Хиймэл дагуулын шинэ зурагт Непалын Тришули гол дагуух мөсөн гол нурж үүссэн үерийн сүйрлийн цар хүрээ тодорлоо

Лхагва гаригт мөсөн гол нурж улмаар үүссэн гэнэтийн үер Непалын Тришули голын хөндийгөөр даган суурин, гүүр, усан цахилгаан станцуудыг сүйтгэсэн нь өмнө ба дараах хиймэл дагуулын зурагт тод харагджээ. Шинэ зурагнууд нь сүйрлийн зурвас хэр хол, хэр өндөр хүртэл тархсаныг баримтжуулж, газар дээрх мэдээлэл хүрэлцэхгүй байгаа хэсгүүдэд ерөнхий дүр зургийг нөхөж өгч байна. Непалын албаныхны хэлснээр 550 гаруй хүн амиа алдаж, олон зуун хүн сураггүй хэвээр байна.

Гэвч хилийн цаадах мэдээллийн хоосон зай аврах ажиллагааны зураглал, эрсдэлийн үнэлгээнд том саад болж буйг тэмдэглэжээ. Британийн өргөн нэвтрүүлгийн корпорацийн BBC Verify одоогоор Төвдийн талын бүсээс баталгаажуулах боломжтой дүрс бичлэг олдоогүй гэж мэдээлсэн бөгөөд гадаадын хэвлэлд нэвтрэх хязгаарлалт өндөр байна. Үүний улмаас БНХАУ-ын хатуу хяналттай бүсийн нөхцөл байдлыг бодитоор нягтлах боломж хязгаарлагдсаар байна.

АНУ-д төвтэй тагнуулын мэдээллийн Vantor компанийн Open Data Program-аар нийтэлсэн зурагт Непал-Төвдийн хилийн гол гарцын нэг бараг бүхэлдээ угаагдан арилсан байгааг харуулжээ. Үерийн ул мөр эхний цохилтод өртсөн цэгээсээ 2.5 км орчим өгсүүр, 100 м хүртэл өндрийн бүсэд шавар, эвдрэл үлдээсэн нь зурагт тэмдэглэгджээ. Planet Labs компанийн өнөөдөр гаргасан хиймэл дагуулын зураг мөсөн гол нурсан эх үүсвэр, нуралт дагасан сүйрлийн зурвасыг илүү тод гаргаж, урсгалын чиглэл дагуух сүйрлийг цэгцтэйгээр харуулсан байна.

Зурагт тулгуурласан ажиглалтаар Тимуре тосгон ихэнхдээ ор мөргүй болж, Сяпру Беси орчимд суурин шавар, чулуу, хог хаягдлаар бүрхэгдсэн нь анзаарагджээ. Үерийн голдирол дагуу дэд бүтэц тасарч, усан цахилгаан станцууд өртсөн нь харагдаж байгаа ч бодит хохирлын бүрэн тооцоо мэдээллийн хязгаарлалтаас шалтгаалан зураг дээр суурилсан байдлаар л тоймлогдож байна. Ийм нөхцөлд хиймэл дагуулын зураг нь алслагдсан, хүрч очиход хүндрэлтэй бүсүүдийн өөрчлөлтийг богино хугацаанд баримтжуулах гол эх сурвалж болж байна.

Нуралтын сууринд саад нуур үүссэн бөгөөд БНХАУ-ын эрх баригчид цаашдын үерийн өндөр эрсдэл үүсгэж болзошгүй, мөн аврах ажиллагаанд саад болж буйг анхааруулжээ. Энэтхэгийн Шинжлэх ухааны боловсрол ба судалгааны хүрээлэнгийн мөстлөг судлаач доктор Арга Банержи зурагнаас саадын тогтвортой байдлыг тодорхойлох боломжгүй гэж BBC Verify-т хэлсэн байна. Түүний тайлбарласнаар лхагваас пүрэв хүртэл нуурын гадаргын талбай мэдэгдэхүйц нэмэгдээгүй, доош урсах суваг ажиглагдаж, хэмжээ нь “түгшүүртэйгээр их биш” харагдсан байна.

Одоогоор зурагнуудаас харахад нуралт, үерийн мөр тасралтгүй үргэлжилсэн нэгэн зурвасаар хөндийг бүхэлд нь хамарч, суурин газруудыг шавар, чулуу, хаягдлаар дарсан дүр зураг давамгайлж байна. Гэхдээ хилийн цаадах баталгаатай дүрс, газар дээрх мэдээлэл дутмаг хэвээр байгаа нь нөхцөл байдлын бүрэн үнэлгээг хийхэд хүндрэл үүсгэнэ. Тиймээс дараагийн өдрүүдэд саад нуурын өөрчлөлт, урсацын шинж тэмдэг зэрэг үзүүлэлтүүдийг хиймэл дагуулын шинэ зураг, бие даасан баталгаажуулалтаар тогтмол нягтлах шаардлагатай хэвээр байна.