УИХ-ын ээлжит бус чуулган 2026 оны төсвийн тодотголыг хэлэлцэж, төрийн өмчийн ногдол ашгийг төсөвт төвлөрүүлэх өөрчлөлт оруулна
Улсын Их Хурлын ээлжит бус чуулган 2026 оны төсвийн тодотголыг хэлэлцэж, орлогын эх үүсвэрээ одоо тодруулахыг зорив Ерөнхий сайд Н.Учрал уул уурхайн экспорт өссөн тул 'Эрдэнэс Тавантолгой' ХК-иас 1.5 их наяд төгрөгийн ногдол ашгийг төсөвт авна гэв Мөн төрийн өмчит компаниудыг хөрөнгийн зах зээлд гаргаснаар ногдол ашиг өсөж, иргэдэд төсвөөр дамжин хүрнэ гэж үзэв
Улсын Их Хурлын ээлжит бус чуулган 2026 оны төсвийн тодотголыг хэлэлцэх явцдаа Үндэсний баялгийн сангийн тухай хуульд өөрчлөлт оруулж, төрийн өмчит компаниудын ногдол ашгийг улсын төсөвт төвлөрүүлэх зохицуулалтыг тусгахаар байна. Хэлэлцүүлгийн гол нь орлогын эх үүсвэрээ одоо тодруулах, төсвийн орлогын суурийг богино хугацаанд нэмэгдүүлэх зорилготой гэж үзэж байна. Засгийн газар энэ хүрээнд төрийн өмчит компаниудын ногдол ашгийг төсөвт шууд төвлөрүүлэх механизмыг ярьж эхэллээ. Энэ нь төсөвт мөнгөн урсгалын эх үүсвэрийг тодорхой болгох алхам гэж тайлбарлагдаж байна.
Төсвийн тодотголын хүрээнд яригдаж буй гол өөрчлөлт нь төрийн өмчит компаниудын ногдол ашгийн хуваарилалтыг улсын төсөвтэй илүү шууд холбох тухай. Үндэсний баялгийн сангийн тухай хуульд тусгах өөрчлөлтөөр энэ зарчим хэрэгжихээр тусгагдсан гэж мэдээлэв. Ингэснээр төрийн өмчит компаниудын ашиг, хуваарилалтын асуудал төсвийн орлогын нэг тулгуур эх үүсвэр болж харагдаж байна. Улмаар төсөвт төвлөрүүлэх орлогоо одооноос бодитоор тогтоох боломжийг эрэлхийлж буй нь анхаарал татаж байна.
Ерөнхий сайд Н.Учрал уул уурхайн экспорт өссөн нөхцөл байдалтай холбоотойгоор “Эрдэнэс Тавантолгой” ХК-иас ногдол ашиг хэлбэрээр 1.5 их наяд төгрөгийг улсын төсөвт авах шийдэл яригдаж байгааг мэдээллээ. Тэрээр “уул уурхайн экспорт өссөн учраас ‘Эрдэнэс Тавантолгой’ ХК-иас цэвэр ашгаас 1.5 их наяд төгрөгийг төсөвт ногдол ашиг хэлбэрээр авч, асуудлаа шийднэ” гэж мэдэгдэв. Энэ нь төсөвт орж ирэх мөнгөн дүнг тодорхой хэлж, богино хугацаанд орлогын цоорхойг нөхөх гарцын нэг хувилбар гэдгээрээ онцлог. Одоогоор яг ямар зохион байгуулалтаар, ямар хэлбэрийн шийдвэрээр хэрэгжүүлэх нь хэлэлцүүлгийн шатандаа байна.
Үүнтэй зэрэгцээд төрийн өмчит компаниудыг хөрөнгийн зах зээл дээр гаргах чиглэлийн ажлыг давхар ярилаа. Ерөнхий сайд Н.Учрал төрийн өмчит 20 компанийг хөрөнгийн зах зээл дээр гаргавал ногдол ашиг өсөх боломжтой гэж үзсэнээ илэрхийлэв. Тэрээр “төрийн өмчит 20 компанийг хөрөнгийн зах зээл дээр гаргаж, ногдол ашиг өснө. Тиймээс дараа жил 3.5 их наяд төгрөг авна” гэж хэллээ. Засгийн газрын тайлбарын логикоор бол компанийн засаглал, зах зээлийн оролцоо нэмэгдэхийн хэрээр ашиг, улмаар ногдол ашгийн хэмжээ өсөж, төгсгөлдөө төсвөөр дамжин иргэдэд хүрнэ гэсэн хүлээлт яригдаж байна.
