Зэсийн үнэ огцом өссөн нь мөчлөгт хэлбэлзлээс илүү бүтцийн шахалтын шинжтэй болж, эрчим хүчний сүлжээ, хиймэл оюун, батлан хамгаалах эрэлттэй огтлолцов.

Sprott Asset Management-ын шинжээч Жэйкоб Уайт зэсийн үнийн огцом өсөлтийг уламжлалт мөчлөгийн хэлбэлзлээс илүү нийлүүлэлтийн “бүтцийн шахалт”-тай холбон тайлбарлав. Түүний үнэлгээгээр энэ ралли эрчим хүчний сүлжээний шинэчлэл, хиймэл оюунтай холбогдох дата төвүүд, батлан хамгаалах чиглэлийн хэрэглээ зэрэг урт хугацааны эрэлтийн огтлолцол дээр өрнөж байна. Зэсийн үнэ сүүлийн нэг жилд тонн нь 10,000 ам.доллароос доогуураас өсөж, энэ сард дээд амжилтууд тогтоон 14,545 ам.долларт хүрсэн нь зах зээл дээрх хүлээлтийг улам “хатуурууллаа”.

Эрэлтийн талаас гадна нийлүүлэлтийн хамгийн эмзэг цэг нь концентратын олдоц болж байгаа нь хайлуулах үйлдвэрийн зардлын индикаторуудаас харагдаж байна. Концентратын хомсдолын улмаас хайлуулах үйлдвэрийн спот боловсруулах, цэвэршүүлэлтийн хураамж дахин рекорд доод түвшинд унасан нь түүхий эдийн эх үүсвэрийн өрсөлдөөн ширүүссэнийг илтгэнэ. Уайт “зэс уламжлалт аж үйлдвэрийн мөчлөгөөс салж байна” гэж үзэж, энэ нь үнэ болон хэлцлийн нөхцөл дээр уурхайчдын байр суурийг чангаруулах суурь хүчин зүйл гэж тайлбарлав. “Концентратын хомсдол хүчний тэнцвэрийг зэсийн уурхайчдын талд эрс шилжүүлж байна” гэж тэр хэллээ.

Нийлүүлэлт дээрх дарамтыг тарифын орчин дахь тодорхойгүй байдал давхар өрдөж байна. АНУ-ын Худалдааны яам Section 232 шалгалтаа зургаадугаар сарын 30-нд дуусгахаар хүлээгдсэн ч олон нийтэд шийдвэр зарлаагүй хэвээр байгаа нь зах зээлд таамаг, болгоомжлолыг зэрэг төрүүлэв. Уайт 2025 онд АНУ-ын Худалдааны яам 2027 оны 1-р сарын 1-нээс эхлэн 15 хувийн, дараа жил нь 30 хувь болох бүх нийтийн тариф санал болгосон гэж мэдээлсэн. Нөгөө талд Трампын засаг захиргаа хагас боловсруулсан зэсийн зарим бүтээгдэхүүнд 50 хувийн тариф тогтоосон ч цэвэршүүлсэн металлд шууд хэрэгжүүлээгүй нь эрсдэлийн зураглалыг бүрэн тайлбарлахад бэрх болгож байна.

Ирээдүйн татварын эрсдэлийг урьтаж тооцсон худалдааны урсгал өөрчлөгдөж, ялангуяа АНУ руу чиглэсэн таталт эрчимжсэн нь биет нийлүүлэлтийн хүчдэлийг нэмэв. Уайтын хэлснээр “тарифын тодорхойгүй байдал зэсийг АНУ руу татаж, дэлхийн худалдааны урсгалыг өөрчилж байна”. Үүний зэрэгцээ долдугаар сард 2014 оноос хойших хамгийн их буюу 200,000 тонн гаруй цэвэршүүлсэн металл АНУ-ын боомтуудад ирсэн нь трейдерүүдийн байрлал солигдож, нөөцийн байршил шилжсэнийг харууллаа. Энэ нөхцөл байдал Лондонгийн металлын биржийн боломжит агуулахын нөөц огцом буурч, ойрын гэрээний backwardation гүнзгийрэхтэй давхцаж, шууд нийлүүлэлтийн премиум өссөнийг илтгэнэ.

Урт хугацааны эрэлт тал дээр BHP-ын тооцоолол зах зээлд “шинэ хэрэглээний давалгаа” бодитой болж буйг сануулж байна. Тус компанийн үнэлгээгээр дата төвүүдийн зэсийн хэрэглээ 2050 он гэхэд жилд ойролцоогоор 500,000 тонноос 3 сая тонн болж зургаа дахин нэмэгдэх боломжтой. Мөн 2035 он гэхэд эрэлтийг хангахын тулд 10 сая тонн нэмэлт шинэ нийлүүлэлт шаардлагатай гэж BHP үзсэн нь өнөөгийн концентратын хомсдол ганц мөчлөгөөр тайлбарлагдахгүйг улам тодруулж байна. Нөгөө талд Чили 2026 онд олборлолт буурч, дараа нь сэргэнэ гэж үзэн таамгаа бууруулсан нь хүдрийн агуулга багасалт, дэд бүтцийн хөгшрөлт зэрэг уурхайжилтын “хуучин” асуудлууд шинэ эрэлтийн мөчлөгтэй давхардаж байгааг харуулж байна.

Эдгээр хүчин зүйл нийлээд зэсийн үнэ зөвхөн эдийн засгийн өсөлт, бууралтаас шалтгаалсан хэлбэлзлээс илүүтэй логистик, боловсруулах хүчин чадал, бодлогын өөрчлөлттэй зэрэг хөдөлдөг зах зээл болж хувирч байгааг илтгэнэ. Үнийн өсөлт уурхайчдын хэлцлийн хүчийг тэлэхийн зэрэгцээ хайлуулах үйлдвэрүүдийн өртөг, нийлүүлэлтийн сувгийн эрсдэлийг дахин үнэлүүлэхэд хүргэж байна. Ямартай ч Section 232 шалгалтын шийдвэр олон нийтэд хараахан зарлагдаагүй энэ үед худалдааны урсгалын шилжилт, биржийн нөөцийн шахалт зэрэг богино хугацааны “шинж тэмдгүүд” үнэ дээрх дарамтыг хадгалсаар байх төлөвтэй байна.