Өмнөд Америкийн Литийн гурвалжин асар их нөөцтэй ч давсны уусмал, усны хязгаар шинэ нийлүүлэлтийг удаашруулна

Өмнөд Америкийн “Литийн гурвалжин” гэгддэг Аргентин, Боливи, Чилийн давст талбайнууд дэлхийн хэмжээний нөөцтэйд тооцогддог ч шинэ нийлүүлэлтийг нэмэх ажил давсны уусмал, усны хязгаарлалтад тулж удааширч байна. АНУ-ын Геологийн алба 2026 онд дэлхийн литийн нөөцийг 150 сая тонн гэж үнэлсэн бөгөөд үүнээс Аргентин, Боливи, Чилид 64 сая тонн ногдоно гэж тооцжээ. Гэхдээ нөөцийн хэмжээ өндөр байх нь олборлолт автомат өснө гэсэн үг биш гэдгийг талбарын нөхцөлүүд илүү тод харуулж байна.

Геологич Хосе Кабельогийн 9-р сард Andean Geology-д нийтлүүлсэн тоймд Аргентин, Боливи, Чилийн 43 давст талбайг шинжилж, судалгаа, компанийн мэдээлэл, төрийн тайланг нэгтгэсэн байна. Тоймд “43 хувь” гэх мэт тоон үзүүлэлтүүд литийн карбонатын эквивалент бус, агуулагдах литийг илэрхийлдгийг онцолж, нөөц ба батлагдсан нөөцийн ялгааг тайлбарласан нь хөрөнгө оруулагчдын харьцуулалтад гардаг эндүү ташаа ойлголтыг татаж өгчээ. Өөрөөр хэлбэл, нөөцийн зураглал өргөн байх тусам яг олборлож болох хэмжээ автоматаар баталгааждаггүй гэсэн санааг суурь тайлбарын түвшинд цэгнэсэн байна.

Талбайгаас талбайд давсны уусмал дахь химийн найрлага, хольц, газрын доорх усны зан төлөв хүртэл ялгаатай тул олборлох хэмжээ, өртөг, байгаль орчны үр нөлөө нэг загвараар гарах боломжгүй гэж тоймд дурджээ. Төв Андын орчим 130 орчим давст талбай, давст нуур, лагунын өргөн зураглалын дунд үнэлэгдсэн ордуудыг байршуулсан нь “том бүс” гэдэг ойлголтын цаана маш олон өөр нөхцөл зэрэгцэн оршдогийг сануулж байна. Ийм хэлбэлзэл нь төслийн хөгжүүлэлтийн хурд, технологийн сонголт, зөвшөөрөл авах явцад хүртэл өөр өөр эрсдэл дагуулдаг.

Нийлүүлэлтийн бодит дүр зураг нь үйлдвэрлэлийн тоон дээр ч харагдана. Тоймд иш татсанаар Аргентин, Чили 2025 онд 79,000 тонн литий үйлдвэрлэсэн нь дэлхийн уурхайн олборлолтын 27 хувьтай тэнцсэн байна. Кабельо Чилийн Altoandinos, Pedernales болон Аргентины Hombre Muerto Oeste, Rincón, Sal de los Ángeles, Sal de Vida-г ирээдүйтэй талбай гэж нэрлэв. Гэхдээ эдгээрийн аль нь ч “нөөц ихтэй тул хурдан өснө” гэсэн шулуун логикоор хэмжигдэхгүй, химийн найрлага, усны нөхцөл, боловсруулах цикл зэрэг үндсэн хүчин зүйлээр шийдэгдэхээр байна.

Эндээс гарч ирж буй нэг гол гарц нь шууд литий олборлолт гэж тойм онцолжээ. Кабельогийн тайлбарласнаар энэ арга нь давст уусмалаас боловсруулах хугацааг богиносгож, эдийн засгийг сайжруулахын зэрэгцээ усны хэрэглээг бууруулах давуу талтай. Тэрээр MINING.COM-д ярилцлага өгөхдөө тоймын гол дүгнэлт нь Төв Андын давст талбайнуудын литийн батлагдсан нөөцийн чанар, хэмжээг өргөн хүрээнд баталгаажуулсан явдал гэж хэлсэн байна. Мөн шууд литий олборлолт нь ус бага зарцуулж хөгжүүлэлтийг дэмжих боломжтой, энэ нь хуурай бүсэд чухал давуу тал гэж MINING.COM-д онцолжээ.