Дэлхийн хотуудын өдрийн замын шуугианы зөрүү хот төлөвлөлт, тээврийн бодлогын үр дүнг тод харууллаа

Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын Байгаль орчны хөтөлбөрийн тайлан, мөн 2024 онд Улаанбаатар хотод хийсэн хэмжилтүүдийг нэгтгэн харуулсан графикаас харахад өдрийн замын хөдөлгөөний шуугианы зөрүү хотуудын тээврийн бодлого, дэд бүтцийн шийдлүүд хэр ажиллаж буйг ил тод харуулж байна. Ази, Өмнөд Азийн хөгжиж буй орнуудын хотуудад замын хөдөлгөөний дуу чимээний бохирдол хамгийн өндөр түвшинд ажиглагдсан гэж тайланд дурджээ. Үзүүлэлтүүд хот хооронд эрс тэс ялгаатай байгаа нь нэг талаас эрсдэлийн түвшинг, нөгөө талаас бууруулах боломжийг зэрэгцүүлэн харуулсан дүр зураг болов.

Тайланд бичсэнээр Дакка хотын дээд үзүүлэлт 119 dB хүрч, жагсаалтын хамгийн өндөрт бичигджээ. Мөн Морадабад 114 dB, Исламабад 105 dB, Хошимин 103 dB гэж тэмдэглэсэн байна. Ийм өндөр түвшний жишээнүүд нь замын ачаалал, хотын өсөлт, зохицуулалттай нийтийн тээврийн хүртээмж зэрэг олон хүчин зүйлийн огтлолцолд шуугиан хуримтлагдаж буйг сануулж байна. Эндээс уншигдах гол санаа нь “хөдөлгөөн ихтэй учраас л дуу чимээ өндөр” гэх нэг тайлбараар хязгаарлагдахгүй, харин зохион байгуулалт, төлөвлөлтийн үр дагавар хэмжигдэж байна гэсэн дохио юм.

Нөгөө талд Европ, Ойрх Дорнодын зарим хотод замын бүтэц, нийтийн болон цахилгаан тээврийн хөгжлөөс шалтгаалан шуугиан харьцангуй бага байгааг тайланд онцолжээ. Ирбид хотын дээд хязгаар 60 dB гэж, мөн Лион, Мадрид хотууд 69 dB-ээс хэтрээгүй гэж тэмдэглэв. Ийм ангилал нь зөвхөн нэг хотын “чимээгүй” имижийг тодруулах төдий биш, хотын тээврийн системийг хэрхэн шинэчилж, ачааллыг өөрөөр удирдаж байгааг хэмжилтээр нотолж буй жишээ болж байна. Хэмжилтийн ялгаа нь хотын өдөр тутмын амьдрах орчин ямархан байх вэ гэдгийг энгийнээр ойлгуулна.

Тайланд Стокгольм, Белград хотуудын шуугиан 70 dB орчимд “баригдаж” буйг тодорхой шийдлүүдтэй холбон тайлбарласан байна. Тухайлбал, хурдны замыг орон сууцны бүсээс тусгаарлах, дуу тусгаарлах хаалт суурилуулах арга хэмжээ нь хотын чимээг тогтворжуулахад нөлөөлсөн гэж үзжээ. Энэ нь “зөвхөн тээврийн хэрэгслийн төрөл” бус, замын зурвас, хамгаалалтын дэд бүтэц, орон зайн зохион байгуулалт зэрэг төлөвлөлтийн нарийн шийдэл ч хэмжилтэд мэдэгдэхүйц тусдаг гэдгийг сануулж байна. Азийн зарим хотод эрсдэл өндөр хэвээр ч, дэд бүтэц сайжруулах нь дуу чимээг тогтворжуулах боломжтой гэж тайланд дурдсан нь эндээс илүү тод харагдана.

Улаанбаатар хотын үзүүлэлтийг уг графикт улаанаар ялган тэмдэглэсэн нь олон хотын дунд өөрийн хэмжилтийг харьцуулж харах боломж олгож байна. Энэ нэгтгэл нь “аль хот хамгийн чанга вэ” гэх жагсаалтын сонирхлоос илүү, бодлогын үр нөлөө хэмжигдэх боломжтойг онцолсон мэдээлэл болж байна. Хотын зам, нийтийн тээвэр, цахилгаан тээврийн шийдэл, хурдны замын хамгаалалт зэрэг сонголтууд өдөр тутмын шуугианы түвшинд шууд тусдаг гэдгийг тайлангийн жишээнүүд давхар нотолжээ. Өдрийн хөдөлгөөний дуу чимээний ийм зөрүү бол хот төлөвлөлт, тээврийн бодлого цаасан дээр бус бодит орчинд хэрхэн ажиллаж буйг хэмжүүртэйгээр харуулах нэг үзүүлэлт юм.