Шинжлэх ухааны академид Чингис хаан одон хүртээлээ

Төрийн ордонд Монгол Улсын Төрийн дээд шагнал, тэргүүн зэргийн Чингис хаан одонг Шинжлэх ухааны академид гардууллаа. Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүхийн зарлигаар олгосон энэхүү шагналыг Их эзэн Чингис хааны мэндэлсний 864 жилийн ой, Монгол бахархлын өдрийг тохиолдуулан хүртээсэн байна. Ийнхүү төрийн дээд шагналыг нэг хүнд бус, үндэсний эрдэм судлалын байгууллагад олгосон нь Монголын шинжлэх ухааны салбарын түүхэн гавьяаг үнэлсэн үйл явдал боллоо. Шагнал гардуулах ажиллагаанд Чингис хааны нэр, Монголын түүх, үндэсний бахархалтай холбоотой бэлгэдэл давхар шингэж байна.

Шинжлэх ухааны академи нь 1921 онд байгуулагдсан Судар бичгийн хүрээлэнгээс эхтэй. Тус байгууллагын нэр, бүтэц хөгжлийн явцад Судар бичгийн хүрээлэн, Шинжлэх ухааны хүрээлэн, Шинжлэх ухаан, дээд боловсролын хүрээлэн, БНМАУ-ын Шинжлэх ухааны академи, Монгол Улсын Шинжлэх ухааны академи хэмээн өөрчлөгдөж ирсэн байна. Эдгээр нэршил нь Монголын эрдэм шинжилгээний байгууллага төлөвшин хөгжсөн түүхэн замналыг илэрхийлж байгаа юм. Өдгөө уг уламжлалыг Монгол Улсын Шинжлэх ухааны академи үргэлжлүүлж байна.

Чингис хаан одон хүртээсэн нь эх хэл, түүх, соёлын өвийг судлах үндэсний чадавхыг цаашид бэхжүүлэх ач холбогдолтой гэж үзэж байна. Монголын түүх, хэл, соёлын өвийг судлах ажил нь үндэсний оюуны сан хөмрөгтэй холбоотой бөгөөд энэ чиглэлийн эрдэм судалгааны ач холбогдлыг төрийн дээд түвшинд ийнхүү үнэлжээ. Шагналын утга агуулга нь зөвхөн өнгөрсөн амжилтыг дүгнэсэн хэрэг бус, эрдэм шинжилгээний уламжлал, судалгааны залгамж чанарыг цаашид хадгалах зорилтыг мөн сануулж байна. Төрийн шагналаар байгууллагын түүхэн гавьяаг үнэлсэн нь судалгааны байгууллагын үндэсний үүргийг тодотгож буй юм.

Энэхүү үйл явдалд Шинжлэх ухааны академийн 1921 оноос эхтэй түүх онцгой байр суурь эзэлж байна. Судар бичгийн хүрээлэнгээс эхэлсэн эрдэм судлалын байгууллагын замнал өнөөдөр Монгол Улсын Шинжлэх ухааны академийн нэрээр үргэлжилж, үндэсний эрдэм шинжилгээний тогтолцооны нэгэн чухал хэсэг болсон байна. Тиймээс Чингис хаан одонг хүртээсэн шийдвэрийг тус байгууллагын олон жилийн хөдөлмөр, түүхэн хувь нэмрийг нэгтгэн үнэлсэн төрийн хүндэтгэл хэмээн харж болохоор байна. Их эзэн Чингис хааны мэндэлсний 864 жилийн ой, Монгол бахархлын өдөртэй давхцсан нь шагналын бэлгэдлийн агуулгыг улам тодрууллаа.

Шинжлэх ухааны академид төрийн дээд шагнал хүртээсэн нь үндэсний эрдэм судлалын түүхэн гавьяаг олон нийтэд дахин сануулсан хэрэг болов. Үүний зэрэгцээ эх хэл, түүх, соёлын өвийг судлахад үндэсний байгууллагын гүйцэтгэх үүрэг, судалгааны чадавхыг бэхжүүлэх шаардлагыг тодотгож байна. Ерөнхийлөгчийн зарлигаар олгосон Чингис хаан одон нь академийн түүхэн замналд төрийн өгсөн өндөр үнэлгээ болон үлдэх юм. Монгол Улсын шинжлэх ухаан, эрдэм судлалын байгууллагын хувьд энэ шагнал шинэ хариуцлага, үргэлжлэх уламжлалыг давхар илэрхийлж байна.