Делид олс нисгэдэг алдарт мэх нь үлдсэн ч гудамжны урлаг амьжиргааны эх үүсвэр байхаа больжээ

Делид олс нисгэдэг мэхээрээ танигдсан илбэчин Ишамуддин Хан өнөөдөр хүртэл олсоо дээш хөөргөж, хүүхэд авирдаг үзүүлбэрээ хадгалсаар. Урьд нь домог мэт яригддаг байсан энэ мэхийг тэр олон нийтийн өмнө бодитоор үзүүлж, олныг гайхашруулсан нэгэн. Гэвч түүний амьдрал, ажил хоёрын огтлолцол нь хотын нийтлэг дүр зураг өөрчлөгдөж, гудамжны урлаг амьжиргааны эх үүсвэр байхаа больж эхэлснийг тод харуулж байна.

Хан 12 наснаасаа аав, авга ахаасаа илбэ сурч, 20 гаруйтайдаа олсны мэхийг бүрэн эзэмшсэн гэжээ. Тэр үүнийг сурахад зургаан жил зарцуулж, 1995 онд Делигийн Кутуб Минарын гадна анх тоглож, олонд үзүүлсэн байна. Дараа нь 30,000 хүний өмнө тоглосон нь түүний нэрийг илүү өргөн хүрээнд таниулжээ. Олон улсын анхаарал татсанаар тэр Их Британи, Франц, Герман, Япон руу тоглолтын аялал хийсэн аж.

Гэвч хотын орчин өөрчлөгдөхийн хэрээр тайз нь хумигдаж эхэлсэн байна. Судлаачдын үзэж буйгаар олон нийтийн орон зай багасах, хамгаалалт чангарах нь гудамжны уран бүтээлчдэд хамгийн хүчтэй дарамт болж байна. Анурүпа Рой “Хаалттай цэцэрлэг, гаднын хүнийг оруулахгүй орон сууцны хотхонууд тоглох орон зайг хязгаарлаж байна” гэж хэлжээ. Харин Комита Дхандагийн хэлснээр, аюулгүй байдал чангарахад, ялангуяа хотын төвүүдэд гудамжны уран бүтээлчдэд зай бараг үлдэхгүй.

Эдийн засгийн дарамт нь бодит тоон дээр ч илэрч байна. 42 настай Шахим Хан өмнө нь өдөрт 4-5 тоглолтоор 1,000-1,200 рупи олдог байсан бол одоо 2 тоглолт хийж 200-400 рупи олдог болжээ. 40 настай Имам Хан илбэчний ажлаа орхиж, хаягдал лонх, дахивар түүж өдөрт 200 рупи буюу 2 ам.доллар олдог болсон тухай ярьсан байна. Албан ёсны тоо байхгүй ч Ишамуддин Ханы хэлснээр Делид Мадари бүлгийн 400 орчим өрхийн бүртгэл байдаг гэнэ.

Энэ доройтол цар тахлын үед илүү тод болсон байна. Covid-19-ийн үеийн 2020 оны хөл хориогоор олон нийтийн тоглолт бүрэн зогсож, зарим уран бүтээлч хотдоо эргэн ирээгүй гэжээ. Каушик Митрагийн хэлснээр, ингэснээр тэд хотын захиргаа, цагдаагийн зохицуулалт болон муж бүрийн гуйлга хориглох хуулиудтай нүүр тулдаг. Дүрэм журам тодорхойгүй, дижитал зугаа дэлгэрсэн энэ үед үзэгчдийн анхаарал, бүтээлчдийн хөдөлмөрийн үнэ цэнэ зэрэг өөрчлөгдөж, уламжлалт урлагийн залгамж тасрах эрсдэл нэмэгдэж байна.

Соёлын хувьд энэ нь нэг хүний мэргэжлийн хямралаас давсан асуудал болжээ. Ашок Матур “Эдгээр ур чадварыг үе дамжин гэр бүлээрээ өвлүүлж ирсэн” гэж онцолсон нь өв уламжлалын эмзэг байдлыг сануулна. Ишамуддин Хан “Цаг өөр болжээ, гудамжны илбэ аажмаар мөхөж байна, амьсгалын аппаратад залгуулсан мэт.” гэж хэлээд, “Нэг мэх амьд үлдэхийн тулд хэн нэгэн сурах ёстой.” хэмээн нэмжээ. Одоогийн нөхцөлд гудамжны урлагийн хойч үе тасрах уу, эсвэл хотын шинэ зохицуулалт дунд амьд үлдэх шинэ гарц олдох уу гэдэг асуулт Делигийн гудамж бүр дээр хэвээр байна.