Бээжинд төрийн байгууллагууд далбаагаа хагас мандуулж, Чжу Рунжигийн гашуудал улс төрийн мэдрэг сэдэв болов

Бээжинд төрийн байгууллагуудын далбаа хагас мандуулж, хотын төвд хамгаалалтын тээврийн хэрэгслүүд байрлуулсан нь хуучин Ерөнхий сайд Чжу Рунжигийн оршуулгын үеийн уур амьсгалыг илтгэв. Түүнийг гашуудаж, 1998-2003 онд БНХАУ-ын Төрийн зөвлөлийг удирдаж байсан шинэчлэлийн үеийг сануулсан яриа хот даяар өрнөж байна. Чжу Рунжи өнгөрсөн долоо хоногт 97 насандаа өвчний улмаас нас барж, мягмар гарагт Бээжинд чандарлахаар болсон.

Чжу Рунжиг эдийн засгийн шинэчлэлийн гол дүрээр үнэлдэг бөгөөд тэр үеийн томоохон өөрчлөлтүүдийн нэг нь 2001 онд Дэлхийн худалдааны байгууллагад элсэх явдал байв. Тэрээр Жян Зэминтэй 1998-2003 онд хамтран удирдаж, бодлогын хатуу шийдвэрүүдээрээ нэрд гарсан гэж дурсдаг. Чжу Рунжи нэг удаа 146 тэрбум ам.долларын валютын нөөцийн талаар ярьж, шаардлагатай бол 10 тэрбум ам.доллар “гаргаж чадна” гэж хэлсэн хэмээн эшлэгддэг.

Төрийн хэвлэлүүд түүнийг БНХАУ-ын Коммунист намын “онцгой гишүүн”, “шалгарсан, үнэнч коммунист тэмцэгч” гэж тодорхойлсон нь албан ёсны үнэлэмжийг илэрхийлж байна. Гэвч төрийн өнгө аяснаас гадна олон нийтийн дурсамж өөрийн логиктойгоор тэлж, улс төрийн мэдрэг сэдэв болж хувирах шинжтэй. King's College London-ы Керри Браун “Тэдний удирдлага өөр ирээдүй санал болгож байсан гэх санааг олон нийтэд хэлэлцүүлэхийг зөвшөөрөхгүй” гэж хэлсэн нь энэ эмзэг байдлыг тодотгож байна.

Энэ удаад анхаарал татсан нэг жишээ нь эдийн засагч Жао Жянь өөрийн бичсэн, Чжугийн үеийг дурссан нийтлэлээ бичсэний маргааш WeChat-ээс устгуулсан гэж мэдээлсэн явдал. Тэр нийтлэлдээ “Тэр үед ухаалаг утас ч байгаагүй, богино видео ч байгаагүй, айдас зардаг дэлгэц ч дүүрэн байсангүй” гэж бичсэн нь өнөөгийн мэдээллийн орчин, сэтгэлзүйн дарамтыг шүүмжилсэн өнгө аястай сонсогдов. Мөн “Тэнгэр цэнхэр, амьдрал удаан, хүмүүс үнэндээ юу бодсоноо хэлж чаддаг байлаа” гэж дурдсан нь хүмүүсийн хувийн дурсамж улс төрийн мессеж болж хувирдаг жишээг харууллаа.

Чжу Рунжигийн дүр төрхийг шинэчлэл, үр ашиг, хатуу шаардлагын бэлгэдэл болгож ярих нь өөрөө өнөөгийн бодлогын чиглэлтэй зэрэгцэн уншигдах эрсдэлтэй. Түүний “Надтай давуу сулын тухай биш, ажлыг яаж бүтээх тухай ярь” гэсэн үг дэмжигчдийн дунд бодит ажил, хариуцлагын тухай дутуу мэт санагдсан хэлэлцүүлгийг өдөөж магадгүй. Харин одоогийн удирдлагын аюулгүй байдлын хэллэгийн жишээ болгон Ши Жиньпиний “Шинэ замналд бид болзошгүй аюулаас сэрэмжлэх мэдрэмжээ нэмэгдүүлэх ёстой” гэсэн үгийг эшлэн ярьж байгаа нь улс төрийн уур амьсгал өөрчлөгдсөнийг сануулж байна.

Нас барсан өндөр албан тушаалтнуудын гашуудал улс төрийн хэлэлцүүлэг болон хувирч байсан түүх Бээжинд мартагдаагүй. 1976 онд Жөү Эньлай, 1989 онд Ху Яобангийн үед гашуудал эсэргүүцэл болж өргөжиж байсан гэж өгүүлдэг нь эрх баригчдын болгоомжлол яагаад өндөр байдгийг тайлбарлах нэг шалтгаан. Ийм нөхцөлд Чжу Рунжигийн тухай дурсамж, түүний үеийг санагалзсан постууд хэр удаан, ямар хүрээнд үлдэх нь зөвхөн нэг хүний намтар бус, олон нийтийн ярих боломжийн хязгаар хаана тогтож байгааг ч бас харуулах төлөвтэй байна.