АНУ-ын Геологийн алба далайн ёроолоос гаргасан зарим хүдэр агаарт өөрөө асаж болзошгүйг тогтоов

АНУ-ын Геологийн алба далайн гүний хүдрийн зарим дээж агаарт хүрмэгц өөрөө халж, улмаар асах эрсдэлтэй байж болзошгүйг мэдээлэв. 2022 оны экспедицийн үеэр цуглуулсан 57 дээжээс хоёр нь лабораторид хөлдөөж хатаан бутлахад 100°C-ээс давж халж, ассан байна. Судлаачдын дүгнэлтээр энэ төрлийн экзотерм урвал нь далайн ёроолын олборлолт бодитоор эхэлбэл хөлөг дээр богино хугацаанд гал авалцах эрсдэл дагуулж мэднэ.

Судалгааг АНУ-ын Геологийн алба Далайн энергийн менежментийн товчоо, Үндэсний далай, агаар мандлын захиргаатай хамтран хийжээ. Тэд Орегон-Калифорнийн хилийн ойролцоох Эсканаба хотгорт алсын удирдлагатай төхөөрөмж ашиглан дөрвөн бүсийг судалж дээж цуглуулсан байна. Дээжүүдийг лабораторид оруулж хөлдөөж хатаах, дараа нь нунтаглах явцад зарим нь хурдан исэлдэлтээр дулаан ялгаруулж, асах нөхцөл үүсч болзошгүйг илрүүлсэн гэж мэдээллээ.

Ажиглагдсан үзэгдлийн шалтгааныг судлаачид нанокристаллын маркаситтай холбоотой гэж үзсэн байна. Тэдний тайлбараар хүчилтөрөгчийн нөлөө, мөн бутлах болон нунтаглах үед үүсэх механик хүч нь урвалыг өдөөж магадгүй. Ийм механик боловсруулалт нь дээж агаарт ил гарахтай зэрэгцэн дулаан хуримтлуулах нөхцөл бүрдүүлж, эрсдэлийг нэмэгдүүлэхээр байна.

Судалгаанд “экзотерм урвалаар дулаан үүсэх нь далайн ёроолын их хэмжээний сульфидын ордод судлагдаагүй ч хөлөг дээр хурдан хугацаанд гал авалцах эрсдэл дагуулж болзошгүй” гэж онцолжээ. АНУ-ын Геологийн алба мөн “далайн ёроолын их хэмжээний сульфидын зарим чулуулаг эх газарт олборлодог ижил төрлийн ордоос огт өөрөөр авирлах физик, химийн шинжтэй байж болзошгүй” гэж мэдэгдсэн байна. Өөрөөр хэлбэл, одоогийн уул уурхайн дадал, туршлага далайн ёроолоос гарсан хүдэрт шууд таарахгүй байх боломжтой гэсэн анхааруулга юм.

Тус байгууллага “хэрэв олборлолт хэрэгжвэл гадарга дээр гарсан чулуулаг хүчилтөрөгчид ил гарах зэрэг далайн ёроолынхоос эрс өөр нөхцөлтэй тулна” гэж тэмдэглэжээ. “Ийм өөрчлөлт нь сульфидын эрдсийн урвал болон дулаан ялгаруулалтад нөлөөлж болзошгүй” гэсэн нь олборлолтын дараах хадгалалт, тээвэрлэлтийн үе шатанд ч шинэ эрсдэл нэмэгдэхийг илтгэнэ. Үүний улмаас далайн ёроолын олборлолтын аюулгүй ажиллагааны стандарт, тээвэрлэлтийн журамд шинэ шаардлага нэмэх төлөвтэй байна.

Олон улсын Далайн ёроолын эрх мэдлийн байгууллага Хойд Дундад Атлантын нуруу, Зүүн өмнөд Энэтхэгийн нуруунд хайгуулын гэрээ олгосон ч арилжааны олборлолт эхлээгүй байна. MINING.COM-ын тайлбар авах хүсэлтэд The Metals Company болон Deep Sea Minerals нь хариу өгөөгүй гэж мэдээлжээ. АНУ-ын Геологийн албаны тэмдэглэснээр, олборлолт бодит шатанд шилжихээс өмнө далайн ёроолоос гарч ирэх хүдэр газар дээрх орчноос шалтгаалан “өөрөөр авирлах” боломжийг аюулгүй ажиллагааны зохицуулалтад тусгах шаардлага урган гарч байна.