"Усны тухай" хуулийн шинэчлэл уул уурхайн салбарт эрсдэл дагуулах уу: МАН-ын бүлэг тав хоногийн завсарлага авлаа

УИХ-ын чуулганы өнөөдрийн нэгдсэн хуралдаанаар "Усны тухай" хуулийн шинэчилсэн найруулгын төслийг хэлэлцэх эсэх асуудлыг үргэлжлүүлэн хэлэлцсэн ч санал хураалтыг дахин хойшлуулах нөхцөл үүсэв.

УИХ дахь Ардчилсан намын бүлэг өмнө нь уг хуулийн төслийг хэлэлцэх үеэр тав хоногийн завсарлага авч, завсарлагын хугацаа дууссаны дараа тус бүлэг төслийг хэлэлцэхийг дэмжих байр сууринд нэгдсэнээ мэдэгдсэн.

Харин хэлэлцүүлгийн үеэр УИХ дахь Монгол Ардын намын бүлэг хуулийн төслийн зарим зохицуулалтыг нарийвчлан судалж, мэргэжлийн байгууллагуудын дүгнэлттэй танилцах шаардлагатай гэж үзэн тав хоногийн завсарлага авах хүсэлт гаргажээ.

Ингэснээр хуулийн төслийг хэлэлцэх эсэх асуудлаарх санал хураалт АН-ын бүлгийн завсарлагын дараа МАН-ын бүлгийн завсарлагаар дахин хойшлох нөхцөл бүрдээд байна.

Гүний ус ашиглах хязгаарлалт маргаан дагуулав Хуулийн төслийн хэлэлцүүлгийн үеэр анхаарал татсан асуудлын нэг нь уул уурхайн үйлдвэрлэлд газрын гүн дэх цэнгэг ус ашиглахыг хязгаарлахтай холбоотой зохицуулалт байв.

Зарим гишүүний үзэж буйгаар уг зохицуулалтыг энэ хэвээр баталбал газар доорх цэнгэг усны эх үүсвэрт түшиглэн үйл ажиллагаа явуулдаг уурхай, баяжуулах үйлдвэрүүдэд хүндрэл үүсч болзошгүй аж.

Тухайлбал, Монгол Улсын уул уурхайн томоохон үйлдвэрүүдийн нэг болох “Эрдэнэт үйлдвэр”-ийн усан хангамж, үйлдвэрлэлийн үйл ажиллагаанд уг зохицуулалт хэрхэн нөлөөлөхийг нарийвчлан тооцох шаардлагатайг онцлов.

Усны өөр эх үүсвэр бүрдүүлэх боломжгүй тохиолдолд үйлдвэрлэлийн тасралтгүй ажиллагаа, хөрөнгө оруулалт, ажлын байр, экспорт болон төсвийн орлогод сөрөг нөлөө үзүүлэх эрсдэлтэйг гишүүд анхааруулсан байна.

Усны нөөцийн хомсдол, экологийн эрсдэлийг бууруулах уу? "Усны тухай" хуулийн шинэчилсэн найруулгын төслийг УИХ-ын гишүүн Л.Мөнхбаясгалан, Х.Баттулга, С.Бямбацогт нарын нийт 13 гишүүн өргөн мэдүүлсэн.

Хууль санаачлагчдын танилцуулснаар Монгол Улсын усны хэрэглээний дийлэнх хэсгийг газар доорх уснаас хангаж байгаа нь усны нөөцийн тэнцвэр алдагдах, хомсдол үүсэх, экосистем доройтох эрсдэлийг нэмэгдүүлж байгаа аж.

Иймээс хуулийн төслөөр усны нөөцийг хамгаалах, зохистой ашиглах, нөхөн сэргээх, бохирдол болон хомсдолоос урьдчилан сэргийлэх эрх зүйн зохицуулалтыг шинэчлэхээр тусгажээ.

Мөн ус ашиглах шийдвэр гаргахдаа нөөцийн хэмжээ, чанар, нөхөн сэргэх боломж болон экосистемийн хэрэгцээг харгалзан үзэж, хүн амын унд, ахуйн хэрэглээг тэргүүнд тавих зарчим баримтлахаар төлөвлөсөн байна.

Үүнээс гадна ус хэмнэх, дахин ашиглах, хуримтлуулах, газар доорх усны нөөцийг зориудаар арвижуулах үйл ажиллагааг дэмжих, ус ашигласны төлбөрийн орлогын тодорхой хэсгийг нөөцийн хамгаалалтад зарцуулах зохицуулалтыг тусгажээ.

Хуулийн төсөл батлагдвал усны нөөцийн менежмент, ашиглалтын хяналт, мэдээллийн ил тод байдал болон усны аюулгүй байдлыг сайжруулах эрх зүйн үндэс бүрдэнэ гэж санаачлагчид үзэж байна.

Усны нөөцийн хамгаалалт ба үйлдвэрлэлийн хэрэгцээг хэрхэн тэнцвэржүүлэх вэ? Хуулийн төслийг тойрсон хэлэлцүүлэг нь усны нөөцийн урт хугацааны хамгаалалт болон уул уурхайн салбарын үйлдвэрлэлийн хэрэгцээг хэрхэн уялдуулах асуудалд төвлөрч байна.

Нэг талаас газрын доорх усны хэт ашиглалтыг хязгаарлах нь усны нөөц, экосистемийг хамгаалахад чухал. Нөгөө талаас үйлдвэрлэлийн усан хангамжийг богино хугацаанд өөр эх үүсвэрт шилжүүлэхэд нэмэлт хөрөнгө оруулалт, дэд бүтэц, цаг хугацаа шаардагдаж болзошгүй юм.

Иймээс МАН-ын бүлгийн завсарлагын хугацаанд хуулийн төслийн эдийн засгийн үр нөлөө, уул уурхайн салбарын усны хэрэглээ болон үйлдвэрлэлийн тасралтгүй ажиллагаанд үзүүлэх нөлөөллийг мэргэжлийн байгууллагуудын дүгнэлттэй тулган хэлэлцэхээр байна.