"Шилэн" тайлан уул уурхайн орлогын хяналтыг сайжруулна

Монгол Улсын Олборлох үйлдвэрлэлийн ил тод байдлын санаачилгын (ОҮИТБС) Ажлын хэсгийн 67 дугаар хуралдаан өнөөдөр болж, уул уурхайн салбарын 2025 оны ил тод байдлын нэгтгэл тайлангийн төслийг хэлэлцлээ. Уул уурхайн компаниудын үйл ажиллагаа, улс болон орон нутгийн төсөвт төлсөн татвар, төлбөр, төрийн байгууллагуудын бүртгэсэн орлогын мэдээллийг нэгтгэн олон нийтэд ил тод хүргэх зорилготой тайлангаар уул уурхайн орлогын мэдээллийн үнэн зөв байдлыг сайжруулах шаардлагатай гэж үзжээ Мөн мэдээлэл боловсруулах үйл ажиллагаанд хиймэл оюун ашиглах боломжийг судлах санал гаргажээ. Энэ нь уул уурхайн компаниуд болон төрийн байгууллагуудаас ирүүлсэн мэдээллийг нэгтгэх, боловсруулах үйл явцыг боловсронгуй болгоход чиглэж байна.

Үүнээс гадна шаардлагатай мэдээллээ ирүүлээгүй зарим төрийн байгууллагын асуудлыг ОҮИТБС-ын Үндэсний зөвлөлд уламжлахаар болжээ.

Төрийн байгууллагуудын мэдээлэл бүрэн ирээгүй тохиолдолд уул уурхайн компаниудын тайлагнасан татвар, төлбөрийг төрийн бүртгэлтэй тулган баталгаажуулахад хүндрэл үүсэх эрсдэлтэй.

Олборлох үйлдвэрлэлийн ил тод байдлын санаачилгын гол зорилго нь байгалийн баялгийн ашиглалтаас улсын болон орон нутгийн төсөвт төвлөрч буй орлогын мэдээллийг олон нийтэд нээлттэй хүргэхэд оршдог.

Тухайлбал, уул уурхайн компаниуд хэдий хэмжээний татвар, төлбөр төлсөн, төрийн байгууллагууд ямар хэмжээний орлого бүртгэсэн, эдгээр мэдээлэл хоорондоо нийцэж байгаа эсэхийг олон нийт хянах боломж бүрддэг. Ялангуяа уул уурхайн салбарын орлого улсын төсөв, орон нутгийн санхүүжилт болон баялгийн хуримтлалтай шууд холбоотой тул мэдээллийн үнэн зөв, хүртээмжтэй байдал нь эдийн засгийн бодлого, төсвийн хяналтад чухал үүрэгтэй.

2027 оны ажлын төлөвлөгөөг танилцууллаа Ажлын хэсгийн хуралдаанаар энэ онд хэрэгжүүлсэн ажлуудыг дүгнэж, 2027 оны үйл ажиллагааны төлөвлөгөөг танилцуулсан байна. Харин 2025 оны нэгтгэл тайлангийн төсөлд туссан уул уурхайн компаниудын нийт татвар, төлбөрийн хэмжээ, төрийн байгууллагуудын бүртгэсэн орлого болон хоёр талын мэдээллийн зөрүүг одоогоор дэлгэрэнгүй мэдээлээгүй байна. Иймээс тайлан эцэслэн батлагдаж, олон нийтэд нээлттэй болсны дараа уул уурхайн салбарын 2025 оны төсөвт оруулсан бодит хувь нэмэр, орлогын бүтэц болон зөрүүг нарийвчлан үнэлэх боломж бүрдэх юм.