Тариаланчдаас хэрэглэгчдэд шууд хүргэх 'Алтан Намар 2026' үзэсгэлэн худалдаа нийслэлийн 18 цэгт эхэллээ

Тариаланчдаас хэрэглэгчдэд шууд нийлүүлэх ‘Алтан Намар 2026’ хүнсний ногоо, жимс жимсгэнийн үзэсгэлэн худалдаа нийслэлийн 18 байршилд гарч эхэллээ. Хот даяар зэрэг нээгдсэн худалдаанд иргэдийн хөл хөдөлгөөн байршлаас шалтгаалан харилцан адилгүй байгаа нь анзаарагдав. Барилгачдын талбайд хүн цөөн, харьцангуй ил хуль байсан бол Бөмбөгөр худалдааны төвийн гаднах талбайд хөдөлгөөн их байлаа. Худалдаачдын хувьд энэ ялгаа борлуулалтын үр дүнд шууд нөлөөлөх төлөвтэй.

Үнийн хувьд 800 грамм савлагаатай монгол чинжүү 10,000-12,000 төгрөгийн хооронд худалдаалж байна. Жимснээс тарвас 3,500, гадил 8,000, алим 7,000, жүрж 15,000, усан үзэм 18,000 төгрөгөөр зарагдаж байв. Зарим лангуу дээр жимс, ногоо өндөр үнэтэй санагдаж болох ч худалдагчид “нийтлэг үнийн жишиг” барьж байгаа гэдгээ хэлжээ. Худалдаа эрхлэгчдийн ярьснаар, үзэсгэлэн худалдаагаар борлуулж буй хүнсний ногооны үнийг өмнөх жилийнхээс өөрчлөөгүй байна.

Гүзээлзгэний лангуу дээр 300 грамм савлагаатай монгол гүзээлзгэнэ 25,000 төгрөгийн үнэтэй байсан ч худалдагч “Үнэтэй санагдаж байвал 20,000 төгрөгөөр аваарай” гэж хэлсэн нь үнийн уян хатан байдал газар дээрээ хэрхэн шийдэгдэж буйг харуулна. Өөр нэг худалдаачин “Юун шуудайгаар байх вэ дээ, үүгээр ирж байгаа хүмүүс чинь шуудай битгий хэл чүүтэй айтай 1-2 килограмм авч байна” гэж ярив. Энэ нь худалдан авалт ихэвчлэн бага хэмжээгээр хийгдэж, хэрэглэгчид олон төрлөөс бага багаар сонгож авах хандлага давамгай байгааг илтгэнэ. Ийм нөхцөлд хөдөлгөөн ихтэй цэгүүдэд жижиг савлагаа, сонголттой худалдаа илүү эргэлттэй байх магадлалтай.

Үзэсгэлэн худалдаанд зөвхөн хүнсний ногоо, жимс жимсгэнээс гадна орон нутгийн боловсруулсан бүтээгдэхүүнүүд ч харагдав. Сэлэнгэ аймгийн Мандал сумын залуу тариаланч О.Байгалмаа эмийн ургамал түүж боловсруулан, зүрхэн цэцгийн ханд тэргүүтэй 22 төрлийн бэлдмэл бэлдэж иржээ. Тэрбээр “Ургуулж арчлах тал дээр бол бид өөрсдөө сайхан болгочихно. Харин хамгийн том асуудал нь түүнийгээ борлуулах л байдаг даа” гэж хэлсэн байна. Тариаланчдын хувьд үзэсгэлэн худалдаа нь хэрэглэгчтэй шууд уулзах, бараагаа танилцуулах талбар болж байгааг энэ үг илүү тодруулж байна.

Нөгөө талд, нийлүүлэлтийн өртөг, логистикийн асуудал газар дээрээ нөлөөлж буйг О.Байгалмаа ярьжээ. Түүний хэлснээр, ургац хураалтын ид үед түлш шатахууны хомсдол таарч, тракторын банкаа дүүргэхийн тулд шатахуун түгээх станцын гадна 3-4 удаа дугаарлах шаардлага гарчээ. Үүнийг дагаад цаг хугацаа алдах, ажил гацах зэрэг хүндрэлүүд тариаланчдын өдөр тутмын бодит асуудал болж үлддэгийг худалдаачид хэлж байна. Ийм үед бүтээгдэхүүнээ хотын зах зээлд тогтвортой гаргах нь өөрөө тусдаа сорилт болж хувирна.

Худалдаанд оролцогчдын тайлбарласнаар, лангуунд бүтээгдэхүүн гаргахын өмнө “Эхлээд худалдаа эрхлэх хүсэлтээ сумандаа гаргасны дараа сум, аймаг, нийслэлийн агрономич нар ногоонуудад гарал үүслийн шинжилгээ хийдэг” аж. Ингэснээр гарал үүсэл нь тодорхой бүтээгдэхүүн хэрэглэгчдэд хүрэх нөхцөл бүрдэнэ гэж тэд үзэж байгаа юм. Харин нийслэлийн 18 цэгийн хөдөлгөөний зөрөө хэвээр үргэлжилбэл, аль цэгүүд бодитоор “эргэлттэй” байх нь илүү тодорхой болж, борлуулалтын үр дүнг байршил шийдэх дүр зураг энэ удаа ч давтагдах төлөвтэй байна.