Энэ өөрчлөлтүүд бодитоор хэрэгжвэл 2026 оны төсвийн тодотголын орлогын хэсгийг тодорхой тоон хэмжээнд зузаатгах боломжтой чуулганы гол сэдэв болж байна. Нөгөө талдаа төрийн өмчит компаниудын ногдол ашгийг улсын төсөвт төвлөрүүлэх зохицуулалт нь улсын орлогын бүтэц, төсвийн төлөвлөлтийн арга барилд мэдэгдэхүйц өөрчлөлт авчирч болохоор харагдаж байна. Хэлэлцүүлэг үргэлжилж байгаа энэ үед УИХ хууль, төсвийн өөрчлөлтөө ямар хэлбэрээр баталгаажуулах нь дараагийн алхмыг тодорхойлно. Ээлжит бус чуулганы хэлэлцүүлэг цаашид эдгээр тооцоолол, зохицуулалтын нарийвчилсан заалтууд дээр төвлөрөх төлөвтэй байна.
Холбоотой мэдээ
Өмнөговь аймгийн эрчим хүчний импортод 50 тэрбум төгрөгийн татаас тусгажээ
Эрчим хүчний яам импортын эх үүсвэрээр Өмнөговь аймгийн хэрэглээг хангаж, татаасыг наймдугаар сараас арваннэгдүгээр сар хүртэл тооцсон аж. Төсвийн хэлэлцүүлгийн үеэр импортын зардлаас гадна эрчим хүчний гадаад эх үүсвэрээс хамаарах түвшин нэмэгдэх эсэх асуудал анхаарлын төвд орлоо. Зарим гишүүн импортод төсвөөс тогтмол санхүүжилт олгох нь эрчим хүчний хэрэглээг гадаад эх үүсвэрээр хангах бодлогын сонголтыг бэхжүүлж болзошгүй гэж үзжээ.
Эдийн засгийн байнгын хороо 2026 оны төсвийн тодотголд БНХАУ-аас эрчим хүч импортлох зардлыг хэлэлцэв
Улсын Их Хурлын Эдийн засгийн байнгын хороо төсвийн тодотголд туссан эрчим хүчний импортыг хэлэлцэж, хараат байдлын маргаан өрнөв. Тодотголд БНХАУ-аас 50 тэрбум төгрөгөөр эрчим хүч импортлох, найм-арваннэгдүгээр сард татаас тооцохоор тусгасан байна. Өмнөговийн хэрэглээг гаднаас хангах төлөв нэмэгдвэл үнэ, нийлүүлэлтийн эрсдэл дотоод бодлогод дарамт болно.
"Дизель түлшний үнэ өссөөр байвал АНУ-ын эдийн засаг чимээгүйхэн мөхнө"
АНУ-д дизель түлшний дундаж үнэ галлон тутамдаа анх удаа 6 ам.доллар давж, ачаа тээвэр, хөдөө аж ахуй, үйлдвэрлэлийн зардлыг нэмэгдүүлж байна. Калифорнид дизель 7.9827 ам.доллар болж, ачааны машин болон фермерүүдийн шатахууны зардал жилийн өмнөхөөс 63 хувиар өсчээ. Боловсруулах үйлдвэрүүд бараг бүрэн хүчин чадлаар ажиллаж, дэлхийн хэмжээнд нийлүүлэлт хумигдав.
Их Британийн банкууд гэнэтийн ашгийн татварын эсрэг байр сууриа чангатгалаа
“UK Finance”-ийн тооцоогоор банкуудын Их Британи дахь үйл ажиллагаанаас үүсэх нийт татварын хувь 2025 онд 46.4 хувьд хүрчээ. Банкууд нэмэлт татвар хөрөнгө оруулалтыг сааруулж, Лондоны олон улсын санхүүгийн төвийн өрсөлдөх чадварыг сулруулж болзошгүй. Их Британид банкууд 25 хувийн аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татвар дээр нэмэлт 3 хувийн татвар төлдөг.
Төсөв дүрмээ дагах уу, дүрэм төсвөө дагах уу?
2026 оны төсөв үндсэн тоон хязгааруудаа зөрчөөгүй ч төсөвт тааруулан дүрмээ өөрчлөх эрсдэл анхаарлын төвд байна. 13 хувийн инфляц, ₮1.2 их наядын тэнцвэржүүлсэн алдагдал дотоод эмзэг байдал өндөр хэвээр байгааг харуулж байна. Гол маргаан нь төсвийн хэмжээ бус, дунд хугацааны хүрээ болон төсвийн дүрмийг улс төрийн шийдвэрээр байнга өөрчлөх эсэхэд төвлөрч байна.
Хятадын үйлдвэрлэгчийн үнэ 3.8 хувиар өслөө: Монголын импортын барааны өртөгт нөлөөлөх үү?
Хятадын үйлдвэрлэгчийн үнийн өсөлт наймдугаар сард 3.8 хувьд хүрч хурдаслаа. Үйлдвэрлэлийн өртгийн өсөлт Монголын Хятадаас импортолдог зарим барааны үнэд дамжих эрсдэлтэй. Монголын экспортын хувьд Хятадын үйлдвэрлэлийн бодит эрэлт хэр өөрчлөгдөх нь илүү чухал үзүүлэлт юм.