Трампын засаг захиргаа сонгуулийн шуудангийн саналыг хязгаарлах оролдлогоор Дээд шүүхэд дахин хандлаа

АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трампын засаг захиргаа холбооны шүүгчийн хориглосон шуудангийн саналын шинэ хязгаарлалтыг хүчингүй болгуулахаар АНУ-ын Дээд шүүхэд ням гарагт дахин өргөдөл гаргав. Өргөдөл нь шуудангаар саналыг хэрхэн, ямар нөхцөлөөр хүлээн зөвшөөрөх тухай дүрэм өөрчлөлтийг хэрэгжүүлэх хугацаа аль хэдийн тулчихсан үед гарч байна. Муж улсууд шуудангийн санал тарааж эхэлсэн тул шийдвэрийн хариу нь сонгуулийн зохион байгуулалт, цаашдын маргаанд хүчтэй нөлөөлөхөөр байна.

Энэ удаагийн алхам нь АНУ-ын Дүүргийн шүүхийн шүүгч Индира Талвани АНУ-ын Шуудангийн алба (Postal Service)-д Трампын гүйцэтгэх захирамжийг хэрэгжүүлэхийг хориглосон захирамжаа сунгасны дараа хийгджээ. Засаг захиргаа дээд шүүхээс оролцоо хүссэн гурав дахь тохиолдол болж байгаа бөгөөд дээд шүүх өмнө нь төлөвлөгөөг үргэлжлүүлэхийг зөвшөөрсөн ч хууль ёсны эсэхийг эцэслэн дүгнээгүй. Тиймээс түр зохицуулалтаар явсан шийдвэрүүд бодит амьдрал дээр сонгуулийн бэлтгэлтэй мөргөлдөж, сунжрах эрсдэл дагуулж байна.

Маргаан өрнөж буй энэ мөчид дүрэм өөрчлөх хугацаа сонгуулийн байгууллагуудад хомс гэж сонгуулийн албаныхан анхааруулсан. АНУ-д сонгогчдын бараг гуравны нэг нь шуудангаар санал өгдөг бөгөөд энэ жилийн сонгууль Конгрессын хяналтын өрсөлдөөнтэй давхцаж байгаа нь асуудлыг улам эмзэг болгож байна. Ардчилсан нам давамгай муж улсууд болон сонгуулийн эрхийн байгууллагууд эдгээр өөрчлөлтийг Үндсэн хууль зөрчсөн гэж үзэж буй бол засаг захиргаа үүнийг шуудангийн үйл ажиллагааг зохицуулах бүрэн эрхийн хүрээнд хийгдэж буй үндэслэлтэй өөрчлөлт гэж тайлбарлажээ. Баримтад мөн шуудангаар болон түр сонгуулийн саналаар санал өгөх эрх, ямар санал тоологдохыг мужийн хууль болон муж, орон нутгийн албаныхан тогтооно гэж дурдсан байна.

Трамп шуудангийн санал өгөхийг олонтаа шүүмжилж ирсэн ч өөрөө энэ аргыг ашигладаг гэж мэдээлэгдсэн. Тэрээр 2020 оны сонгуулийн ялагдлаа луйвартай холбосон нь нотолгоогүй гэж мэдээлэгдсэн нь энэ удаагийн хязгаарлалтыг тойрсон улс төрийн өнгө аясыг улам тодотгож байна. Шинэ дүрэм ямар байдлаар хэрэгжих, эсвэл бүрэн зогсоогдох эсэх нь зөвхөн нэг агентлагийн дотоод журам бус, мужуудын сонгуулийн итгэлцэл, процедурын тогтвортой байдалтай шууд холбогдоно.

Ерөнхий өмгөөлөгч Жон Сауэрийн мэдэгдсэнээр Хойд Каролинад саналын хуудас шуудангаар явж эхэлсэн бөгөөд хориг хүчинтэй хэвээр байвал бусад мужууд ч эхлүүлнэ. Дугтуй шуудангийн урсгалд ормогц буцаан татах боломжгүй, өдөр бүрийн саатал нь будлиан, эмх замбараагүй байдал үүсгэх эрсдэлтэй гэж тэр тайлбарлав. Зөрчилдөх чадваргүй гэсэн айдсыг бууруулах хамгийн зөв гарц нь түр хугацааны захиргааны зогсоол олгож, дараа нь бүрэн зогсоол хэрэгжүүлэх явдал гэж Сауэр хэлээд, ингэснээр дүрмийг дагах нь сонголт биш, нэн даруй эхлэх ёстойг тодорхой болгоно гэж онцолсон байна.

Засаг захиргааны баримтад Postal Service нь сонгогчийн эрх, нэрсийн жагсаалт, санал тоолох асуудалд ямар ч үүрэг гүйцэтгэхгүй гэж дурджээ. Гэхдээ бодит талбар дээр тараалт эхэлсэн, хугацааны цонх нарийссан үед Дээд шүүхийн аливаа шийдвэр захиргааны хэрэгжилт төдийгүй муж, орон нутгийн сонгуулийн байгууллагуудын ажиллагаанд нэгэн зэрэг нөлөөлөхөөр байна. Одоо хариу шийдвэр хэр хурдан гарахаас хамаарч, журам өөрчлөх эсэхээс илүүтэйгээр өөрчлөлт хийж амжих эсэх нь маргааны гол зангилаа болж байна.