АНУ-ын Засгийн газрын үнэт цаасны өгөөж огцом өссөн нь эдийн засаг халж, өрийн өртөг тэлж буйг сануулав

АНУ-ын Засгийн газрын үнэт цаасны өгөөж сүүлийн өдрүүдэд олон арван жилийн дээд түвшний ойролцоо арилжигдаж, эдийн засгийн халалт, инфляцийн тогтворгүй байдлыг зах зээл бодитоор дахин үнэлж эхэлснийг санууллаа. Энэ хүрээнд 2 жилийн өгөөж 4.87 хувь, 10 жилийнх 5.12 хувь болж, хүүгийн түвшин урт хугацаанд өндөр хэвээр үргэлжлэх эрсдэл илүү тодорч байна. Холбооны нөөцийн банк бодлогын хүүгээ өсгөсөн нь өгөөжийн огцом хөдөлгөөнтэй давхцаж, мөнгөний нөхцөл чангарч байгааг улам мэдрүүлэв. Өгөөжийн өсөлт нь хөрөнгө оруулагчдын эрсдэлийн мэдрэмжийг хурцатгаж, Засгийн газрын зээлийн өртөг тэлэх дохиог өгч байна.

Эдийн засгийн суурь үзүүлэлтүүд ч хүчтэй хэвээр байгааг албан мэдээлэл харуулжээ. АНУ-ын Хүн амын тооллогын товчоо бодит дундаж өрхийн орлого 2.6 хувиар өсөж 87,460 ам.доллар болсон, ядуурлын түвшин 10.2 хувь болсныг мэдээлсэн байна. Ийм тоон мэдээлэл нь хэрэглээ, хөдөлмөрийн зах зээл дээрх тэсвэртэй байдлыг илтгэхийн зэрэгцээ үнэ өсөлтийн дарамт бүрэн сулраагүй гэх болгоомжлолыг тэжээдэг. Өгөөжийн өсөлт зөвхөн бодлогын хүүгээр тайлбарлагдахгүй, “хүчтэй эдийн засаг–типл инфляц” гэсэн хос эрсдэлийн үнэлгээг зах зээлд суулгаж байгаа нь анзаарагдаж байна.

Нөгөө талд төсвийн зураглал урт хугацааны дарамтыг улам тодруулж байна. АНУ-ын Конгрессын Төсвийн алба холбооны төсвийн алдагдал энэ жил ДНБ-ий 6 хувиас давна гэж тооцоолжээ. Хариуцлагатай холбооны төсвийн төлөөх хороо 10 жилийн өгөөж 5 хувь орчимд тогтвортой байвал CBO-ийн суурь таамгаас 80 суурь нэгжээр өндөр гэж тооцсон бөгөөд ийм хувилбарт хүүгийн зардал жилд 2.7 их наяд ам.долларт хүрч, Social Security болон Medicare-оос давна гэж хэлэв. Энэ нь “өндөр өгөөж” гэдэг ойлголт бодлогын маргаан төдий биш, бодит төсвийн маневрыг шууд хумьж мэдэх төлбөрийн дарамт гэдгийг сануулж байгаа юм.

Олон улсын байгууллагууд ч сануулгаа тодруулсан байна. Олон улсын валютын сан АНУ-ын өрийг бууруу чиглэлд оруулахын тулд анхдагч тэнцэл ДНБ-ий 1 хувь хэмжээний ашигтай байх шаардлагатай гэж үзжээ. Ийм нөхцөлд өгөөжийн түвшин удаан хугацаанд өндөр хадгалагдвал өрийн тогтвортой байдлын тухай хэлэлцүүлэг илүү хурцадна. Зах зээл хүүгийн муруйн урт тал дээр эрсдэлийг илүү үнэлэх тусам санхүүжилтийн өртөг бүхэлдээ дээшилж, зөвхөн Засгийн газар бус хувийн салбарын зээлжилтөд хүртэл дам нөлөө өгөх боломжтой.

Бодлогын түвшинд ч мессежүүд тод байна. Холбооны нөөцийн банкны дарга Кевин Уорш 10 жилийн өгөөжийг эдийн засгийн гол мэдээллийн дохио гэж үзэж, инфляцийн эрсдэлийг бууруулахын зэрэгцээ агшилт үүсгэхээс зайлсхийх байр суурьтай байна. Тэрээр “Тогтвортой, үргэлжилсэн, бат бөх эдийн засгийн өсөлтийг хангах нь бидний ажил” гэж хэлээд, “Дэлхийн хаана ч байсан хамгийн чухал хөрөнгө” хэмээн онцолсон. Харин Сангийн яамнын сайд Скотт Бессент “Зах зээлд халуурал бий болсон гэж харсан” гэж мэдэгдэж, тэнцвэрээс хэлбийлтийг ажиглавал хариу үйлдэл хийх хандлагатайгаа илэрхийлсэн байна.

Бессент “Тэнцвэрийн үнийг өөрчилнө гэж би боддоггүй, гэхдээ юм бүхэн хэзээ ч төгс тэнцвэртэй байдаггүй” гэж хэлээд, “Тэнцвэр алдагдвал би зах зээлийг буцаан тэнцвэрт ойртуулахыг зорьдог” гэж нэмсэн байна. Түүний зүгээс урт хугацаат өрийг буцаан худалдан авах оролдлогыг нэмэгдүүлсэн нь өгөөжийн огцом савлагаа төсвийн санхүүжилт, зах зээлийн тогтвортой байдалд ямар нөлөө өгөхийг анхаарч буй дохио болов. Одоогоор өгөөжийн түвшин зөвхөн инфляцийн хүлээлт бус, төсвийн алдагдал, хүүгийн зардлын замнал, мөн бодлогын дараагийн алхмын хэлбэлзлийг нэг дор хэмжиж байгаа бөгөөд өндөр хүү “урт хугацааны шинэ хэвийн” болж үлдвэл АНУ-ын санхүүгийн бодлогын сонголтууд улам давчуудах эрсдэлтэй байна.