Тусгай хамгаалалттай газар нутгийн тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын төслийг Улсын Их Хуралд өргөн мэдүүлэв

Цөлжилттэй тэмцэх олон улсын хурлын үеэр Улсын Их Хурлын гишүүд Тусгай хамгаалалттай газар нутгийн тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын төслийг Улсын Их Хуралд өргөн мэдүүллээ. 2026.08.25-нд Улсын Их Хурлын дарга С.Бямбацогтод гишүүд төслийг өргөн барьсан бөгөөд шинэчилсэн найруулгад “Тусгай хамгаалалттай газар нутгийн үндэсний сүлжээ” гэсэн ойлголт, зохицуулалтыг шинээр тусгасан байна. Төслийн гол санаа нь нэгтгэсэн бодлого, нэгдсэн удирдамжаар хамгаалалтыг хэрэгжүүлэх тогтолцоог бүрдүүлэхэд чиглэжээ. Уг мэдээллийг Улсын Их Хурлын Хэвлэл мэдээлэл, олон нийттэй харилцах газар дамжуулсан байна.

Төслийн хүрээнд “үндэсний сүлжээ”-нд хамруулах хүрээг илүү өргөнөөр тодорхойлжээ. Тодруулбал, улсын болон орон нутгийн тусгай хамгаалалттай газар нутаг төдийгүй олон улсын ангилалд орсон бүсүүдийг багтаахаар тусгасан байна. Мөн Ойн тухай болон Усны тухай хуулиудаар хамгаалагдсан бүсүүдийг энэ сүлжээний хүрээнд авч үзэх зохицуулалт оржээ. Ингэснээр хамгаалалтын ангилал, эрх зүйн зохицуулалт олон эх сурвалжаас бүрддэг өнөөгийн нөхцөлд уялдаа холбоог нь сайжруулах зорилгыг давхар тавьж буйг гишүүд онцолсон байна.

Шинэчилсэн найруулгын төсөлд байгаль хамгааллын чиг үүрэг хэрэгжүүлэгч хуулийн этгээдэд тавих шаардлага, санхүүжилтийн эх үүсвэр, хяналтын зохицуулалтыг тодорхой болгохоор тусгажээ. Энэ хүрээнд хэрэгжилтийн зохион байгуулалт, хариуцлагын механизмуудыг илүү ойлгомжтой болгохыг зорьсон гэж төсөлд дурдсан байна. Үүнийг дагаад хамгаалалтын бүсүүдийн удирдлагын хэвшмэл аргачлал нэг мөр болох хүлээлт үүсч байна. Нөгөө талд, бодит хэрэгжилтэд аль байгууллагууд ямар үүрэгтэй оролцох нь нарийсах боломжтой гэж үзжээ.

Нэгдсэн удирдлагын гол механизм нь мэдээллийн цахим систем болон менежментийн төлөвлөгөө байхаар төлөвлөсөн байна. Төлөвлөгөөг хэрэгжүүлэх бүсийн зөвлөлд нутгийн иргэдийг оролцуулахаар тусгасан нь орон нутгийн түвшний оролцоог системтэй болгох алхамд тооцогдож байна. Мэдээллийн цахим системийг гол тулгуур болгон тодорхойлсноор төлөвлөлт, хяналт, тайлагнал илүү нэг цонхоор цэгцрэхээр байна. Үүний зэрэгцээ менежментийн төлөвлөгөө бодитоор хэрэгжих эсэх нь санхүүжилт, хяналтын шинэ зохицуулалтаас шууд хамаарах дүр зураг төсөлд харагдаж байна.

Төсөлд газар ашиглалтын нарийвчилсан зохицуулалтыг тусгаж, экосистемд сөрөг нөлөөгүй танин мэдэхүйн болон байгальд түшиглэсэн аялал жуулчлалыг хөгжүүлэх нөхцөл бүрдүүлэхээр үзжээ. Ингэснээр хамгаалалтын зорилгыг алдагдуулахгүйгээр ашиглалтын боломжийг зохистой хэлбэрээр нээхийг зорьсон байна. Хөгжүүлэх гэж тодорхойлсон чиглэл нь байгальд суурилсан, танин мэдэхүйн шинжтэй байх шаардлагыг тодотгожээ. Энэ хэсэг нь хамгаалалт, ашиглалтыг зэрэгцүүлэн авч үзэх шаардлагыг хуульд илүү тод тусгах оролдлого болж байна.

Санхүүжилтийн хувьд олон эх үүсвэрээс бүрдэх, үр дүнд суурилсан тогтолцоо нэвтрүүлж, хамгаалалтын захиргааны тогтвортой санхүүжилтийн шинэ механизмууд бий болгох боломжийг төсөлд тусгасан байна. Нэгдсэн удирдлага, санхүүжилтийн шинэ механизм нь хамгаалалтын хэрэгжилтийг сайжруулж, төсвийн дарамтыг бууруулах хүлээлт үүсгэнэ гэж мэдээлэлд дурджээ. Төслийг УИХ-ын гишүүн Б.Бат-Эрдэнэ, П.Батчимэг, С.Лүндэг нарын нэрсээр холбон мэдээлсэн байна. Одоо төслийн хэлэлцүүлгийн явцад “үндэсний сүлжээ”-ний хамрах хүрээ, хэрэгжилтийн зохион байгуулалт болон санхүүжилтийн бодит механизм хэрхэн нарийсах нь анхаарал татах асуудлаар үлдэж байна.