Бразилын Дээд шүүх Синта Ларга омгуудын нутагт түр журамтайгаар хууль ёсны олборлолтыг зөвшөөрөв

Бразилын Холбооны Дээд шүүх Синта Ларга уугуул иргэдийн нутагт түр журам хэрэгжүүлж, хууль ёсны олборлолтыг хязгаарлалттайгаар зөвшөөрсөн шийдвэрийг хэвээр үлдээлээ. Энэхүү түр зохицуулалт нь Мату Гроссу ба Рондониа муж дахь Синта Ларгын дөрвөн нутагт л үйлчлэхээр тусгагдсан байна. Шүүхийн хүрээнд яригдсан гол асуудал нь олборлолт “байх эсэх” бус, нутаг дэвсгэрийн хамгаалалт ба ашиглалтын үүргийг ямар журмаар хэрэгжүүлэх тухай гэдгийг шүүгч Флавиу Дино онцолсон гэж мэдээлэв.

Түр дэглэмийн дагуу олборлолтын төслүүдийг байгаль орчны зөвшөөрөл, олон нийтийн зөвлөлдөх үйл явц, мөн Үндэсний уул уурхайн агентлагийн зөвшөөрөлтэй уялдуулна гэж Valor International мэдээлсэн. Өөрөөр хэлбэл, зөвхөн шүүхийн шийдвэр гарлаа гээд шууд олборлолт эхлэхгүй, заавал зөвшөөрлийн шат дамжлагаар орно. Энэ нь хуульчлагдаагүй, мөргөлдөөн дагуулдаг салбарт журам тогтоох гэсэн оролдлого гэж харж болохоор байна.

Шүүгч Дино мөн Бразилын Үндэсний Конгресст 24 сарын дотор холбогдох хууль батлахыг даалгасан. Шийдвэрт төслүүдийг нутаг дэвсгэрийн 1 хувиар хязгаарлах нөхцөл оржээ. Ийм байдлаар түр журам нь зөвхөн одоогийн нөхцөл байдлыг удирдах “хоорондын шийдэл” байж, эцсийн зохицуулалт нь хууль тогтоогчдын гар дээр очиж байна.

Түр дэглэмийн нэг гол заалт нь уугуул иргэд өөрийн нутаг дээрх хайгуул, олборлолтод давуу эрх эдэлнэ гэсэн зохицуулалт юм. Хэрэв уугуул иргэд өөрсдөө олборлохгүй ч төслийг зөвшөөрвөл төр, холбооны засагт төлөх нийт төлбөрийн 50 хувийг хүртэнэ гэж заасан байна. Энэ орлогын оролцоог аюулгүй байдал, тогтвортой үйлдвэрлэл, байгаль орчны нөхөн сэргээлт, эрүүл мэнд, боловсрол, тогтвортой хөгжлийн ажилд чиглүүлэхээр тусгасан нь маргаантай сэдвийг “ашиг хүртэх” болон “хамгаалах” хоёр зорилтын дунд тэнцвэржүүлэхийг зорьжээ.

Шийдвэрийн үндэслэлд сүүлийн олон жилийн зөрчил, хүчирхийллийн эрсдэл хүчтэй туссан байна. Дино “Энэ маргааны улмаас олон хүн аль хэдийн амиа алдсан; бид олон арван жил мөргөлдөөн дунд олон зуун хүн нас барж байгааг харсаар ирлээ” гэж хэлжээ. Түүний тайлбарын өнгөнд, олборлолттой холбоотой маргаан нь зөвхөн эдийн засгийн асуудал биш, олон нийтийн аюулгүй байдал, төрийн зохицуулалтын хариуцлагын асуудал болж хувирсныг илтгэх байр суурь сонсогдсон.

Гэхдээ энэ сэдэв Бразилд олон арван жилийн турш хуульчлагдалгүй явсныг Социоэкологийн хүрээлэнгийн төлөөлөгч Марсиу Сантилли санууллаа. Тэрээр “40 гаруй жилийн хугацаанд энэ сэдвээр 200,000 хууль тогтоох санал гарсан” гэж хэлээд, хуульгүй хэвээр байгаа шалтгааныг зөвхөн Конгрессын чадваргүйдэл, эсвэл уугуул иргэдийн эсэргүүцэлтэй холбох боломжгүй гэж үзсэн байна. Түүний хэлснээр, энэ нь “Бразилийн төр үүнийг зохистой хэрэгжүүлэхэд бэлэн бус байгаатай холбоотой” аж.

Шүүхийн тогтоосон түр журам нь хуульчлагдаагүй салбар дахь мөргөлдөөнийг бууруулах зорилго тээж байгаа ч бодит хэрэгжилт нь зөвшөөрлийн процесс, зөвлөлдөх механизм, мөн орлогын зарцуулалтад тавих хяналтаас шууд хамаарна. Нөгөө талдаа, зөвхөн Синта Ларгын дөрвөн нутагт үйлчлэх энэ шийдвэр нь бусад бүс нутагт ижил зохицуулалт хэлэлцэгдэх хүлээлт үүсгэж байгаа талаар ажиглагчид ярьж байна. Эцсийн зангилаа асуудал нь Конгресс 24 сарын дотор шүүхийн тавьсан хүрээнээс цааш алхаж, мөргөлдөөн дагуулсан маргааныг тогтвортой хууль эрх зүйн системд оруулж чадах эсэх дээр төвлөрөхөөр байна.