Улаанбаатарын гол нэрийн хүнсний барааны үнэ арван жилд огцом өссөн байна

Хонины махны үнэ 2016-2026 онд 503 хувиар өссөн нь Улаанбаатарын өдөр тутмын хүнсний барааны үнийн өсөлт ямар хэмжээнд хүрснийг харуулж байна. Энэ хугацаанд үхрийн ястай махны үнэ 480 хувь, ямааны махны үнэ 462 хувиар нэмэгджээ. Ийнхүү өрхийн тогтмол хэрэглээнд багтдаг махны төрлүүдийн үнэ хэд дахин өссөн нь хүнсний үнийн дарамтыг илүү тод болгож байна. Монгол Ардын нам засаг барьж эхэлснээс хойших хугацаанд гарсан энэхүү өөрчлөлт Улаанбаатарын өрхүүдийн өдөр тутмын худалдан авалтад шууд нөлөөлөх хэмжээнд хүрчээ.

Махнаас гадна гурил, талх, сүү, хүнсний ногооны үнэ мөн мэдэгдэхүйц өссөн байна. Эдгээр бүтээгдэхүүн нь айл өрхийн өдөр тутмын хэрэглээний үндсэн хэсгийг бүрдүүлдэг тул үнийн нэмэгдэл нэг төрлийн бараагаар хязгаарлагдахгүй байна. Гурил, талх, сүү, хүнсний ногооны үнэ тус бүр хэдэн хувиар өссөн талаарх нарийвчилсан тоо мэдээлэл өгөгдөөгүй ч нийт өсөлт нь Улаанбаатарын гол нэрийн хүнсний бараанд өргөн хүрээнд ажиглагджээ. Тиймээс махны үнийн огцом нэмэгдэл нь хүнсний сагсан дахь бусад бүтээгдэхүүний өсөлттэй зэрэгцэн өрхийн зардлын дарамтыг нэмэгдүүлж байна.

Өрхийн бодит орлого нэмэгдсэн ч энэ өсөлт хүнсний барааны үнийн дарамтыг арилгахад хангалтгүй хэвээр байна. Орлого нэмэгдэхийн зэрэгцээ өдөр тутмын хэрэглээнд зайлшгүй шаардлагатай бүтээгдэхүүнүүдийн үнэ өссөнөөр өрхийн худалдан авах чадварт дарамт үүсчээ. Ялангуяа мах, гурил, талх, сүү, хүнсний ногоо зэрэг тогтмол хэрэглэдэг барааны үнэ нэмэгдсэн нь орлогын тодорхой хэсгийг хүнсэнд зарцуулах нөхцөлийг бий болгож байна. Үүний улмаас бодит орлогын өсөлт өрхүүдийн амьжиргаанд бүрэн мэдрэгдэхгүй, хүнсний зардлын өсөлтөд шингэж байна.

Үнийн өсөлт ийнхүү олон төрлийн хүнсний барааг хамарсан нь хэрэглээний чадварт нөлөөлсөөр байна. Өрхүүд өдөр тутмын хэрэгцээгээ хангахын тулд хүнсний бараанд илүү их зардал гаргах шаардлагатай болж, бусад хэрэглээнд үлдэх боломжийг хумиж байна. Энэ нь зөвхөн махны төрлүүдийн өсөлтөөр хэмжигдэхгүй, хүнсний үндсэн хэрэглээний нийт зардал нэмэгдсэнээр илэрч байна. Хонины мах 503 хувь, үхрийн ястай мах 480 хувь, ямааны мах 462 хувиар өссөн үзүүлэлтүүд нь үнийн өөрчлөлтийн ялгаатай хэмжээг тодорхой харуулж байгаа ч бүгд өрхийн зардалд нэмэлт дарамт болжээ.

Улаанбаатарын хүнсний үнийн энэ өөрчлөлт нь 2016-2026 оны хооронд өрхийн амьжиргааны зардал хэрхэн нэмэгдсэнийг харуулж байна. Өрхийн бодит орлого өссөн ч гол нэрийн хүнсний барааны үнэ түүнээс хүчтэй нэмэгдсэн нөхцөлд хэрэглээний чадварын дарамт хэвээр үлдэнэ. Мах, гурил, талх, сүү, хүнсний ногооны үнэ зэрэгцэн өссөн нь хүнсний зардлыг айл өрхийн санхүүгийн гол асуудлын нэг болгож байна. Үнийн өсөлт ийнхүү үргэлжилсэн арван жил нь орлого нэмэгдэхээс гадна өдөр тутмын хэрэглээний барааны хүртээмж, худалдан авах чадварыг хамтад нь авч үзэх шаардлагатайг харуулж байна.