Шувуу ажиглаж суух нь тархины насжилтыг удаашруулах боломжтойг судалгаагаар тогтоожээ

Шувуу ажиглах нь зөвхөн амралт, чөлөөт цагийн дадал төдийгүй тархины танин мэдэхүйн үйл ажиллагааг дэмжих боломжтойг сүүлийн үеийн судалгаанууд харуулж байна. Канадын эрдэмтэд туршлагатай шувуу ажиглагчдын тархины тодорхой хэсэг ижил насны анхан шатны ажиглагчдынхаас илүү зохион байгуулалттай байгааг тогтоожээ. Үүнээс гадна шувуу ажиглах дадлыг зөнөх өвчинтэй ахмад настнуудын сэтгэл зүйн байдлыг сайжруулах, нийгмийн харилцааг дэмжих зорилгоор ашиглах нь нэмэгдэж байна. Канадын Торонто хот дахь судалгааны “Baycrest Academy for Research and Education” байгууллагын Эрик Вингээр ахлуулсан баг туршлагатай болон анхан шатны шувуу ажиглагчдын тархийг соронзон резонансын дүрслэлээр шинжилж, шувууны төрөл зүйлийг таних үеийн үйл ажиллагааг харьцуулжээ. Судалгаагаар туршлагатай ажиглагчдын анхаарал төвлөрөл, харааны мэдээлэл боловсруулах болон дүрс таних үйл ажиллагаатай холбоотой тархины хэсгүүд илүү идэвхтэй байв. Ялангуяа өмнө нь мэдэхгүй шувууны төрлийг тодорхойлох үед эдгээр хэсгийн идэвхжил нэмэгдсэн байна. Мөн туршлагатай ажиглагчдын тархины зарим хэсэг ижил насны анхан шатны ажиглагчдынхаас илүү өндөр зохион байгуулалт, уялдаа холбоотой байжээ. Нас ахих тусам хүний аливааг зохион байгуулах чадвар буурах хандлагатай байдаг тул энэхүү ялгаа нь шувуу ажиглах дадал танин мэдэхүйн үйл ажиллагааг хадгалахад тустай байж болохыг судлаачид онцолсон байна. Гэхдээ судалгаагаар шувуу ажиглах нь тархины бүтцийн ялгааг бий болгосон уу, эсвэл анхнаасаа ийм онцлогтой хүмүүс шувуу ажиглахдаа илүү чадварлаг болсон уу гэдгийг тогтоож чадаагүй аж. Эрик Вингийн үзэж буйгаар нэг боломжит тайлбар нь тархи шинэ мэдлэг, дадал эзэмших явцдаа бүтэц болон үйл ажиллагаагаа өөрчлөх чадвартай байдаг ажээ.

Асрамжийн газруудад хэдхэн долоо хоногийн дотор эерэг өөрчлөлт ажиглагджээ Германы “Catholic University of Eichstätt-Ingolstadt” их сургуулийн профессор Элизабет Калсын баг 65 асрамжийн газрын оршин суугчдад шувуу ажиглах орчин бүрдүүлж, танин мэдэхүйн чадвар, хөдөлгөөний идэвх болон сэтгэл зүйн байдлыг нь судалжээ. Судалгааны хүрээнд асрамжийн газруудын нийтийн өрөөнөөс харагдах гадна орчинд шувууны тэжээлийн сав байрлуулж, ахмад настнуудыг гадагш гарах шаардлагагүйгээр шувуу ажиглах орчныг бүрдүүлсэн байна. Үүний дараа гурваас дөрвөн долоо хоногийн дотор оролцогчдын ой тогтоолт, анхаарал төвлөрөлд эерэг өөрчлөлт ажиглагджээ. Тухайлбал, тэд өмнө нь харсан шувуугаа таних, бусадтай харилцан яриа өрнүүлэх, гэр бүлийнхэнтэйгээ харилцахдаа илүү идэвхтэй болсон гэж судлаачид мэдээлсэн байна. Судалгааны үр дүнд үндэслэн Германы эрүүл мэндийн даатгалын байгууллагууд Бавари мужийн 400 гаруй асрамжийн газарт шувууны тэжээлийн сав болон ажиглалтын орчин бүрдүүлэхэд хөрөнгө оруулжээ. Үүнтэй төстэй “Bird Tales” хөтөлбөрийг АНУ-д зөнөх өвчинтэй хүмүүсийн асаргаанд ашиглаж байна. Хөтөлбөрийн хүрээнд асрамжийн газруудад шувууны тэжээлийн сав байрлуулахын зэрэгцээ шувууны дуу авиа гаргадаг тоглоом ашиглан төрөл зүйлийг нь таних үйл ажиллагаа зохион байгуулдаг аж. Оролцогчид уг үйл ажиллагаа оюуны идэвхийг нь дэмжиж, өнгөрсөн үеийн дурсамжаа сэргээхэд тусалдаг гэж мэдээлжээ. Шувуу ажиглахын эерэг нөлөө зөвхөн туршлагатай хүмүүст хязгаарлагдахгүй байж болохыг Польшийн 388 шувуу ажиглагчийг хамарсан өөр нэг судалгаа харуулсан байна. Судалгаагаар шувуу ажиглахыг амьдралынхаа чухал хэсэг гэж үздэг, уг үйл ажиллагаанд илүү сонирхолтой хүмүүс өндөр ур чадвартай боловч сонирхол багатай хүмүүсээс сэтгэл зүйн хувьд илүү их тайвшрал, сэргэлт мэдэрдэг байжээ. Судлаачдын тайлбарласнаар шувуу ажиглахын ач холбогдол нь зөвхөн шувуу танихад бус, байгальтай харилцах, анхаарлаа төвлөрүүлэх, шинэ зүйл сонирхох болон бусадтай харилцах үйл ажиллагааг нэгтгэдэгт оршино.