20 наснаас өмнө тамхи татаж эхлэх нь зүрхний шигдээсийн эрсдэлийг хоёр дахин нэмэгдүүлж болзошгүй
20 наснаас өмнө тамхи татаж эхэлсэн хүмүүсийн зүрх судасны өвчний эрсдэл насанд хүрсэн хойноо эхэлсэн хүмүүсээс өндөр байгааг БНСУ-ын 9.3 сая хүнийг хамарсан судалгаа харууллаа.
Тамхи татаж эхэлсэн нас нь хожим зүрхний шигдээс, харвалт болон нас баралтын эрсдэлтэй холбоотой байж болохыг Өмнөд Солонгосын 9.3 сая гаруй хүнийг хамарсан томоохон судалгаа харууллаа. Ялангуяа 20 наснаас өмнө тамхи татаж эхэлсэн, хэрэглээ өндөр хүмүүсийн эрсдэл хамгийн их байжээ.
Сөүлийн Үндэсний Их Сургуулийн эмнэлгийн Жон Хүн Ко тэргүүтэй судлаачдын бүтээл энэ оны нэгдүгээр сарын 22-нд “Nature” сэтгүүлийн “Scientific Reports” эрдэм шинжилгээний сэтгүүлд нийтлэгдсэн байна. Судалгаанд 2009 онд эрүүл мэндийн үзлэгт хамрагдсан, тухайн үедээ зүрх судасны өвчний түүхгүй 9,295,979 насанд хүрэгчийн мэдээллийг ашиглажээ.
Нийт оролцогчдын 3.72 сая нь тамхи татдаг эсвэл өмнө нь татаж байсан бөгөөд тэдний 876,740 буюу 23.5 хувь нь 20 наснаас өмнө тамхи хэрэглэж эхэлсэн байна. Харин 75,299 хүн буюу хоёр орчим хувь нь 15 нас хүрэхээсээ өмнө анхны тамхиа татжээ.
Судлаачид оролцогчдыг ес орчим жилийн хугацаанд ажиглаж, зүрхний шигдээс, харвалт болон бүх шалтгаант нас баралтын тохиолдлыг бүртгэсэн байна. Үр дүнг тооцохдоо нас, хүйс, биеийн жин, цусны даралт, холестерин, чихрийн шижин, архины хэрэглээ, дасгал хөдөлгөөн зэрэг зүрх судасны эрсдэлд нөлөөлөх бусад хүчин зүйлийг мөн харгалзан үзжээ.
Тамхи татаж эхэлсэн нас эрсдэлтэй холбоотой байв
Судалгаанд тамхины нийт хэрэглээг “pack-year” буюу өдөрт татдаг тамхины хайрцгийн тоог хэрэглэсэн жилээр үржүүлсэн үзүүлэлтээр хэмжжээ. Тухайлбал, өдөр бүр нэг хайрцаг тамхийг 20 жил татсан бол 20 pack-year гэж тооцно.
20 наснаас өмнө тамхи татаж эхэлсэн бөгөөд нийт хэрэглээ нь 20 ба түүнээс дээш pack-year болсон хүмүүс тамхи татдаггүй хүмүүстэй харьцуулахад зүрхний шигдээсээр өвчлөх эрсдэл 2.43 дахин өндөр байжээ. Мөн харвалтын эрсдэл 78 хувиар, зүрхний шигдээс эсвэл харвалтын нийлбэр эрсдэл хоёр дахин, бүх шалтгаант нас баралтын эрсдэл 82 хувиар өндөр гарсан байна.
Ижил хэмжээний тамхи хэрэглэсэн ч 20 наснаас өмнө эхэлсэн хүмүүсийн эрсдэл насанд хүрсний дараа тамхи татаж эхэлсэн хүмүүсийнхээс өндөр байв. Тамхины нийт хэрэглээний хэмжээг статистикийн аргаар тооцон хассан ч эрт эхэлсэн нас болон зүрх судасны эрсдэлийн хоорондын хамаарал хэвээр үлджээ.
Судлаачид залуу насанд цусны судас тамхины хорт бодист илүү эмзэг байх боломжтойг тайлбарын нэг хувилбар болгон дурдсан. Мөн артерийн судасны гэмтэл бага наснаас эхлэх боломжтой бөгөөд тамхи нь үрэвсэл, холестерины солилцоо, цусны бүлэгнэлтэд нөлөөлөхийн зэрэгцээ никотины хамаарлыг эрт бий болгох эрсдэлтэй гэжээ. Гэхдээ судалгаа ажиглалтын загвартай тул тамхи татаж эхэлсэн нас өөрөө эдгээр өвчнийг шууд үүсгэсэн гэж шалтгаан-үр дагаврын холбоо тогтоох боломжгүйг зохиогчид онцолсон байна.
Цөөн тамхи татсан нь эрсдэлгүй гэсэн үг биш
БНСУ-ын судалгааны үр дүн АНУ-ын 22 судалгааны мэдээллийг нэгтгэсэн өөр нэг томоохон шинжилгээтэй ижил чиг хандлага харуулж байна. “PLOS Medicine”-д 2025 онд нийтлэгдсэн уг судалгаанд 323,826 хүнийг хамруулж, 125,000 гаруй нас баралт болон 54 мянга гаруй зүрх судасны тохиолдлыг шинжилжээ.
