Трамп, Си Жиньпинтэй уулзахын өмнө АНУ холбоотнуудаа нэгтгэх чадвар нь суларч, Бээжингийн нөлөө тэлэв

Дональд Трамп Си Жиньпинтэй уулзахын өмнө Вашингтоны Хятадыг шахах стратеги нэгэн зэрэг хоёр фронтод шалгуулах болов. Нэг талд нь тариф, дэвшилтэт технологийн хязгаарлалт зэрэг шууд дарамт үргэлжилж байгаа бол нөгөө талд нь АНУ-ын уламжлалт холбоотнуудтай тариф, батлан хамгаалах зардал, улс төрийн маргаанаас үүдэн харилцаа нь суларч, тэд илүү их маневрлах орон зай эрж байна. Ийм үед “нэгдмэл фронт” гэдэг ойлголт бодит амьдрал дээр улам хэцүү болж, Бээжингийн нөлөө худалдааны хэлхээгээр дамжин тэлж байна.

Нөлөөний энэ тэнцвэрийг тоон зургаар харахад Lowy Institute 2025 онд АНУ-ын батлан хамгаалах сүлжээг 81.4, Хятадыг 18.9 гэж үнэлсэн байна. АНУ давуу хүчтэй хэвээр гэсэн санааг энэ үнэлгээ дэмжиж байгаа ч зөвхөн оноо хангалтгүй, дарамтаа бодитоор хэрэгжүүлэхэд холбоотнуудын “дагаж мөрдөх” улс төрийн эрмэлзэл чухал хэвээр. Brookings Institution-ы John L. Thornton China Center-т ажилладаг Райан Хасс “АНУ дэлхийн тавцанд давуу хүчтэй хэвээр ч, хөшүүрэгт нэгдмэл фронт хэрэгтэй бөгөөд одоо дагах улс цөөрсөн” гэж хэлсэн. Өөрөөр хэлбэл, эрх мэдэл байгаа ч түүнийг үр дүнтэй болгох архитектур нь ганхаж байна.

Бээжин энэ зайг худалдааны хэлхээгээр тэлж, ялангуяа газрын ховор элементийн нийлүүлэлт дээр хөшүүргээ нэмэгдүүлсээр ирэв. Хятад өнгөрсөн жил долоон газрын ховор элементийн экспортыг зөвшөөрлөөр гаргадаг болгож, компаниудын нийлүүлэлтийн эрсдэлийг өсгөсөн. АНУ-ын Геологийн албаны мэдээллээр Хятад 2024 онд газрын ховор элементийн олборлолтын ойролцоогоор 70%, боловсруулалт, үйлдвэрлэлийн 87%-аас дээшийг хянаж байна. Үүний хариуд АНУ-ын тал өөрсдийн “карт”-аа онцолж, Трамп үүнийг “маш сайн хэлэлцээний хөзөр” гэж тодорхойлсон байдаг. Гэхдээ энэ хөзөр үнэхээр тоглохын тулд хамтын ажиллагааны хүрээ асуудалгүй байх ёстой.

Технологийн талбар дээр ч мөн хоёрдмол дүр зураг харагдана. Трампын зөвшөөрсөнөөр Nvidia-ийн H200 хиймэл оюун ухааны чипийг Хятад руу хязгаарлагдмал хэмжээнд нийлүүлэх боломж нээгдсэн ч өргөн хүрээний хязгаарлалт хэвээр байна. Нөгөө талд нь худалдааны одоогийн эвлэрлийн хугацаа арваннэгдүгээр сарын 10-нд дуусах гэж байгаа нь дараагийн алхамд тодорхойгүй байдал үүсгэнэ. Амралтын өдрийн хэлэлцээнд Сангийн сайд Скотт Бессент, Хятадын Төрийн зөвлөлийн Шадар сайд Хэ Лифэн нар газрын ховор элементийн асуудлыг дахин ярьсан нь энэ сэдэв зөвхөн түүхий эдийн асуудал биш, өргөн хүрээний тохиролцооны гол зангилаа болж хувирсныг харуулна.

Дарамт, хөшүүрэг бодит эдийн засагт хэрхэн тусч байгааг үйлдвэрлэлийн зогсолтууд илэрхийлэв. Соронзны түүхий эдийн хомсдолоос Ford Чикагод Explorer-ийн үйлдвэрлэлийг долоо хоног зогсоож, Япон, Европын зарим ханган нийлүүлэгч шугамаа түр хаасан. Үүний зэрэгцээ Тайваньд зориулсан 14 тэрбум ам.долларын АНУ-ын зэвсгийн багц Трампын зөвшөөрлийг саруудад хүлээж, хэлэлцээний хөзөр болон үлдсэн байна. Ийм төрлийн “хүлээлт”-ийн тактик нь нэг удаад ашигтай мэт боловч холбоотнуудын хувьд урьдчилан таамаглах боломжийг багасгаж, өөр хувилбар хайх сэдлийг нэмэгдүүлдэг. Atlantic Council’s Global China Hub-т ажилладаг Мелани Харт “АНУ одоогийн арга барилаараа нийтлэг фронт бүрдүүлэхийн оронд холбоотнууд, түншүүдээ ч давхар дайрч байна” гэж шүүмжилсэн.

Эцэст нь, энэ бүхэн зөвхөн тариф, чип, газрын ховор металл төдийгөөр хязгаарлагдахгүй, “хэн тогтвортой нь вэ” гэсэн дүр төрхийн өрсөлдөөнөөр үргэлжилж байна. Хасс “Хятад өөрийгөө тогтворгүй, хүчирхийлэлтэй АНУ-ын эсрэг тогтвортой жин гэж дэлхийд харуулахыг оролдож байна” гэж хэлсэн нь энд олон улсын ойлголт ямар үнэ цэнтэйг сануулна. АНУ-д бодит хөшүүрэг бий, гэхдээ эвсэл суларвал түүний нөлөө тарамдаж, Бээжин нийлүүлэлт, худалдааны зангилаагаар дамжуулан завсрыг улам тэлэх боломжтой. Арваннэгдүгээр сарын 10 ойртох тусам энэ тэнцвэр аль тал руу хэлбийх нь холбоотнуудын сонголт, мөн Вашингтон тэднийг нэгтгэх чадвараа хэр хурдан сэргээхээс хамаарах шинжтэй.