АНУ-ын өрхийн өр төлбөрөө цагт нь барагдуулах чадвар муудаж, хямралын дараах үеийн түвшинд хүрлээ

АНУ-ын Холбооны нөөцийн банкны “Өрхийн санхүүгийн байдлын” судалгаа өрхүүд өр төлбөрөө хугацаанд нь барагдуулах чадвар сүүлийн гурван жилд дордсоныг харууллаа. Тус судалгаанд тулгуурлан 2025 оны эцэст зээлийн төлбөрөөс хоцорсон өрхийн эзлэх хувь өмнөх хэмжүүрийн 12 хувиас бараг 20 хувь болж нэмэгдсэн гэж мэдээлсэн байна. Өөрөөр хэлбэл, өрхийн санхүүгийн сахилга бат сулрах шинж ажиглагдаж, цаашдын эрсдэл нэмэгдэж буй зураглал гарчээ.

Илүү тууштай дарамтыг илтгэх өөр нэг үзүүлэлт нь хоцрогдлын хугацаа юм. Хоёр сараас дээш хугацаагаар хоцрогдсон өрхийн эзлэх хувь 2022 оны 5 хувиас 8 хувиас давсан түвшинд хүрсэн гэж судалгаанд тэмдэглэсэн байна. Холбооны нөөцийн банкны үнэлгээгээр өрхүүд 2010 оны судалгаанаас хойших аль ч үеэс санхүүгийн үүргээ биелүүлэхдээ илүү ихээр хоцордог болсон нь хямралын дараах үеийн төрх рүү ойртож буйг сануулж байна. Үүнтэй зэрэгцэн төлбөрийн дарамт хуримтлагдах тусам шинэ зээл авах, одоогийн зээлээ хэвийн үйлчилгээтэй хадгалах боломж хумигдах эрсдэл нэмэгддэг.

Судалгаанд орлогын болон хөрөнгийн байр суурийн ялгаатай өөрчлөлт давхар харагдсан нь анхаарал татна. Орлого хамгийн өндөр бүлгийн өрхийн дундаж хөрөнгийн төвшин 31 хувиар өссөн нь ялгарлыг тодотголоо. Нөгөө талд, хар арьст, испани бус өрхүүд, ази өрхүүд болон орлого, хөрөнгийн хуваарилалтын дээд хэсгийн зарим өрхүүдэд дундаж болон бодит орлого буурсан гэж тэмдэглэсэн нь өрхийн санхүүгийн байдал дотроо жигд сайжраагүйг илтгэнэ. Энэ олон чиглэлтэй өөрчлөлт нь нэг хэсэгт хөрөнгө зузаарахтай зэрэгцэн нөгөө хэсэгт дарамт чангарч байгааг харуулж байна.

Өр төлбөрийн дарамтыг хэмждэг суурь индикаторууд ч мөн өндөр түвшинд хүрчээ. Төлбөр-орлогын харьцаа 40 хувиас давсан өрхийн хувь 2013 оноос хойших хамгийн өндөр түвшинд хүрч өссөн байна. Өрхийн мөнгөн урсгалд өрийн үйлчилгээний зардал давамгайлах тусам хэрэглээний орон зай агшиж, жижиг цочрол хүртэл төлбөрийн сахилга батад нөлөөлөх магадлал өндөрсдөг. Ийм үед хоцрогдлын өсөлт нь зөвхөн өрхийн түвшний асуудал биш, санхүүгийн тогтвортой байдлын дохио болж хувирдаг.

Холбооны нөөцийн банкны дүгнэлтэд эдгээр төлөв нь судалгаануудын хооронд орлогын тэгш бус байдал бага зэрэг буурсныг илтгэнэ гэж тусгасан ч бодит зураглал нь давхарласан эрсдэлийг илүү тодруулж байна. Өрхийн төлбөрийн сахилга доройтох хандлага тогтвортой үргэлжилбэл хэрэглээ, зээлийн эрэлт болон санхүүгийн тогтвортой байдалд сөргөөр нөлөөлөхөөр байна. Эцсийн дүндээ өрхийн төлбөрийн чадварын муудалт нь эдийн засгийн идэвхжил, зээлийн суваг, өрхийн санхүүгийн хамгаалалтын дэр зэрэг олон хэсэгт зэрэг дарамт үүсгэх шинжтэй байгааг судалгааны тоон өөрчлөлтүүд илтгэж байна.