egov.mn

Эрэгтэй хүйсийг тодорхойлдог Y хромосом аажмаар устаж байна

Эрэгтэй хүйсийг тодорхойлдог Y хромосом нь сүүлийн хэдэн зуун сая жилийн хувьслын явцад анхны генийнхээ дийлэнх хэсгийг алдаж, хэмжээгээрээ X хромосомоос хэд дахин жижиг болжээ.

Энэ мэдээг программ автоматаар бэлтгэсэн.

Эрэгтэй хүйсийг тодорхойлдог Y хромосом аажмаар устаж байна

Хүний эрэгтэй хүйсийг тодорхойлогч SRY генийг агуулдаг Y хромосом хувьслын урт хугацааны явцад ихээхэн хэмжээний генийн мэдээллээ алдсан нь генетикийн шинжлэх ухаанд батлагдсан баримт юм. Гэсэн хэдий ч энэ үйл явц цаашид үргэлжилж, Y хромосом бүрэн устах уу, эсвэл одоогийн түвшиндээ тогтворжсон уу гэдэг дээр судлаачид нэгдсэн дүгнэлтэд хүрээгүй байна.

Ойролцоогоор 166–180 сая жилийн өмнө анхны сүүн тэжээлтнүүд үүсэх үед X болон Y хромосомууд нь хоорондоо ижил хэмжээтэй, ижил тооны ген агуулсан жирийн хос хромосом байжээ. Гэвч хувьслын явцад Y хромосом дээр эрэгтэй хүйсийг хөгжүүлэх үүрэгтэй SRY ген бий болсноор уг хромосом X хромосомтой генийн солилцоо хийхээ больсон байна.

Генийн солилцоо зогссоноор Y хромосом ДНХ-ийн гэмтлээ засах боломжгүй болж, мутацлагдсанаар хэрэгцээгүй болсон генүүдээ аажмаар гээж эхэлжээ. Үүний үр дүнд өнөөдөр хүний X хромосом 900 орчим уураг кодлогч ген агуулдаг бол Y хромосомд ердөө 55 орчим ген л үлдсэн байна.

Австралийн генетикч Женни Грейвс зэрэг зарим судлаач Y хромосомын ген алдах хурдыг тооцоолж, хэрэв энэ үйл явц үргэлжилбэл ойролцоогоор 4.5–11 сая жилийн дараа хүний Y хромосом бүрэн устаж болзошгүй гэсэн таамаглал дэвшүүлж байв. Байгаль дээр ч ийм тохиолдол бий бөгөөд Японы өргөст харх болон Зүүн Европын сохор номин зэрэг мэрэгч амьтдын Y хромосом бүрэн устсан ч хүйс тодорхойлох үүргийг өөр хромосомын генүүд орлон гүйцэтгэж, төрөл зүйл нь оршин тогтносоор байна.

Харин АНУ-ын Уайтхедын биоанагаахын хүрээлэнгийн судлаач Женнифер Хьюз болон Дэвид Пейж нарын хийсэн харьцуулсан судалгаагаар хүний Y хромосом сүүлийн 25 сая жилийн хугацаанд нэг ч ген алдаагүй болохыг тогтоожээ. Эрдэмтдийн тайлбарласнаар Y хромосомд үлдсэн цөөн тооны генүүд нь зөвхөн эрэгтэй хүйс төдийгүй бие махбодын бусад чухал үйл ажиллагаанд зайлшгүй шаардлагатай тул байгалийн шалгарлаар хатуу хамгаалагдаж, тогтворжсон байна.

Хуваалцах
Дараагийн мэдээEli Lilly-ийн Foundayo нойрны бөглөрөлт апноэг бууруулсан туршилтын үр дүн гаргав
Мэдээллийн захиалга

Шинэ мэдээг цахим шуудангаар авах бол бүртгүүлнэ үү.

Холбоотой мэдээ

Шувуу ажиглаж суух нь тархины насжилтыг удаашруулах боломжтойг судалгаагаар тогтоожээ
Шинжлэх ухаан

Шувуу ажиглаж суух нь тархины насжилтыг удаашруулах боломжтойг судалгаагаар тогтоожээ

Шинжлэх ухаанАвтомат

3 мин уншихАвтомат

Шинжлэх ухаан

Amgen-ийн Imdelltra нь AstraZeneca-ийн Imfinzi эмчилгээний үр нөлөөг нэмэгдүүлэв

Шинжлэх ухаанАвтомат

2 мин уншихАвтомат

Шинжлэх ухаан

Япон Фобосын хөрснөөс дээж авч, дэлхийд хүргэх түүхэн ажиллагааг эхлүүлнэ

Шинжлэх ухаанАвтомат

2 мин уншихАвтомат