Германы Канцлер Фридрих Мерц болон Европын зургаан улсын удирдагч ЕХ-ны дараагийн төсвийг танахыг шаардав

Германы Канцлер Фридрих Мерц Дани, Нидерланд, Австри, Финлянд, Шведийн удирдагчдын хамт Европын Зөвлөлийн Ерөнхийлөгч Антониу Коста болон Ирландын Таошах Михеал Мартинд захидал илгээж, ЕХ-ны дараагийн урт хугацааны төсөвт таналт хийхийг шаардлаа. Тэд Европын Комиссын дэвшүүлсэн саналыг “хэдэн зуун тэрбум еврогоор” бууруулах ёстой гэж захидалдаа дурдсан байна. Мөн дээрх зургаан улс ЕХ-ны төсөвт гишүүн орнуудын нийт шимтгэлийн бараг 40 хувийг санхүүжүүлдгийг онцолжээ.

Захидлын агуулга нь Европын Комиссын санал болгосон 2028-2034 оны Олон жилийн санхүүгийн хүрээтэй шууд холбоотой. Комисс уг хүрээг бараг 2 их наяд евро буюу 2.3 их наяд ам.доллар болгох санал гаргасан. Үүнийг тэд “Европын Комиссын санал 60 орчим хувийн нэрлэсэн өсөлттэй гэж тооцоолсон нь зүгээр л бодит бус” хэмээн үнэлж, хэмжээг нь бодитой түвшинд авчрахыг шаардсан байна.

Зургаан улсын удирдагчдын тавьж буй гол мессеж нь өнөөгийн 2027 он хүртэлх төсвөөс бодитоор танахыг шаардаж байгаа биш, харин нэрлэсэн өсөлтийн хэмжээ бодит нөхцөлтэй нийцэхгүй байгаа тухай гэж захидалд тэмдэглэсэн. Тэд санхүүжилтийн анхаарлыг батлан хамгаалалт, өрсөлдөх чадвар, инновац, хууль бус цагаачлалтай тэмцэхэд төвлөрүүлэхийг уриалжээ. Өөрөөр хэлбэл, төсвийн нийт дүнг тэлэхээс илүүтэй, чиглэл ба үр ашиг дээр хатуу байр суурь илэрхийлсэн байна.

Санхүүжилтийн аргын хувьд ч тэд байр сууриа тодорхой хэлсэн. Захидалд “Нийтийн зээл нь гарц байх ёсгүй” гэж тусгаж, ЕХ-ны төсөв “эцсийн дүндээ Европын иргэдээр төлөгдөнө” гэдгийг сануулжээ. Энэ нь өрөөр нэмэлт санхүүжилт босгох хувилбаруудыг болгоомжилж, ачааллыг татвар төлөгчдөд шилжүүлэх эрсдэлийг сөргөн тавьж буй утгатай.

Эндээс цааш хэлэлцээний зам богино харагдахгүй байна. ЕХ-ны Олон жилийн санхүүгийн хүрээ батлагдахад 27 гишүүн улсын санал нэгтэй дэмжлэг шаарддаг бөгөөд энэ нь зөвшилцөл байгуулах процессыг эмзэг болгодог. Нэгдмэл шийдэлд хүрэх хугацаа сунжрах эрсдэлтэй тул санхүүжилт, өрийн маргаан зах зээлийн дарамтыг нэмэгдүүлнэ гэсэн дохио ч энэ маргааны цаана давхар явж байна.

Одоо мөргөлдөх цэг нь “хэдэн зуун тэрбум евро”-гийн таналт гэх тоон шаардлагаас гадна, ямар зорилтыг ямар эх үүсвэрээр санхүүжүүлэх вэ гэдэг сонголт дээр зангидагдаж байна. Батлан хамгаалалт, өрсөлдөх чадвар, инновац, хууль бус цагаачлалтай тэмцэхийг тэд тэргүүлэх чиглэл гэж тодорхойлсон ч үүнийг нийт дүнг тэлэлгүйгээс гадна, нийтийн зээлд түшиглэлгүй хэрэгжүүлэх боломжийн талаар илүү ширүүн маргаан өрнөхөөр байна. Хэлэлцээ 27 улсын зөвшилцөл шаарддаг түвшинд очих тусам захидлаар эхэлсэн шахалт урт хугацааны бодлого, санхүүгийн сахилга бат, улс төрийн эв нэгдлийн шалгуур болж хувирах төлөвтэй.