Ираны мөргөлдөөний төгсгөлийг таамаглах аргагүй болж, дизель түлш дэлхийн эрсдэлийн төвд орлоо

JPMorgan-ийн эрчим хүчний судалгаанд Ираны мөргөлдөөний үр дүнг тооцох суурь хувилбар тодорхойгүй болсон нь зах зээлийн хамгийн том эмзэг цэг болж эхэлжээ. Банк “Ираны мөргөлдөөн эхэлснээс хойш анх удаа бидэнд суурь төсөөлөл алга. Бид төгсгөлийг яаж загварчлахаа мэдэхгүй байна” гэж тэмдэглэсэн байна. Анх тооцсон эдийн засгийн “улаан шугам” давсан ч гарах гарц улам тодорхой бус болсон гэж багийнхан дүгнэжээ. Энэ тодорхойгүй байдал нь эрчим хүчний үнийн хэлбэлзлийг зөвхөн газрын тосоор зогсохгүй дизель түлш рүү улам хүчтэй төвлөрүүлж байна.

Тэмдэглэлд газрын тос 100 ам.доллароос дээш, 10 жилийн АНУ-ын төрийн сангийн өгөөж 5 хувийн түвшинд байгааг дурдсан. Бензин 1 галлон нь 4.37 ам.доллар хэвээр бөгөөд улирлын тохируулгатайгаар дээд түвшинд хадгалагдаж байна. Харин дизель 1 галлон нь 6.31 ам.доллар болж түүхэн дээдэд хүрч, нөөц түүхэн доод түвшинд очсон нь хамгийн хүчтэй дохио болжээ. Европын зарим бүсэд дизель 1 галлон нь 10 ам.доллароос давж, цааш өсөх хандлагатай гэж тэмдэглэлд онцолсон байна.

Дэлхийн дизелийн нийлүүлэлтийн тал дээр дарамт аль хэдийн бодитоор мэдрэгдэж эхэлсэн гэж JPMorgan-ын баг үзэж байна. Украин ОХУ-ын боловсруулах үйлдвэрүүдийг цохиж, дизелийн дэлхийн нийлүүлэлтийг хумиж буй нь зах зээлийн гол дарамт болжээ. Ийм үед экспортын бодлогын эрсдэл нэмэгдэх нь үнийн савлагааг улам хурцатгана. Citigroup-ийн мэдээлснээр дизелийн экспортод хязгаарлалт тавих уриалга “эрчимжиж” байгаа нь тэр эрсдэлийг улам ойртуулж байна.

Citigroup бүрэн хоригийн хувилбарыг тусад нь цохон анхааруулсан байна. “Хэрэв бүрэн хориг тавигдвал боловсруулах үйлдвэрүүд ашигт ажиллагаа огцом буурснаар боловсруулалтаа ‘багасгах’ магадлалтай” гэж тус банк тэмдэглэжээ. Тэгвэл үр дагавар нь зөвхөн дизель дээр тогтохгүй, бензин ба тийрэлтэт түлшний үнэ дагаж өсөх нөхцөл бүрдэхээр байна. Түүнчлэн боловсруулах маржин ба хувьцааны өсөлтийн мөчлөг тасрах, бүр “түүхэн өсөлтийн мөчлөгийн төгсгөл” ч байж мэднэ гэж Citigroup дүгнэжээ.

Энд зах зээлийн анхаарлын төвд “боловсруулах маржин” гэх ойлголт илүү тод гарч ирж байна. АНУ-ын Эрчим хүчний мэдээллийн газар гэж бүрэн нэрлэдэг EIA боловсруулах маржинийг газрын тос ба боловсруулсан бүтээгдэхүүний үнийн зөрүү гэж тодорхойлдог. Нийлүүлэлтийн гэнэтийн хумигдал ба экспортын хязгаарлалтын хувилбар зэрэг зэрэг бодит эрсдэл болж эхэлбэл энэ зөрүү хурдан өөрчлөгдөж, боловсруулах салбарын компанийн ашигт ажиллагаа савлах суурь бүрдэнэ. Тиймээс дизелийн хомсдол гүнзгийрэх тусам зөвхөн түүхий эдийн үнэ бус, боловсруулалтын сүлжээ бүхэлдээ гол эрсдлийн зангилаа болж хувирч байна.

Зах зээл дээрх хөдөлгөөн ч үүнийг дагаж байна. Valero (VLO), HF Sinclair (DINO), Marathon Petroleum (MPC) шинэ дээд түвшинд хүрсэн бол Phillips 66 (PSX) зэрэг нь рекордын ойролцоо байна. Үнэлгээний талд Truist Crescent Energy (CRGY)-д buy үнэлгээ өгч, зорилтот үнийг 19 ам.доллар гэж тогтоосон бол Goldman Sachs buy үнэлгээгээ хадгалж, 12 сарын зорилтот үнийг 15 ам.доллароор нэмэгдүүлж 240 ам.доллар болгосон байна. Evercore ISI BP-г Tactical Outperform жагсаалтад нэмж, зорилтот үнийг 52 ам.доллар хэвээр үлдээжээ. Гэхдээ JPMorgan-ын хэлснээр суурь төсөөлөл алдагдсан ийм нөхцөлд нэг тал руу хэт найдсан байршуулалт нь дизель, маржин, хувьцааны савлагаа зэрэг асуудлаар гэнэт өөр тийш эргэх эрсдэлтэй хэвээр байна.