Засгийн газар стратегийн нөөцийн хяналтыг цахимжуулж, нийлүүлэлтийн доголдлыг таслах арга хэмжээ баталлаа

Засгийн газар стратегийн нөөцийн мах болон хүнсний ногооны нийлүүлэлтийг тогтворжуулах хүрээнд хяналтаа чангатгах шийдвэр гаргаж, нөөц бүрдүүлэлтээс борлуулалт хүртэлх урсгалыг цахимжуулах арга хэмжээг баталлаа. Засгийн газрын мэдээлснээр нөөцийн мах бэлтгэхээс борлуулах хүртэл бүх шатанд хяналтын тогтолцоо сул байсан нь зах зээл дээрх нийлүүлэлтийн доголдлыг даамжруулах эрсдэл дагуулж ирсэн байна. Энэ удаагийн багц арга хэмжээ нь бүртгэл, төлбөрийн баримт, борлуулалтын мэдээллийг нэг цонхоор харах боломж бүрдүүлэхэд чиглэжээ.

Шийдвэрийн суурь шалтгаан нь 2025 онд 5,016 тонн нөөцийн махны гэрээтэй байсан атлаа 720 тонн нь зах зээлд гараагүй зөрчил илэрсэнтэй холбоотой гэж Засгийн газрын Хэвлэл мэдээлэл, олон нийттэй харилцах газар мэдээлэв. Гэрээ, нийлүүлэлт, түгээлтийн гүйцэтгэл нэг мөрөөр хянагдахгүй байсан нь ийм зөрчил үүсэх нөхцөл болсон гэж үзэж байна. Тиймээс одооноос эхлэн стратегийн бүтээгдэхүүний нөөц бүрдүүлэх, хадгалах, түгээх, борлуулах бүх дамжлагад цахим төлбөрийн баримт үйлдэн бүртгэлжүүлж, ил тод болгохоор тусгажээ.

Энэ хүрээнд Сангийн яам наймдугаар сардаа багтаан бүртгэл, хяналтын нэгдсэн системийг бэлэн болгож, Монголбанк болон арилжааны банкуудтай хамтран хэрэгжүүлэхээр болсон байна. Нэгдсэн систем ашиглалтад орсноор нөөцийн бүтээгдэхүүн аль шатандаа, ямар хэмжээгээр, хэнд шилжиж буй мэдээлэл тасрахгүй байх зохицуулалт бий болох хүлээлттэй. Түүнчлэн цахим төлбөрийн баримт дээр суурилсан бүртгэл нь борлуулалтын ил тод байдлыг нэмэгдүүлж, нийлүүлэлтийн сахилга хариуцлагыг сайжруулах боломжтой гэж Засгийн газар үзжээ.

Нөөцийн махны дараагийн бүрдүүлэлт дээр ч Засгийн газар анхаарлын төвөө илүү тодорхой болголоо. 2026 оны намар бэлтгэгдэж, 2027 оны хавар тараагдах нөөцийн махны бүрдүүлэлтэд Нийслэлийн Засаг дарга Б.Пүрэвдагва онцгойлон анхаарахыг Ерөнхий сайд үүрэг болгосон байна. Ингэснээр бэлтгэл ажлыг урьдчилан нягталж, түгээлтийн үеийн савлагаа, шилжилт хөдөлгөөн, борлуулалтын дараалал зэрэг асуудалд хяналт сулрах эрсдэлийг бууруулах зорилт тавьж байна.

Нөөцийн бүтэц, дэд бүтцийг давхар дэмжих чиглэлээр түлш, улаанбуудай, хүнсний ногооны нөөцийн зоорь, агуулах барих аж ахуйн нэгжүүдэд хөнгөлөлттэй зээл, цахилгааны хөнгөлөлт үзүүлэхийг холбогдох сайд нарт даалгав. Нөөц хадгалах хүчин чадал нэмэгдэж, түгээлтийн зангилаа илүү тогтвортой болох нь нийлүүлэлтийн дарамтыг улирлын савлагаагаар “таслахгүй” байхад чухал гэж үздэг. Энэ нь зөвхөн мах бус стратегийн бүтээгдэхүүний өргөн хүрээнд шийдэл хайж буй дохио болж байна.

Засгийн газрын зүгээс нэгдсэн цахим бүртгэл нэвтэрснээр зах зээлд нийлүүлэх урсгалын мэдээлэл илүү тодорхой болж, хаврын нийлүүлэлт тогтвортойрох хүлээлт нэмэгдэнэ гэж тайлбарлав. Одоо гол шалгуур нь системийг наймдугаар сардаа багтаан цаг алдалгүй бэлэн болгож, банк санхүүгийн оролцогчидтой уялдуулан бодитоор мөрдүүлэх явдал юм. Илэрсэн 720 тоннтой холбоотой зөрчил давтагдахгүй байх эсэх нь энэ удаагийн цахимжилтын хэрэгжилт, хяналтын сахилгаас шууд хамаарна.