Төв аймагт халамжийн зардал өсөж, хүртэгчдийн тоо буурсан нь төсвийн дарамтын дохио боллоо

Төв аймагт энэ оны эхний хагас жилд нийгмийн халамжийн тэтгэвэр, тэтгэмжид 63 мянган хүнд нийт 34,3 тэрбум төгрөг олгож, зардал 501,8 сая төгрөгөөр өссөн байна. Харин хүртэгчдийн тоо буурсан нь нэг талаас хамрагдалтын бүтэц өөрчлөгдөж, нөгөө талаас төсвийн үр ашигт анхаарах шаардлага нэмэгдсэнийг илтгэхээр байна. Аймгийн хэмжээнд халамжийн санхүүжилтийн дарамт ийнхүү зөөлөн хэмжээнд биш, бодлогын түвшинд анхаарах асуудал болж эхэлж байна.

Энэ өөрчлөлтийг хүн ам, хүүхдийн бүтэцтэй нь хамтатган харах шаардлагатай. Төв аймаг 93 мянган хүн амтай бөгөөд 0-17 насныхан 34,5 хувийг эзэлж байна. Ерөнхий боловсролын сургуульд өдрөөр 20323 хүүхэд суралцаж байгаа нь хүүхэд, өсвөр насныхны эзлэх жин өндөр хэвээр байгааг харуулна. Мөн 2-5 насны 6536 хүүхдийн 97,7 хувь нь сургуулийн өмнөх боловсролд хамрагдсан үзүүлэлт нь үйлчилгээний хүртээмж боломжийн байгааг илтгэж байна.

Хүүхдийн бүлгийн дотор ч халамж, хамгааллын өөр өөр хэрэгцээ давхар оршиж байна. Тус аймагт хөгжлийн бэрхшээлтэй 488, бүтэн өнчин 90, эцэг эхийнхээ хэн нэгэнтэй амьдардаг 1704 хүүхэд бүртгэлтэй байна. Ийм бүлгүүдийн хэрэгцээг тогтвортой хангахын зэрэгцээ ерөнхий хамрах шинжтэй тэтгэмжүүдийн жин хэт давамгайлах нь төсвийн дарамтыг нэмэгдүүлэх эрсдэлтэй. Тиймээс өсөлт зөвхөн тоон дүнгээр бус, аль бүлэгт, ямар сувгаар төвлөрч байгаагаар бодлогын мессеж болж хувирч байна.

Зардлын бүтцийг задалбал 34,3 тэрбум төгрөгийн 59 хувийг хүүхдийн мөнгөн тэтгэмж эзэлжээ. Халамжийн нийт зардал өссөн нөхцөлд хамгийн өндөр хувийг эзэлж буй энэ төрлийн тэтгэмж нь цаашдын бодлогын чиг баримжааг тодорхойлох хүлээлт үүсгэж байна. Нэг нь зорилтот бүлгийн хамгааллыг алдагдуулахгүй байх, нөгөө нь төсвийн үр ашиг, чиглэлийг илүү оновчтой болгох гэсэн хоёр шаардлага энд давхцаж байна. Үр дүнд нь “өсөлт” гэдэг нь заавал өргөтгөсөн дэмжлэг гэсэн утга биш, харин дахин хуваарилалтын дохио болон харагдахаар байна.

Төв аймгийн Хөдөлмөр, халамжийн үйлчилгээний газар, түүний Нийгмийн халамжийн хэлтсийн мэдээллээр илэрч буй энэ дүр зураг нь аймаг орон нутгийн төсөвт бодит ачаалал үүсэх эрсдэлийг сануулж байна. Хүртэгчдийн тоо буурсан атлаа нийт зардал өссөн нь зарцуулалтын бүтэц өөрчлөгдөж, нэгж дэмжлэгийн хэмжээ эсвэл давамгай төрлийн жин нэмэгдсэнийг харуулах тул үр ашигт илүү хатуу шалгуур тавих шаардлага гарна. Цаашдаа хүүхдийн мөнгөн тэтгэмжийн өндөр хувь, хүүхдийн хүн амын өндөр жин, эмзэг бүлгийн бүртгэлийн тоонууд зэрэг нь бодлогын сонголт хийхэд чиг баримжаа болж мэднэ. Одоогийн тоо баримтуудын ард төсвийн сахилга бат, хүртээмж, зорилтот бүлгийн хамгааллыг зэрэг хангах тэнцвэрийн асуудал тулгарч байна.