Сенатын Ардчилсан намынхан Meta, Amazon, Alphabet, Microsoft-ын хиймэл оюун ба дата төвийн татварын хөнгөлөлтийг шалгуулж эхлэв

АНУ-ын Сенатын Ардчилсан намынхан Meta, Amazon, Alphabet, Microsoft-ын хиймэл оюун болон дата төвийн зардлыг 2025 оны татвар, зарлагын багц хэрхэн татаасжуулсныг чиглүүлэн шалгаж эхэллээ. Элизабет Уоррен тэргүүтэй сенаторууд Ням гарагийн орой компанийн гүйцэтгэх удирдлагуудад захидал илгээж, мэдээллийг CNBC-д онцгойлон хуваалцсан байна. Тэд 2025 оны хуулийн өмнөх лобби ажиллагаа, мөн авсан татварын суутгалуудын талаар дэлгэрэнгүй тайлагнахыг шаарджээ. Захидалд 10-р сарын 12-ноос өмнө хариу өгөхийг хүссэн гэж дурдсан.

Захидлын гол нь татварын хөнгөлөлт бодит өгөөжтэй байсан уу, эсвэл компаниудын зардлыг олон нийтэд “татвараар даалгах” хэлбэрээр дэмжсэн үү гэдэгт төвлөрч байна. Politico-ийн эшлэлтэйгээр компанийн татварын төлөлт энэ жил 25 хувиар буурсан гэж захидалд тэмдэглэжээ. Үүнтэй зэрэгцээд нам харгалзахгүй Конгрессын Төсвийн Алба (Congressional Budget Office) 2026 онд компанийн орлогын албан татвар 452 тэрбум ам.доллароос 404 тэрбум ам.доллар болж буурна гэж хоёрдугаар сард тооцоолж байсан нь Ардчилсан намынхны асуултыг улам хурцатгав.

Компанийн түвшинд ч тоонууд анхаарал татна. Meta 2025 онд холбооны орлогын албан татварт 2.8 тэрбум ам.доллар төлсөн нь 2024 оны 9.6 тэрбум ам.доллароос огцом буурсан ч ашиг ойролцоо байсан гэж мэдээлсэн байна. Захидалд SEC буюу АНУ-ын Үнэт цаас, биржийн хороо (Securities and Exchange Commission)-ны тайлангуудыг үндэслэн Microsoft-ын холбооны татварын зардал 2025–2026 санхүүгийн жилд 11 тэрбум ам.доллароос давж буурсан гэж тэмдэглэсэн гэжээ. Мөн Amazon-ын холбооны татварын төлөлт 2024–2025 онд бараг 8 тэрбум ам.доллараар, Alphabet-ын холбооны болон мужийн нийлбэр татварын зардал 7 тэрбум ам.доллараас дээш хэмжээгээр тус тус буурсан гэж дурдсан байна.

Энэ маргаан дата төвийн бодит цар хүрээ, хөрөнгө оруулалтын “жин”-тэй шууд холбоотой. ABI Research-ын үнэлгээгээр АНУ-д идэвхтэй IT багтаамжаар Amazon, Meta, Microsoft дата төвийн тэргүүлэх гурван компани, Alphabet-ын Google Cloud аравдугаарт бичигдсэн байна. Өөрөөр хэлбэл татварын бодлого дата төвийн тэлэлтийн зардал, улмаар эрчим хүчний хэрэглээтэй давхар огтлолцож байгаа тул Сенатын шалгалт нь зөвхөн нэг салбарын татвар биш, дэд бүтцийн дарамтын тухай асуудал болон өргөжих эрсдэлтэй.

Сенатад зэрэгцээ хэлэлцүүлэг ч сөхөгдөж магадгүй байна. Цахилгаан хэрэглэгчийг хамгаалах тухай хууль (Ratepayer Protection Act) нэртэй өөр нэг хэмжээг энэ долоо хоногт Сенат дахин хэлэлцэж магадгүй гэж мэдээлсэн бөгөөд Мартин Хайнрих өмнө нь уг санаачилга хэрэглэгчийн хамгаалалтад хангалтгүй гэж үзэн саатуулсан гэжээ. Улс даяар америкчууд хиймэл оюун ухаан амьдралд нь үзүүлэх нөлөө, цахилгааны төлбөр өсөх, ажлын байр алдагдах, кибер халдлага зэрэгт санаа зовниж байгаа тухай захидалд туссан байна.

Нөгөө талд, Ардчилсан намынхны байр суурь нь “зохицуулалтын бодит алхам”-аас илүүтэй татварын татаас урагшилсан гэдэг шүүмжлэл дээр тогтож байна. Тэдний тайлбараар Big Tech-ийг бодитоор зохицуулахын оронд Вашингтонд Бүгд Найрамдахчууд хиймэл оюуны хөгжүүлэлт, хиймэл оюуны дата төвүүдэд татварын татаас баталсан. Энэ асар том татварын бууралт нь Ерөнхийлөгч Дональд Трамп болон Бүгд Найрамдахчуудын хиймэл оюунд зарцуулж буй мөнгийг татаасжуулах татварын хөнгөлөлтөөс ихээхэн шалтгаалсан бололтой гэж захидалд өгүүлжээ. Одоогоор компанийн төлөөлөгчид болон Цагаан ордон (The White House) тайлбар өгөөгүй байна.