Японы Ерөнхий сайд Санаэ Такаичи Курилын маргаант арлууд дахь Владимир Путины анхны айлчлалыг үл зөвшөөрөв

Японы Ерөнхий сайд Санаэ Такаичи Курилын маргаант арлуудад Владимир Путин очсоныг “туйлын хүлээн зөвшөөрөхгүй” гэж мэдэгдлээ. Түүний байр суурь ОХУ-ын улсын хэвлэлүүд Путин Пүрэв гарагт Итуруп аралд очсон талаар мэдээлсний дараа ил болсон байна. Япон уг арлыг Эторофу гэж нэрлэдэг. Токио энэ алхмыг нутаг дэвсгэрийн маргаанд шууд нөлөөлөх үйлдэл гэж үзэж, эсэргүүцлээ олон нийтэд ил тод, хурцаар илэрхийлэв.

Курилын арлуудын асуудал нь Япон, Оросын хооронд олон жилийн турш үргэлжилж ирсэн хамгийн эмзэг сэдвүүдийн нэг хэвээр байна. Такаичи маргаант арлуудыг “түүхэн болон олон улсын эрх зүйн хувьд Японы өвөрмөц нутаг дэвсгэр” гэж тодорхойлжээ. Мөн тэрээр Путины айлчлал “Орост хандах Японы олон нийтийн хандлагыг улам дордуулсан” гэж хэлсэн нь дотоод улс төр, олон нийтийн уур амьсгал гадаад бодлогын өнгийг улам чангаргаж буйг илтгэнэ. Ийм нөхцөлд Токио байр сууриа сулруулах боломж улам хумигдаж байна.

ОХУ-ын улсын хэвлэлүүдийн мэдээлснээр Итурупт хийсэн энэ айлчлалыг Путины “анхны айлчлал” гэж тэмдэглэсэн байна. Үүнийг Японы тал зөвхөн улс төрийн дохио төдий бус, маргаант бүсэд Оросын хяналт, байр суурийг олон нийтэд баталгаажуулах алхам гэж харж байна. Токиогийн хувьд нэршлийн ялгаа хүртэл чухал: Оросын хэрэглэдэг Итуруп, Японы хэрэглэдэг Эторофу гэх хоёр нэр өөр өөр өмчлөл, түүхийн тайлбарыг дагуулдаг. Тиймээс айлчлалын мэдээлэл гарсан даруйд эсэргүүцэл нь хатуу өнгө аястай болов.

Японы Гадаад хэргийн сайд Тошимицу Мотэги ч мөн Засгийн газрын байр суурийг давтаж, уг арлууд “түүхэн болон олон улсын эрх зүйн хувьд угаасаа Японы нутаг дэвсгэр” бөгөөд “Японы Засгийн газар энэ айлчлалыг хүчтэй эсэргүүцэж байна” гэж мэдэгдсэн. Ерөнхий сайд, Гадаад хэргийн сайдын байр суурь ийн ижил агуулгатай гарсан нь Токио энэ удаад дотооддоо нэг шугамтай байхыг чухалчилж буйг харуулна. Мотэгийн мэдэгдэл нь маргааныг зөвхөн улс төрийн хэлэлцээний хүрээнд бус, эрх зүйн үндэслэлээр хамгаална гэсэн мессежийг давхар өгч байна. Гэвч ийм тод өнгө аястай мэдэгдэл хоёр талын аль алинд буулт хийх орон зайг багасгана.

Энэ удаагийн эсэргүүцэл дахин чангарснаар энхийн гэрээ байгуулах найдвар хумигдаж, хоёр талын харилцаа улам хөрөх төлөвтэй байна. Японы талын тайлбараар, Путины айлчлал нь олон нийтийн хандлагыг ч улам сөрөг болгож, цаашдын хэлэлцээ хийх улс төрийн суурийг нимгэлж болох нөхцөл үүсгэлээ. Нөгөө талд ОХУ-ын төрийн хэвлэлүүдийн “анхны айлчлал” гэх тодотгол өөрөө маргаанд шинэ акцент өгч, Токио хариу байр сууриа зайлшгүй чангаруулах хүрээнд хүргэсэн байна. Маргаант арлуудын асуудал дахин тэргүүн эгнээнд гарч ирсэн энэ мөчид хоёр талын харилцаанд түр зуурын намдалт биш, илүү тогтвортой хүйтрэл ажиглагдахаар байна.