Японы Ерөнхий сайд С.Такаичи Олон улсын эрүүгийн шүүхийг АНУ-аас хамгаалахаа мэдэгдлээ

Японы Ерөнхий сайд Санаэ Такаичи Олон улсын эрүүгийн шүүх буюу ICC-д АНУ-ын зүгээс үзүүлэх дарамт нэмэгдэж буй энэ үед тус байгууллагыг хамгаалах байр сууриа илэрхийллээ. Вашингтон өнгөрсөн долоо хоногт ICC-ийн ерөнхийлөгч, Японы иргэн Томоко Аканэд хориг арга хэмжээ авсан нь ойрын холбоотон Япон, АНУ-ын харилцаанд ховор тохиох ил тод зөрүүтэй байр суурь үүсгээд байна.

“ICC-ийн хамгийн том санхүүгийн хувь нэмэр оруулагчийн хувьд бид энэ чухал байгууллагыг хамгаалах ёстой” гэж Такаичи мягмар гарагт мэдэгдэв.

Тэрбээр АНУ-ын шийдвэр гарсны дараа анх “харамсаж байна” гэсэн харьцангуй болгоомжтой байр суурь илэрхийлж байсан ч мягмар гарагт мэдэгдлээ чангатгаж, Аканэтэй үүсээд буй нөхцөл байдлын талаар “хямралын мэдрэмж”-ийг хуваалцаж байгаагаа онцолжээ.

“Бид эцсийн мөч хүртэл АНУ-ын талд янз бүрийн түвшинд удаа дараа хандаж, ерөнхийлөгч Аканэг хориг арга хэмжээний жагсаалтад оруулахгүй байхыг хүссэн” гэж Такаичи хэвлэлийн бага хурлын үеэр мэдэгдсэн байна.

Вашингтон ICC-д үзүүлэх дарамтаа нэмэгдүүлэв

АНУ өнгөрсөн долоо хоногт Томоко Аканэ болон ICC-ийн ахлах прокурорын нэгэнд хориг тавьсан нь тус шүүхийн эсрэг Вашингтоны авч буй арга хэмжээний ээлжит шат болов. АНУ-ын засаг захиргаа ICC-ийг Америк болон Израилыг шударга бусаар онилж байна гэж шүүмжилдэг.

АНУ-ын Төрийн нарийн бичгийн дарга Марко Рубио өнгөрсөн долоо хоногт гаргасан мэдэгдэлдээ ICC-ийг “улс төржсөн” байгууллага хэмээн хурцаар шүүмжилж, бүрэн эрхээ хэтрүүлэн ашигласан гэж буруутгасан юм.

Түүнчлэн ICC АНУ-ын бүрэн эрхт байдалд заналхийлэх боломжгүй болох хүртэл Вашингтон нэмэлт арга хэмжээ авч магадгүйг тэрбээр анхааруулжээ.

Хориг арга хэмжээний улмаас Томоко Аканэ АНУ-ын санхүүгийн системд нэвтрэх болон тус улсад зорчих боломжоо хязгаарлуулсан байна. Такаичи Японы Засгийн газар Аканэд үргэлжлүүлэн дэмжлэг үзүүлэхийн зэрэгцээ шаардлагатай тохиолдолд Вашингтонд дахин байр сууриа илэрхийлэх асуудлыг авч үзнэ гэж мэдэгдэв.

Ойрын холбоотнуудын хооронд ховор зөрчил үүсэв

ICC-ийн асуудлаарх санал зөрөлдөөн нь аюулгүй байдал, худалдаа, хөрөнгө оруулалтын өргөн хүрээний харилцаатай Япон, АНУ-ын хооронд ил тод гарч буй ховор маргаануудын нэг болж байна.

Такаичигийн байр суурь чангарахад Японы дотоодын улс төрийн дарамт ч нөлөөлжээ. Түүний эрх баригч намын гишүүдийг оролцуулсан олон намын парламентын бүлэг даваа гарагт Ерөнхий сайдыг АНУ-ын шийдвэрийн эсрэг илүү тодорхой эсэргүүцэл илэрхийлэхийг шаардсан байна.

Тус бүлэгт Японы Ерөнхий сайд асан Шигэрү Ишиба, Батлан хамгаалахын сайд асан Гэн Накатани нар багтжээ.

АНУ, Израил ICC-ийн гишүүн биш

АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трамп болон түүний улс төрийн холбоотнууд ICC-ийг Америкийн дотоод хэрэг болон бүрэн эрхт байдалд хөндлөнгөөс оролцож байна хэмээн олон жилийн турш шүүмжилж ирсэн.

Трамп Ерөнхийлөгчийн эхний бүрэн эрхийн хугацаандаа Афганистан дахь АНУ-ын цэргийнхний дайны гэмт хэрэг үйлдсэн гэх хэргийг шалгаж байсан ICC-ийн прокурор болон түүний туслахад хориг арга хэмжээ авч байв.

Харин 2024 онд ICC Газын зурвас дахь дайны гэмт хэрэгтэй холбоотой үндэслэлээр Израилын Ерөнхий сайд Биньямин Нетаньяхуг баривчлах захирамж гаргасан. Израилын Засгийн газар уг буруутгалыг няцаасан бол тухайн үеийн Жо Байдены засаг захиргаа ICC-ийн энэ асуудлаарх эрх мэдлийг хүлээн зөвшөөрөөгүй юм.

АНУ болон Израилын аль аль нь Олон улсын эрүүгийн шүүхийн гишүүн улс биш.

Нидерландын Гааг хотод төвтэй ICC нь 2002 онд байгуулагдсан бөгөөд дайны гэмт хэрэг, хүн төрөлхтний эсрэг гэмт хэрэг, геноцид зэрэг хамгийн ноцтой олон улсын гэмт хэргийг мөрдөн шалгаж, хариуцлага тооцох зорилготой.

Байгуулагдсанаасаа хойш тус шүүх 60 хүнийг баривчлах захирамж гаргасны дотор ОХУ-ын Ерөнхийлөгч Владимир Путин багтдаг. Мөн ICC-ийн ажиллагааны хүрээнд 21 хүнийг саатуулжээ.

Япон тус шүүхийн хамгийн том санхүүжүүлэгчийн хувьд ICC-ийг хамгаалах байр сууриа илүү тодорхой илэрхийлж эхэлсэн нь Вашингтоны хориг арга хэмжээ зөвхөн шүүхийн үйл ажиллагаанд төдийгүй АНУ-ын гол холбоотнуудтай харилцах дипломат харилцаанд шинэ сорилт үүсгэж байгааг харуулж байна.