Трампын Беларусийн кали авах санал бордооны хувьцааг цочоов, харин BMO Capital Markets аюулыг хязгаарлагдмал гэж үзэв

АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трамп Беларусийн калиг Канадынхоос “үлэмж” хямдаар авах боломжтой гэж мэдэгдсэн нь бордооны салбарын хөрөнгө оруулагчдыг түгшээж, хувьцааны үнийг доргиолоо. Тэрээр үүнийг “асар том” хэлэлцээр гэж тодорхойлсон ч хэмжээ, хугацаа, үнийн нарийвчилсан мэдээлэл танилцуулаагүй. Зах зээлд хэлэлцээрийн бодит боломж, нийлүүлэлтийн урсгал өөрчлөгдөх эсэх дээрээс илүү “болзошгүй шинэ өрсөлдөөн” гэсэн дохио нь түрүүлж үнэлэгдэв.

Энэ мэдэгдэл Канадын ноёрхлын тухай асуултыг дахин сөхөв. АНУ кали импортынхоо ойролцоогоор 80 хувийг Канадаас авдаг. Харин Путин 2022 онд Украинд довтолсноос хойших хориг арга хэмжээ Беларусийг Оросын өндөр өртөгтэй ложистикт илүү тулгасан гэж BMO Capital Markets тэмдэглэсэн. Энэ суурь нөхцөлөөс шалтгаалж, “хямд кали” гэх хэллэг бодит байдал дээр ямар зам, ямар өртгөөр ирэх вэ гэдэг нь гол зангилаа болж байна.

BMO Capital Markets-ийн шинжээч Жоэл Жэксон Беларусь нийлүүлэлт нэмэгдсэн ч зах зээлийн үнээр, томоохон хямдралгүй байх магадлал өндөр гэж үзжээ. Тэрээр “Эдгээр тонн нь зах зээлийн үнээр, их хямдралгүй, мөн Хойд Америкийн нийлүүлэлтийн динамикийг мэдэгдэхүйц өөрчлөхгүй хэмжээгээр зарагдана” гэж хэлсэн байна. Европын Холбооны хоригийн улмаас Беларусь Литвийн Клайпедагийн боомтыг ашиглах боломжгүй хэвээр байгаа тул нэмэлт тээвэрлэлт Оросын боомтоор дамжих төлөвтэй. Өөрөөр хэлбэл, нийлүүлэлтийн боловсруулалт, тээвэрлэлтийн хүчин зүйл нь “үлэмж хямд” гэсэн мессежтэй зөрчилдөх эрсдэлтэй.

Тоон зураг ч энэ болгоомжллыг дэмжиж байна. BMO-ийн мэдээлснээр Беларусь жилд ойролцоогоор 12 сая тонн кали үйлдвэрлэдэг бол АНУ жилд ойролцоогоор 10 сая тонныг хэрэглэдэг. Гэхдээ үйлдвэрлэлийн чадал өөрөө шууд “нэмэлт экспорт” болж хувирахгүй; захиалга, гэрээ, тээвэрлэлтийн боломж зэрэг нь шийддэг. Беларусийн Ерөнхийлөгч Александр Лукашенко үйлдвэрлэл нь одоогийн гэрээнүүдээр аль хэдийн бүрэн захиалагдсан, нэмэлт хэмжээ байхгүй гэж хэлсэн нь Трампын өгүүлсэн хэлэлцээрийн цар хүрээг улам бүдэгрүүлэв.

Хөрөнгийн зах зээлийн хариу үйлдэл богино хугацаанд эрсдэлийг үнэлж эхэлснийг харууллаа. Трампын мэдэгдлийн дараа Nutrien-ийн хувьцаа Даваа гарагт ойролцоогоор 2.3 хувиар, Mosaic 0.4 хувиар тус тус буурсан. BMO Канадын үйлдвэрлэгчдэд учрах ойрын эрсдэл нь бодит нийлүүлэлтээс илүү “сэтгэл зүйн” нөлөө байх боломжтой гэж үзсэн байна. Шинэ өрсөлдөөний дохио нь нийлүүлэлтээс илүү сэтгэл зүйн дарамт болж, үнэ өсгөх шийдвэрийг үйлдвэрлэгчдэд болгоомжлуулж магадгүй гэсэн байр суурь эндээс урган гарч байна.

Ийм нөхцөлд анхаарах түлхүүр нь “хэр их, ямар үнээр, ямар хугацаанд” гэсэн гурван асуулт хэвээр байна. Трамп тодорхой тоо, нөхцөл хэлээгүй цагт зах зээл мэдэгдлийн өнгө аясаар хөдөлж, бодит нийлүүлэлтээс урьтаж үнэлгээ савлах магадлалтай. Вашингтон, Минскийн яриа хэлэлцээ бодит гэрээнд шилжих эсэх, мөн Европын Холбооны хоригийн хүрээ Беларусийн ложистикийг хэр зэрэг хязгаарлаж үлдэх нь Канадын үйлдвэрлэгчдийн хувьд ч, бордооны үнэд ч нөлөөлөх дараагийн зангилаа болно. Одоогоор BMO-ийн дүгнэлтээр бодит эрсдэл “хязгаарлагдмал” ч, сэтгэл зүйн дарамт үргэлжилж болзошгүй байна.