АНУ Азид оролцоогоо сааруулах дохио өгч, холбоотнуудад хамгаалалтын илүү их ачаа шилжүүлэх төлөвтэй байна

Өмнөд Калифорнийн их сургуулийн улс төрийн шинжлэх ухааны профессор Дерек Гроссманы хэлснээр, АНУ Азид оролцоогоо бууруулбал холбоотнуудын хамгаалалтын ачаалал мэдэгдэхүйц нэмэгдэх төлөвтэй байна. Түүний тайлбарласнаар Вашингтон шууд оролцоогүй бүсийн хамтын ажиллагааг, зөвхөн АНУ-ын ашиг сонирхолтой нийцэж байвал, хүлээн зөвшөөрөхөөр харагдаж байна. Өөрөөр хэлбэл “АНУ бага байх тусам сайн” гэсэн удирдах уриа давамгайлах боловч АНУ-гүйгээр хийгдэх алхам бүр Вашингтоны хүсэлтэй таарах ёстой гэсэн нөхцөл дагалдаж байна.

Энэ чиг хандлагын бодит илрэл нь АНУ, БНСУ-ын хамтарсан сургуулилтын асуудлаар дахин сөхөгдөв. Ерөнхийлөгч Доналд Трамп БНСУ-тай хамтарсан цэргийн сургуулилтыг ихээхэн танахыг зардлын асуудал болон Сөүл Ираны эсрэг дайны хүчин чармайлтад дэмжлэг үзүүлээгүй гэх шалтгаанаар уриалсан байна. Мөн энэ долоо хоногт АНУ-ын цэрэг ирэх сард товлогдсон тэнгисийн явган цэргийн хамтарсан сургуулилтыг Ираны дайнаас үүдсэн хязгаарлалтаар цуцлах тийш хөдөлсөн гэж мэдээлэв. Ийм шийдвэрүүд нь Азид гарч болох эрсдэл, боломжийн тооцооллыг холбоотнуудын талд улам их түлхэж байна.

Бүс дэх түншүүдийн хувьд дараагийн алхам нь хамгаалалтаа өөрсдөө тэлэхээс өөр сонголтгүй болох зураглал гэж Defense Priorities-ийн ахлах судлаач, цэргийн шинжилгээний захирал Женнифер Кавана үзэв. Түүний үнэлгээгээр холбоотнууд цэргийн зардлаа өсгөж, өөрийн хамгаалалтад илүү хөрөнгө оруулж, хөршүүдтэйгээ шинэ түншлэл байгуулах магадлалтай. Гэхдээ эдгээр шинэ хэлбэрийн хамтын ажиллагаа АНУ-ын ашиг сонирхолд нийцэж байгаа эсэх нь Вашингтоны зүгээс тавих гол шалгуур хэвээр үлдэнэ. Энэ нь нэг талаас холбоотнуудын маневрын орон зайг нэмэхийн зэрэгцээ нөгөө талаас хязгаарлаж болзошгүй.

Гроссманы хэлснээр, Австрали, Филиппин, Япон улс АНУ-гүйгээр өөрсдийн “minilateral” аюулгүй байдлын бүлэглэлээр уулзаж байвал, эдгээр гурван улсад итгэдэг тул асуудалгүй гэж үзэх боломжтой. Харин эрсдэлтэй цэг нь Япон улс Хятад, Оростой уулзаж эхлэх үед гарна гэсэн сануулга давхар явж байна. Өөрөөр хэлбэл АНУ холбоотнуудын илүү их үүрэг хариуцлага үүрэхийг шаардах хэрнээ стратегийн чиглэлийг нь өөрийн шугамтай зөрүүлэхгүй байлгахыг зэрэг хүсэж байна. Тэнцвэржүүлэх энэ оролдлого нь бүсийн дипломат, цэргийн зохицуулалтын өнгийг тодорхойлох төлөвтэй.

Тайванийн асуудал дээр АНУ-ын байр суурь “орхих” тал руу хэлбийээгүйг Төрийн нарийн бичгийн дарга Марко Рубио өмнө нь онцолж байсан. Тэрбээр өнгөрсөн жил Ази руу явах замдаа “Хэн ч Тайванийг орхих талаар бодоогүй” гэж мэдэгдэн, аюулгүй байдлын амлалтыг дахин баталсан бөгөөд энэ үгийг дахин ишлэв. Мөн Марко Рубио энэ оны тавдугаар сард Ерөнхийлөгч Доналд Трамп БНХАУ-ын дарга Си Жиньпинтэй уулзахаас өмнө Бээжинд Тайванийн талаар тогтворгүйжүүлэх алхам хийхгүй байхыг анхааруулсан. Гэсэн ч бодлогын түвшинд шууд тавигдах асуулт нь: Иранд дайн хийж, тэнд сум, зэвсгээ үрж байхад Тайванийг яаж хамгаалах вэ? гэсэн хязгаарлалтад тулж байна.

Ингээд Азид АНУ-ын оролцоо саарах дохио хүчтэй болох тусам холбоотнуудын стратеги, төсөв, түншлэлийн зураглал дахин зурж эхлэх нь тодорхой болов. Нэг талд нь хамтарсан сургуулилтын цар хүрээ, нөөцийн хуваарилалт бодитой шахалт болж, нөгөө талд нь Тайванийг тойрсон амлалт, анхааруулга үргэлжилж байна. Эцэстээ бүсийн түншлэлүүдийн “АНУ-ын ашиг сонирхолд нийцэх” эсэх шалгуур бодит шийдвэр бүрийн ард давхар явж, холбоотнуудын сонголтыг нарийсгах ч магадлалтай. Азийн аюулгүй байдлын дараагийн үе шат энэ олон нөхцөлийн огтлолцолд тодрох шинжтэй байна.