Литийн эрэлтийн өсөлт уул уурхайн салбарт нийлүүлэлтийн томоохон сорилт авчирна

Литийн эрэлтийн өсөлт цахилгаан автомашины үйлдвэрлэл болон дотоодын батарейн нийлүүлэлтийн сүлжээнд уул уурхайн томоохон дарамт үүсгэж байна. Лондонд төвтэй Benchmark Mineral Intelligence-ийн тооцоолсноор дэлхийн литийн эрэлт 2050 он гэхэд литийн карбонатын эквивалентаар 2.11 сая тонноос бараг 7 сая тонн болж өснө. Энэ хэрэгцээг хангахын тулд жилд дунджаар 36 мянган тонн олборлох хүчин чадалтай 134 шинэ уурхайн хэмжээний нөөц шаардлагатай гэж тус байгууллага тооцжээ. Өсөлтийн гол хэсгийг цахилгаан автомашин болон батарейн хэрэглээ бүрдүүлэх төлөвтэй байна.

2050 онд цахилгаан автомашин дэлхийн литийн эрэлтийн 76 хувийг бүрдүүлэх төлөвтэй байгаа нь өнөөгийн 55 хувиас өссөн үзүүлэлт юм. Батарейн хэрэглээ нийт литийн хэрэглээний 92 хувийг эзэлж байгаа нь нийлүүлэлтийн нэмэлт эх үүсвэрийг хурдан бий болгох шаардлагыг улам нэмэгдүүлж байна. Эрэлтийн ийм бүтэц нь автомашины үйлдвэрлэл, батарейн нийлүүлэлт болон тэдгээрийг дэмжих уул уурхайн төслүүдийн уялдааг чухалчилна. Харин шинэ уурхай байгуулах үйл явц санхүүжилт, зөвшөөрөл болон нийлүүлэлтийн тодорхойгүй байдлаас шалтгаалан удаашрах эрсдэлтэй.

Уул уурхайн салбарын газарзүйн бүтэц мөн өөрчлөгдөхөөр байна. Австралийн олборлолтын дэлхийн нийлүүлэлтэд эзлэх хувь 2050 он гэхэд 20 хувь болж буурах төлөвтэй байгаа бол Хойд Америкийн олборлосон литийн эзлэх хувь 1.7 хувиас 13 хувь болж өсөхөөр байна. Энэ өөрчлөлт нь нийлүүлэлтийн эх үүсвэрийг төрөлжүүлэх оролдлогыг харуулж байгаа ч шинэ олборлолтын хүчин чадал бий болгох шаардлагыг арилгахгүй. Тиймээс эрэлтийн өсөлттэй зэрэгцэн уурхайн төслүүдийн хөрөнгө оруулалт, зөвшөөрөл авах явц болон үйлдвэрлэлд хүрэх хугацаа нийлүүлэлтийн төлөвт нөлөөлнө.

Дахин боловсруулалт ирээдүйн хэрэгцээг хангах чухал хэсэг болж магадгүй байна. Benchmark-ийн тооцооллоор дахин боловсруулсан материал 2050 он гэхэд литийн нийлүүлэлтийн бараг тал хувийг бүрдүүлж болох боловч ашигласан батарейн хүртээмж болон өртгийн өрсөлдөх чадвараас хамаарна. Дахин боловсруулалт ирээдүйн хэрэгцээний томоохон хэсгийг хангана гэж үзсэн нөхцөлд 2040 он хүртэл ойролцоогоор 64 тэрбум ам.долларын хөрөнгө оруулалт шаардлагатай гэж тус байгууллага тооцжээ. Иймээс дахин боловсруулалт нь олборлолтыг орлох ганц шийдэл бус, шинээр бий болох нийлүүлэлттэй хамт хөгжих чиглэл хэвээр байна.

Эрэлтийн төлөв өөдрөг хувилбараар бүр өндөр түвшинд хүрч болно. Энэ хувилбарт 2050 онд эрэлт 9 сая тоннд ойртож, ойролцоогоор 180 шинэ уурхай болон 150 тэрбум ам.доллараас давсан хөрөнгө оруулалт шаардана. Ийм нөхцөлд санхүүжилт болон зөвшөөрлийн саатал нь нийлүүлэлтийн зөрүүг нэмэгдүүлж, Хятадаас хамаарал бууруулах зорилтыг хүндрүүлэх эрсдэлтэй. Benchmark Mineral Intelligence-ийн Камерон Перксийн тооцоололтой уялдсан энэ төлөв нь литийн зах зээлд олборлолт, батарейн үйлдвэрлэл, дахин боловсруулалтыг зэрэг ахиулах шаардлагыг харуулж байна.