Зэсийн өсөлт энгийн мөчлөгөөс тасарч, уурхайн нийлүүлэлтийн дутагдал ба эрчим хүч, хиймэл оюуны эрэлт хавчилт үүсгэж байна

Зэсийн үнэ огцом чангарахдаа энгийн түүхий эдийн мөчлөгийн хэмнэлээс гажиж, уурхайн нийлүүлэлтийн дутагдал дээр эрчим хүч, хиймэл оюун, дата төвийн хэрэглээ давхарлан бүтэцлэг хавчилт үүсгэж байна гэж Sprott Asset Management мэдээлэв. Тус байгууллагын мэдээлснээр үнэ тонн тутамд 10,000 ам.доллароос доош түвшнээс өсөж, саяхан 14,545 ам.долларт хүрсэн байна. Энэ өсөлт нь зах зээлийн тэнцвэрийн асуудлыг зөвхөн богино мөчлөгийн сэргэлт гэж тайлбарлахад улам хүндрэлтэй болгожээ.

Sprott Asset Management-ийн шинжээч Жэйкоб Уайт “зэсийн зах зээл уламжлалт үйлдвэрийн мөчлөгөөс салж байна” гэж үзсэн байна. Түүний тайлбарласнаар уурхайн нийлүүлэлт хүлээлтээс тасарч, баяжмалын хомсдол нь хайлуулах үйлдвэрүүдийн өрсөлдөөнийг ширүүсгэжээ. Үүний зэрэгцээ spot боловсруулах ба цэвэршүүлэх хураамж TC/RC рекорд доод түвшинд орсон нь зах зээлд тэнцвэр алдагдсаны шинж тэмдэг гэж Уайт тэмдэглэв. Ийм дохио нь баяжмалын эрэлтийн талын дарамт, нийлүүлэлтийн талын хариу урвал сул байгааг нэг дор илтгэж байна.

Нийлүүлэлтийн шахалт 2024, 2025 онд уурхай дахь тасалдал урт хугацааны дунджаас давснаар илүү тодорсон гэж Уайт дурджээ. London Metal Exchange-ийн нөөц огцом буурч, ойрын хэлцлүүдийн backwardation гүнзгийрснээр бэлэн нийлүүлэлтийн үнэ нэмэгдсэнийг зах зээл дээр харууллаа. Өөрөөр хэлбэл, “одоо”-гийн зэсийн үнэ түрүүлж давхих орчин бүрдэж, агуулах дахь үлдэгдэл багасах тусам савлагаа нэмэгдэх хөрс сууж байна. Үүн дээр Чили 2026 онд үйлдвэрлэл буурах төлөв гаргасан нь дэлхийн нийлүүлэлтийн шахалт үргэлжлэх дохио болж байна.

Нөгөө талд АНУ-ын тарифын тодорхойгүй байдал цэвэршүүлсэн зэсийг АНУ руу татан, олон улсын урсгалуудыг өөрчилж байна. Уайтын тэмдэглэснээр АНУ-ын Худалдааны яам 2025 онд 2027 оны 1 сарын 1-нээс цэвэршүүлсэн зэсэнд 15 хувь тариф санал болгож, дараа жил нь 30 хувь болгох хувилбар дэвшүүлсэн байна. Энэ тодорхойгүй орчинд худалдан авагчид урьдчилан нөөцлөх, урсгалаа шилжүүлэх сэдэлтэй болж, дэлхийн худалдааны зураглал дахин зурж болохоор байна. Дональд Трампын нэр дурдагдаж буй нь тарифын бодлого улс төрийн өрнөлөөс хамаарч хэлбэлзэх эрсдэлийг зах зээлд сануулж буй хэрэг.

Эрэлтийн талд урт хугацааны чиг хандлага улам хатуу болж байгаа тухай BHP-ийн тооцоо анхаарал татаж байна. Тус компанийн үнэлгээгээр дата төвийн зэсийн хэрэглээ 2050 он гэхэд жилдээ 500,000 тонноос 3 сая тонн болж зургаа дахин өсөж магадгүй. Мөн BHP дэлхий 2035 он гэхэд эрэлттэй тэнцвэржихийн тулд нэмэлт 10 сая тонн шинэ зэсийн нийлүүлэлт шаардлагатай гэж үзжээ. Гэвч “шинэ нийлүүлэлт хэрэгтэй ч шинэ уурхайнууд ойрын жилүүдэд нэмэгдэхгүй” гэсэн Уайтын дүгнэлт зах зээлийн гол зөрчлийг илүү шууд хэлж байна.

Энэ нөхцөл байдал нь ашиг, хэлэлцлийн хүч хоёр аль тал руу шилжиж буйг тодруулж байна. Уайт баяжмалын хомсдол зах зээлийн хүчний тэнцвэрийг зэсийн олборлогчдын талд эрс шилжүүлж, нийлүүлэлтийн хязгаарлагдмал хариу урвалын үед цэвэр зэсийн олборлогчид ашигт ажиллагааны тэлэлтэд илүү шууд өртөх боломжтой гэж үзсэн. Тиймээс нийлүүлэлтийн шахалт үргэлжилбэл богино хугацааны савлагаа нэмэгдэж, Antofagasta plc зэрэг цэвэр зэсийн олборлогчдын давуу тал тэлэх магадлалтай. Зах зээлд үнэ ганцаараа өсөж байгаа биш, түүнийг тэжээж буй бүтцийн шалтгаанууд зэрэг хөдөлж байгааг оролцогчид улам тод харж эхэлж байна.