Дээд шүүхийн шүүгч Сэмюэл Алито тэтгэвэрт гарах талаар эргэцүүлсэн ч үргэлжлүүлэхээр шийджээ

АНУ-ын Дээд шүүхийн шүүгч Сэмюэл Алито тэтгэвэрт гарах тухай бодож үзсэн ч эцэст нь үргэлжлүүлэн ажиллахаар шийдсэнээ CBS News-д өгсөн ярилцлагадаа хэлжээ. 76 настай тэрбээр шүүхийн хамгийн ахмад шүүгчдийн нэгт тооцогддог тул Бүгд Найрамдахчууд Сенат, Цагаан ордныг хянаж байх үед тэтгэвэрт гарах магадлалтай гэсэн таамаг сүүлийн үед эрчимжээд байсан. Алито өөрийг нь тойрсон ийм яриа хөөрөөг “хөгжилтэй” гэж нэрлэсэн ч нэгэнт улс төрийн тооцооллын төвд орж ирснийг таатай хүлээж авдаггүй өнгөөр ярьсан байна. Тэр “тэтгэвэрт гарах тухай цуурхалд би гайхширч байсан; дээш харахад ‘таснууд’ тойрон эргэлдэхийг харах таатай биш” гэжээ.

Алитогийн байр суурь нь Дээд шүүх одоогоор 6-3 харьцаатайгаар консерватив олонхтой байгаа үед анхаарал татаж байна. Түүнтэй адил 78 настай шүүгч Клэрэнс Томас ч мөн тэтгэвэрт гарах эсэх нь үргэлж анхаарлын төвд байсаар иржээ. Ийм нөхцөлд шүүхийн бүрэлдэхүүнд гарах боломжит өөрчлөлт бүр улс төрийн хуваарилалтад нөлөөлөх өндөр эрсдэл дагуулдаг нь Вашингтонд ил тод яригддаг. Тиймээс Алито үлдэхээр болсон нь нэг талаас шүүхийн чиг баримжааг ойрын хугацаанд огцом өөрчлөх эргэлзээг багасгасан бол нөгөө талаас дараагийн сул орон тоо хэзээ, ямар нөхцөлд үүсэх вэ гэсэн хүлээлтийг дахин хөдөлгөв.

Алито “сүүлийн улирлын дараа тэтгэвэрт гарах талаар бодсон” гэдгээ зөвшөөрсөн ч “үнэ цэнтэй хувь нэмэр оруулж чадна” гэж үзсэнээ онцолжээ. Түүнчлэн өөрийг нь тэтгэвэрт гарах эсэх дээр улс төрийн “тооцоолол” хийж буй мэтээр тайлбарлахыг няцааж, “Надад тооцоолол гэсэн зүйл алга... тодорхой тооны жил нэмж ажиллана гэж тооцоолох нь бодлогогүй хэрэг” гэж хэлсэн байна. Энэ нь шүүхийн гишүүдийн шийдвэрийг сонгуулийн мөчлөгтэй зориуд уяж тайлбарлах хандлагад чиглэсэн шүүмжлэл гэж ойлгогдож болохоор. Гэсэн ч улс төрийн бодит байдал дээр Дээд шүүхийн нэг суудлын асуудал Конгресс, Цагаан ордны хүчний тэнцвэртэй салшгүй холбогддог нь өмнөх жишээнүүдээр харагдсаар ирсэн.

Эндээс Сенатын хяналт аль намын гарт очих вэ гэдэг шүүхийн дараагийн томилгооны гол зангилаа хэвээр байна. Ингэхдээ Сенатын эрх мэдэл Ардчилсан нам руу шилжвэл Ерөнхийлөгч Дональд Трампын боломжит нэр дэвшигчийн батламжлал саарах, бүр зогсох эрсдэлтэй гэж тайлбарлажээ. Өөрөөр хэлбэл, Алито болон Томас зэрэг ахмад шүүгчдийн шийдвэр зөвхөн хувийн сонголтоор хэмжигдэхээ больж, Сенат дахь олонхийн асуудалтай давхар огтлолцоно. Ийм нөхцөл нь Вашингтонд “сул орон тоо” үүсэх мөчийг улс төрийн хамгийн эмзэг цаглалтай уялдуулж хардаг сэтгэлгээг улам бэхжүүлэхээр байна.

Өмнөх он жилүүдэд энэ логик бодит жишээгээр илэрсэн. 2016 онд Антонин Скалия нас барсны дараа Митч Макконнелл Барак Обамагийн нэр дэвшүүлсэн Меррик Гарландын асуудлыг сонгуулийн дараа хүртэл хойшлуулж байсан нь Сенатын тактикийн тод илрэл болж үлдсэн. Харин 2020 онд Рут Бейдер Гинсберг нас барсны дараа Макконнелл Трампын нэр дэвшүүлсэн Эми Кони Барреттыг ерөнхийлөгчийн сонгууль болохоос долоо хоног гаруйн өмнө батлуулах ажиллагааг түргэтгэж байв. Ийм түүхэн жишээнүүдийн дунд Алито “үеэ дуусгах”-ын оронд үргэлжлүүлэхээр шийдсэн нь шүүхийн дараагийн томилгоо хэзээ бодит хэлэлцүүлэг болохыг түр хойшлуулж мэдэх ч улс төрийн маргааны тайзыг буулгахгүй хэвээр үлдээв.