Хүн тод, бодит мэт зүүд зүүдлэх тусам илүү сайн унтаж, амарсан мэт мэдрэмж төрдөг байна

Маш олон хүн "Өчигдөр шөнө маш тавгүй зүүд зүүдэлснээс болоод сайн амарч чадсангүй" хэмээн гомдоллодог. Тэр нь ч аргагүй. Учир нь олон хүн зүүд их зүүдлэх тусам сайн нойр авч чаддаггүй гэж боддог аж.

Гэвч сүүлийн үеийн судалгаагаар зүүдэлж байгаа зүүд тань илүү тод, бодит мэт мэдрэгдэх тусам хүн өөрийгөө "сайхан унтаж амарсан" гэж мэдрэх магадлал өндөр байдгийг тогтоожээ. Өөрөөр хэлбэл, зүүд нь нойрны чанарыг тодорхойлоход нөлөөлдөг хүчин зүйлсийн нэг байж болохыг судалгааны үр дүн харуулсан байна.

Италийн Лукка хот дахь IMT ахисан түвшний судалгааны сургуулийн профессор Жулио Бернарди тэргүүтэй судлаачдын баг "Зүүд нь маш сайн нойр авсан мэт мэдрэмж төрүүлэхэд эерэг нөлөөтэй" гэсэн судалгааныхаа үр дүнг олон улсын эрдэм шинжилгээний “PLOS Biology” сэтгүүлд нийтэлжээ.

Судалгаанд насанд хүрсэн 44 хүн оролцсон бөгөөд оролцогч бүр лабораторид дөрвөн шөнө унтсан байна. Энэ хугацаанд судлаачид өндөр нягтаршилтай электроэнцефалограф буюу EEG төхөөрөмжөөр тэдний тархины цахилгаан идэвхжилийг хэмжсэн байна. 

Оролцогчдыг унтаж байх үед нь хэд хэдэн удаа сэрээж, "гүн унтаж байсан мэт санагдсан эсэх", "сэрэхийн өмнөхөн ухамсрын ямар төлөвт байсан", мөн "зүүдэлсэн эсэх" зэрэг асуулт тавьж, хариултыг нь тэмдэглэжээ.

Шинжилгэний үр дүнгээр тод, бодит мэт мэдрэмж төрүүлсэн, үйл явдалдаа бүрэн автсан мэт зүүд зүүдэлсэн үед оролцогчид өөрсдийгөө "илүү сайн амарсан, нойр авсан" хэмээн тодорхойлж байв. Харин логик дараалалгүй эсвэл тодорхой агуулгагүй зүүд зүүдэлсэн үедээ тийм ч сайн нойр авсан мэт санагдаагүй хэмээн хариулсан байна. 

Судлаачдын тайлбарласнаар, үйл явдалдаа гүн автуулсан зүүд нь хүнийг гадада орчноос илүү тусгаарлагдсан мэт санагдуулж, улмаар нойрондоо сэтгэл хангалуун байх мэдрэмжийг өгдөг байж магадгүй байгаа юм. Харин зүүднийхээ агуулгыг хэр сайн санаж байгаа нь нойрны талаарх сэтгэл ханамжид төдийлөн нөлөөлөгүй аж.

Судалгааны баг мөн “Унтаж байх үеийн тархины долгион удаашрах тусам хүн нойр сайн авч байгаа хэмээх нийтлэг ойлголт бий” гэдгийг онцолж, “Гэвч зүүдэлж байх үед энэ хамаарал төдийлөн үйлчилдэггүй” хэмээн тэмдэглэжээ.

Тархины долгион гэдэг нь мэдрэлийн эсүүдийн цахилгаан идэвхжилийн хэмнэл бөгөөд хүн сэрүүн, анхаарал төвлөрсөн үед харьцангуй хурдан байдаг бол нойр гүнзгийрэх тусам удааширдаг. Харин тод зүүд ихэвчлэн тохиолддог REM нойрны үед тархины идэвхжил нэмэгдэж, долгионы хэмнэл сэрүүн үеийнхтэй төстэй болдог.

Судалгаанд оролцогчид тод эсвэл хачирхалтай зүүд зүүдлэх үед тархины долгион нь ийнхүү идэвхжиж байсан ч өөрсдийгөө илүү сайн унтаж, амарсан хэмээн мэдэрчээ. Энэ хандлага нь нойрны чанарыг зөвхөн тархины долгион хэр удаан буйгаар хэмжих боломжгүйг харуулж байна.

Иймээс судлаачид гүн нойрыг зөвхөн тархины үйл ажиллагаа хэр удааширснаар нь дүгнэх боломжгүй хэмээн үзжээ. Тэдний дүгнэснээр зүүдэлж байх үеийн хүний субъектив туршлага ч “нойрны чанар”-ыг хэрхэн мэдэрч, үнэлэхэд тодорхой үүрэг гүйцэтгэдэг байж болзошгүй юм.