НҮБ-ын Дүрвэгчдийн асуудал эрхэлсэн дээд комиссарын газар санхүүжилтийн шахалтад дасан төсөв, орон тоогоо танав

НҮБ-ын Дүрвэгчдийн асуудал эрхэлсэн дээд комиссарын газар (UNHCR) санхүүжилтийн хумигдалтын дарамтад орж, төсөв болон орон тоогоо танаж эхэлснийг Ройтерс мэдээллээ. Ройтерсийн үзсэн төсвийн баримтаар байгууллага төсвөө 16 хувиар бууруулж, албан ёсны орон тоогоо ойролцоогоор 3,500-аар цомхотгосон байна. Хамгийн сүүлийн таналтыг Женевт болсон НҮБ-ын уулзалтаар гишүүн орнуудад танилцуулсан гэж уулзалтад оролцсон гурван дипломат эх сурвалж хэлжээ. Энэ өөрчлөлт нь 2027 оны төсвийн төсөөлөлтэй зэрэгцэн яригдсан байна.

Төсвийн баримтад 2025 онд 16,126 орон тоо төлөвлөж байсан бол энэ онд 12,051, 2027 онд 8,540 болгон бууруулсан нь түр ажлын байр, гэрээт ажилтныг хассан үзүүлэлт гэж дурдсан байна. Гэхдээ нэг төлөөлөгчийн хэлснээр өмнөх онуудын зарим орон тоо дүүрээгүй байсан учраас цаасан дээрх хэмжээний таналт бодитоор бүрэн хэрэгжихгүй байж магадгүй. Төсвийн зохион байгуулалт өөрөө “хэмнэлт”-ийн зорилготой ч хэрэгжилтийн хэмжээ, хугацаа нь байгууллагын дотоод боломж, хүний нөөцийн бодит нөхцөлөөс шалтгаалах талтай гэсэн аяс дипломатуудын тайлбарт тусчээ.

Санхүүгийн хувьд 2027 оны төлөвлөсөн төсөв 7.14 тэрбум ам.доллар бөгөөд энэ нь өнгөрсөн оноос 16 хувиар буурч, сүүлийн наад зах нь 10 жилийн хамгийн бага түвшин болсон гэж баримтад тэмдэглэсэн байна. Санхүүжилтийн өөрчлөлт хандивлагчдын бүтэц, жилийн явц дахь урсгал мөнгөн дэмжлэгээс шууд хамаарч ирсэн. UNHCR-ийн цахим хуудсанд тэмдэглэснээр АНУ 2025 онд хамгийн том хандивлагч болж 800 сая ам.доллароос дээш буюу нийт 3.6 тэрбум ам.долларын бараг дөрөвний нэгийг бүрдүүлсэн ч энэ жил ойролцоогоор 110 сая ам.доллар болсон байна. Ийм огцом өөрчлөлтүүд бодлогын түвшин төдийгүй талбар дээрх үйл ажиллагаанд нөлөөлөх эрсдлийг нэмэгдүүлж байна.

Бүс нутгуудын төсөв нийтээрээ буурах дүр зурагтай бөгөөд Америк тив хамгийн ихээр өртөж, бараг гуравны нэгээр агшиж 485 сая ам.долларт хүрэхээр тусгасан байна. Үүний зэрэгцээ хэрэгцээ буурах биш, харин ч өсөх төлөвтэй байгааг дипломатуудын иш татсан UNHCR-ийн төсөөлөл харуулжээ. Тухайлбал, 2027 онд шилжин дүрвэсэн хүмүүс 131.2 саяд хүрч дээд амжилт тогтоох төлөвтэй байгаа нь энэ онд 129.4 сая байсан үзүүлэлтээс өссөн тоо юм. Ингэснээр “өсөж буй эрэлт, агшиж буй нөөц” гэсэн зөрчил улам тодрох нөхцөл үүсч байна.

Төсвийн баримтад яаралтай нөхцөл дэх тусламж, дүрвэгсдийн хамгаалал, сайн дурын буцалтыг дэмжих, өөртөө туслах чадварыг нэмэгдүүлэхийг тэргүүлэх чиглэл болгоно гэжээ. 2027 оны төсөв урьдчилсан бөгөөд аравдугаар сард Гүйцэтгэх хорооноос баталгаажуулах хүлээлттэй байна. UNHCR-ийн төлөөлөгчийн хэлснээр байгууллага 2025 онд санхүүжилтийн томоохон дутагдалд орж, улмаар ажиллах хүчээ мэдэгдэхүйц цомхотгоход хүрсэн бөгөөд төсвийн хязгаарлалт бодит гэдгийг онцолсон байна. Тэрээр мөн UNHCR-ийг илүү шуурхай, зардал багатай, хариуцлагатай болгох цогц шинэчлэлийн ажлыг үргэлжлүүлж байгаа гэжээ.

Гэвч энэ бүхний ард гишүүн орнуудын дундах хэлэлцээний дарамт нэмэгдэх магадлал ч давхар явж байна. Нэг дипломат эх сурвалж “хүмүүс бүгд залхсан ч системийн үлдсэнийг задлах нь бүр дор үр дагавартай” гэж хэлсэн нь санхүүжилтийн асуудал дан ганц байгууллагын менежментийн түвшинд үлдэхгүйг илтгэнэ. Дүрвэгсдийн тоо рекорд өсөх төлөвтэй үед тусламж, хамгаалалтын хүрээ агших нь бодит талбар дээрх эрэмбэ, сонголтыг улам хатууруулах эрсдэлтэй. Аравдугаар сард Гүйцэтгэх хорооны баталгаажуулалт хүлээгдэж буй энэ төсөв нь UNHCR-ийн дараагийн хэдэн жилийн ажиллагааны цар хүрээг тодорхойлох гол зангилаа болохоор байна.