АИ-92-ын нийлүүлэлт шахагдаж, дотоодын хэрэглээ өндөр байгаа нь үнэ, олдоцод эрсдэл нэмлээ

АИ-92-ын нийлүүлэлт шахагдаж, дотоодын хэрэглээ өндөр хэвээр байгаа нь үнэ, олдоцын эрсдэлийг нэмэгдүүлж байгааг Уул уурхай, эрдэс баялгийн сайд Г.Дамдинням анхааруулав. Тэрээр ОХУ хоёр хоногийн өмнөөс экспортын мэдээллээ нууцалж эхэлсэн гэж мэдэгдсэн нь зах зээлийн тодорхойгүй байдлыг улам нэмэгдүүлээд байна. “Ачилт бага зэрэг багасахад асуудал үүсэж байна. Огт таслахгүйгээр явж байна” гэж сайд хэллээ.

Сүүлийн саруудад нийлүүлэлтийн талын дарамт бодитоор мэдрэгдэж байгаа нь импортын хэмжээнээс харагдана. Манай улс сардаа 75,000 тн АИ-92 хэрэглэдэг бөгөөд наймдугаар сард 54,000 тн, есдүгээр сард 62,000 тн импортолжээ. Энэ зөрүү зөвхөн дотоодын эрэлт өндөр байгаатай холбоотой биш, гаднын нийлүүлэлтийн эрсдэл нэмэгдэж байгааг давхар илтгэнэ. АИ-92-ын үнэ өсөж, олдоц дэлхий даяар ховордсон тул олон эх үүсвэрээс татан авах шаардлагатай гэж яамны зүгээс үзэж байна.

ОХУ-ын дотоод нөхцөл байдал нийлүүлэлтэд нөлөөлж буйг сайд онцолсон. ОХУ-д 34 нефть боловсруулах үйлдвэр байдгаас 24 нь нэгээс дээш удаа бөмбөгдөлтөд өртсөн байна. Мөн тус улс евро 2, 3 төрлийн буюу найруулсан шатахууны дотоод хэрэглэлтийн хоригоо сулруулжээ. Үүний зэрэгцээ ОХУ дотооддоо АИ-92-оо түлхүү ашиглах болсон нь манай нийлүүлэлтийг хумиж, анхаарал татаж байгаа гэж мэдээлэв.

Гадаад зах зээл дээрх бодлогын өөрчлөлтүүд нийлүүлэлтийн хэлхээг улам эмзэг болгож байна. Г.Дамдинням “Дэлхийн байр байдал тодорхойгүй байна. АНУ дизелийн бүтээгдэхүүнийхээ экспортыг хориглосон. БНХАУ нефтийн бүх бүтээгдэхүүнийхээ экспортыг хориглох шийдвэрийг өчигдөр гаргасан” гэж хэллээ. Ийм нөхцөлд аль улсаас татан авсан ч тээвэр ОХУ болон БНХАУ-аар дамжих тул ложистикийн эрсдэл өндөр хэвээр байна. Өөрөөр хэлбэл, нийлүүлэлтийн гарц хайлаа ч тээвэрлэлтийн коридор хязгаарлагдмал байгаа нь богино хугацаанд шийдэгдэхгүй сорилт болж байна.

Дотоодод Засгийн газар автобензин зардаггүй бөгөөд харин аж ахуйн нэгжүүдэд импортлоход нь дэмжлэг үзүүлж байгаа гэж сайд тайлбарлав. “Засгийн газар автобензин зардаггүй. ААН-үүдэд олж ирэхэд нь бүх талаар нь тусалж байгаа” гэж тэр нэмсэн. Нөгөө талд, шөнө автобензин олгодоггүй аж ахуйн нэгжүүдэд торгууль ногдуулж байгаа талаар мөн мэдээлэв. Эрэлт өндөр, нийлүүлэлт савлагаатай үед жижиг саатал ч олдоцын асуудлыг хурцатгадаг тул түгээлтийн сахилга, зохион байгуулалтыг чангатгаж байна гэсэн үг.

Ойрын хугацаанд АИ-92-ын тал дээр тодорхой хэмжээнд амсхийх хүлээлт бий. Аравдугаар сард БНХАУ-аас 78,000 тн авах гэрээ хүчин төгөлдөр тул түр намдах боломжтой гэж үзэж байна. Гэхдээ нийлүүлэлтийн эх үүсвэрийг төрөлжүүлэх шаардлага хэвээр, дээр нь ложистикийн эмзэг байдал арилаагүй нөхцөлд үнэ, олдоцын эрсдэл намжих эсэх нь олон хүчин зүйлээс шалтгаалахаар байна. Салбарын зүгээс “огт таслахгүйгээр явж байна” гэж мэдэгдсэн ч, ачилт багахан өөрчлөгдөхөд л асуудал үүсдэг бодит байдал хэрэглэгчид, аж ахуйн нэгжүүдийн хувьд ойрын хугацаанд гол сорилт хэвээр үлдэж байна.