Өдөрт ердөө 2-5 ширхэг тамхи татдаг хүмүүсийн зүрх судасны өвчний эрсдэл огт тамхи татдаггүй хүмүүсийнхээс ойролцоогоор 50 хувиар, бүх шалтгаант нас баралтын эрсдэл 60 хувиар өндөр байжээ. Тамхинаас гарсны дараа зүрх судасны эрсдэл хамгийн эрчимтэй буурах үе нь эхний арван жил байсан ч урт хугацаанд аажмаар буурсаар байгааг судлаачид тогтоосон байна.
Хоёр судалгааны үр дүн тамхины эрсдэлийг зөвхөн өдөрт хэдийг татдаг хэмжээгээр бус, хэдэн наснаас эхэлсэн, нийт хэдий хугацаанд хэрэглэсэн гэдгээр нь хамтад нь авч үзэх шаардлагатайг харуулж байна.
Холбоотой мэдээ
Америкийн эрдэмтэд хуванцар хаягдал ашиглан "хоол хийх" технологийг туршиж байна
АНУ-ын судлаачид PET хуванцар болон хөдөө аж ахуйн хаягдлыг бичил биетний тусламжтайгаар хүнсний орц болгон хувиргах технологи хөгжүүлжээ. Гарган авсан уураг, өөх тос болон бусад орцыг ашиглан 3D принтерээр “µBites” нэртэй жигнэмэг хэвлэсэн байна. NASA-гийн “Deep Space Food Challenge”-ээс эхлэлтэй технологийг ирээдүйд урт хугацааны сансрын нислэг болон хүнсний хангамж хязгаарлагдмал орчинд ашиглах боломжтой гэж үзэж байна.
Хүн тод, бодит мэт зүүд зүүдлэх тусам илүү сайн унтаж, амарсан мэт мэдрэмж төрдөг байна
Италийн судлаачид тод, хүчтэй мэдрэмж төрүүлсэн зүүд зүүдэлсэн хүмүүс өөрсдийгөө илүү гүн нойрссон хэмээн үнэлэх хандлагатайг тогтоожээ. Судалгаанд 44 насанд хүрэгчийг дөрвөн шөнийн турш өндөр нягтаршилтай тархины цахилгаан бичлэгээр хянаж, зүүд болон нойрны талаарх субъектив мэдрэмжийг харьцуулсан байна. Үр дүн нь нойрны чанарыг зөвхөн тархины долгионы хурдаар бус, унтаж байх үеийн зүүдний туршлагатай хамтатган авч үзэх шаардлагатайг харуулжээ.
Өнөө шөнө Туул голын хөндий дагуу -2° хүрч хүйтрэн, хөрсөн дээр цочир хүйтрэхээр байна
Есдүгээр сарын 8-наас 9-нд шилжих шөнө Улаанбаатарын ихэнх хэсгээр +3...+5 градус дулаан байх ч Туул голын хөндий дагуу 0...-2 градус хүрч, хөрсөн дээр цочир хүйтрэхийг цаг уурын байгууллагаас анхаарууллаа. Есдүгээр сарын 9-нд нийслэлд үүл багасаж, бороо орохгүй бөгөөд өдөртөө +15...+17 градус дулаан байна. Улирлын урьдчилсан төлөвөөр Төв аймгийн нутаг арваннэгдүгээр сард олон жилийн дунджаас хүйтэн байх бөгөөд төв болон зүүн бүсэд нойтон цас, цочир хүйтрэл эрт ажиглагдах эрсдэлтэй байна.
Буд гаригийн нууцыг тайлах судалгаа шинэ шатанд гарлаа
Буд гаригийг судлах "BepiColombo"-ийн хоёр хөлөг тээвэрлэгчээс салснаар урт аяллын төгсгөл ойртлоо. Европын сансрын агентлаг болон Японы сансрын агентлагийн хөлгүүд 11-р сард тойрог замд орж, 12-р сард тусгаарлана. Дараагийн хаврын шинжилгээнүүд Буд гарагийн нууцыг тайлахын зэрэгцээ ирээдүйн нислэгүүдийг чиглүүлнэ
НАСА Roman телескопоо Флоридагаас хөөргөж, орчлонгийн нууцыг тандан судлах шинэ шат эхлүүллээ
НАСА Nancy Grace Roman телескопоо хөөргөснөөр орчлонгийн харанхуйн энерги, хар нүхийг судлах боломж тэлэв Телескоп хөөрснөөс 30 минутын дараа SpaceX-ийн пуужингаас салж, 100 хоног аялсаар 1.6 сая км-ийн цэгт хүрнэ Өргөн харах талбай нь Hubble, James Webb-ээс илүү өргөн панорама өгч, нээлтийн давалгааг хурдасгана
УЦУОСМХ: Арваннэгдүгээр сард хүйтэрч, цас ахиу орох төлөвтэй байна
Ус Цаг Уур, Орчны Судалгаа, Мэдээллийн Хүрээлэн 2026 оны намар, өвлийн эхний саруудын төлөвийг танилцууллаа. Дэлхийн Цаг Уурын Байгууллага олон жилийн дундажийг 1991-2020 оны мэдээллээр тооцдог бөгөөд аравдугаар сард баруун дулаан байна. Хур тунадасны бүсчлэл нэмэгдэж, арваннэгдүгээр сард харьцангуй их тунадастай, өвлийн эрсдэл өснө.