Тайванийн Сонгуулийн төв хороо ташуурдах ялыг хуульчлах санал асуулгын саналыг буцаалаа

Тайванийн Сонгуулийн төв хороо парламентын баталсан ташуурдах ялыг зөвшөөрөх санал асуулгын саналыг баасан гарагт буцааж, уг санал асуулга нь Тайванийн хуульд туссан хүний эрхийн олон улсын амлалтуудтай зөрчилдөнө гэж тайлбарлав. Бэлгийн хүчирхийлэл, залилан зэрэг ноцтой гэмт хэрэгт энэ төрлийн шийтгэлийг хуульчлах боломжийг санал асуулгаар нээх санаачилга нь сүүлийн өдрүүдэд улс төрийн халуун маргааны төвд орж байсан. Хорооны дарга Майкл Юү шийдвэрийн үндэслэлийг сэтгүүлчдэд хэлэхдээ хүний эрхийн шалгуур, олон улсын хүлээсэн үүрэг амлалтыг онцолсон.

Хорооны тайлбар ёсоор санал асуулгын агуулга нь Тайванийн эрх зүйн хүрээнд туссан хүний эрхийн олон улсын амлалтуудтай нийцэхгүй. Майкл Юү “Ташуурдах нь төрийн эрх мэдэл ял эдлүүлэгчид биеийн өвдөлт шууд учруулдаг бие махбодын шийтгэл юм; олон улс үүнийг хүний нэр төрийг зөрчсөн харгис, хүнлэг бус шийтгэл гэж үздэг” гэж хэлсэн байна. Энэ байр суурь нь асуудлыг эрүүгийн бодлогын хүрээнээс давуулан хүний эрхийн хэрэгжилт, төрийн шийтгэлийн хязгаарын сэдэв рүү түлхэж байна. Үүний зэрэгцээ сонгуулийн байгууллага санал асуулгын зохицуулалт өөрөө хүний эрхийн суурь зарчимтай мөргөлдөх боломжгүй гэсэн шугам татлаа.

Нөгөө талд, сөрөг хүчний хамгийн том нам Kuomintang-ын гишүүн Хун Мэн-кай шийдвэрт харамсаж, сонгогчдод санал өгөх боломж олгох ёстой байсан гэж мэдэгдэв. Тэрээр “Энэ нь үнэхээр хохирогчдыг хамгаалж байна уу, эсвэл гэмт хэрэгтнүүдэд хамгаалалтын хана босгож байна уу?” хэмээн асууж, санал асуулгыг хориглосон алхам нь хохирогчдын эрх ашгийг орхигдуулж байна гэж шүүмжилсэн. Хунгийн байр суурь нь гэмт хэргийн эсрэг хатуу бодлогыг дэмжигч хэсгийн сонгогчдыг төлөөлж буй өнгө аяс илтгэнэ. Ингэснээр эрх баригч ба сөрөг хүчний дунд өрнөж буй маргаан улам тодорхой шугамтай болж, улс төрийн туйлшрал гүнзгийрэх эрсдэл нэмэгдэв.

Энэхүү санаачилга өмнө нь Тайванийн Үндэсний хүний эрхийн комисс болон Amnesty International зэрэг байгууллагуудын шүүмжлэлтэй тулгарч байсан. Тэдний шүүмжийн гол цөм нь төрөөс санаатайгаар бие махбодын өвдөлт учруулах шийтгэл нь хүний нэр төрийг хамгаалах зарчимтай харшилна гэсэн байр суурьтай дүйцнэ. Ийм нөхцөлд Сонгуулийн төв хорооны шийдвэр нь зөвхөн нэг удаагийн санал асуулгыг хүчингүй болгосон үйлдэл бус, хүний эрхийн шалгуурыг санал асуулгын “хаалган дээр” тавьж байгаа дохио болж харагдаж байна. Мөн улс төрийн мэтгэлцээн эрүүгийн бодлогын хатуу чанар, хүний эрхийн стандарт хоёрын огтлолцолд улам ширүүсэх төлөвтэй.

Хэрэв санал асуулга батлагдсан бол онолын хувьд Засгийн газар гурван сарын дотор холбогдох хуулийн төслийг парламентын хэлэлцүүлэгт өргөн мэдүүлэх зохицуулалттай байв. Тиймээс одоогийн шийдвэр нь хууль тогтоох замын тухайн хувилбарыг түр зогсоож, дараагийн алхмуудыг улс төрийн тохиролцоо, эрх зүйн маргааны талбар руу шилжүүллээ. Цаашлаад ирээдүйн санал асуулгын шалгуур чангарах хүлээлт нэмэгдэж, ижил төрлийн санаачилгууд Сонгуулийн төв хорооны шалгалтад илүү өндөр босго давах шаардлагатай болж магадгүй байна. Маргаан намжихгүй бол санал асуулгын хүрээнд “юу асууж болох, юу асууж болохгүй” гэсэн асуудал өөрөө дараагийн улс төрийн том сэдэв болон үлдэх төлөвтэй байна.