Чилийн зэсийн олборлолт 8.4 хувиар буурах төлөвтэй байна: Монгол Улсад хэрхэн нөлөөлөх вэ?

Дэлхийн зэсийн хамгийн том үйлдвэрлэгч Чили улс энэ оны олборлолтын төсөөллөө огцом бууруулж, 2027 оны зэсийн үнийн таамгаа өсгөлөө. Чилийн Зэсийн комисс (Cochilco) аравдугаар сарын 30-нд танилцуулсан тайландаа 2026 оны олборлолтыг 4.94 сая тонн байхаар тооцсон нь өмнөх 5.27 сая тоннын төсөөллөөс 330 мянга орчим тонноор бага үзүүлэлт юм.

Ингэснээр Чилийн зэсийн үйлдвэрлэл 2025 оноос 8.4 хувиар буурах төлөвтэй байна. Тус комисс өмнөх наймдугаар сарын тайландаа олборлолт 2.6 хувиар буурна гэж тооцож байжээ.

Олборлолтын төлөв ийнхүү суларсан нь дэлхийн зэсийн зах зээлд нийлүүлэлтийн эрсдэлийг нэмэгдүүлж байна.

Зэсийн үнийн төсөөллийг 2027 онд 17 орчим хувиар өсгөжээ

Чилийн Зэсийн комисс 2027 оны зэсийн дундаж ханшийг фунт тутамд 5.95 ам.доллар байхаар тооцож, өмнөх 5.10 ам.долларын төсөөллөө 16.7 хувиар нэмэгдүүлэв.

Тодруулбал, нэг тонн зэсийн ханш ойролцоогоор 13.1 мянган ам.доллартай тэнцэнэ.

Мөн 2026 оны зэсийн дундаж ханшийн төсөөллийг фунт тутамд 5.95 ам.доллароос 6.18 ам.доллар болгон өсгөжээ.

Комиссын Дэд ерөнхийлөгч Клаудиа Родригесийн тайлбарласнаар зэсийн ханшийг өндөр түвшинд хадгалж буй гол хүчин зүйл нь өсөн нэмэгдэж буй эрэлтийг уурхайн үйлдвэрлэл хангалттай хурдтай гүйцэхгүй байгаа явдал юм.

Гэхдээ комиссын төсөөллөөр ирэх оны зэсийн дундаж ханш 2026 оныхоос 3.7 хувиар буурах боломжтой. Энэ нь ирэх онд дэлхийн олборлолт сэргэнэ гэсэн хүлээлттэй холбоотой боловч үйлдвэрлэлийн өсөлт төлөвлөгөөний дагуу хэрэгжих эсэхээс хамаарна.

Дэлхийн зэсийн олборлолт 2027 онд 24.08 сая тоннд хүрэх төлөвтэй

Комиссын тооцоолсноор дэлхийн уурхайн зэсийн олборлолт 2026 онд 0.6 хувиар буурч, 23.30 сая тонн болох бол 2027 онд 3.4 хувиар өсч, 24.08 сая тоннд хүрэхээр байна.

Ирэх оны өсөлтөд Чили, Бүгд Найрамдах Ардчилсан Конго Улс, Монгол, Замби болон Индонезийн олборлолт гол үүрэг гүйцэтгэх төлөвтэй байна. Үүнээс Чили болон Конго улс нийлээд дэлхийн уурхайн олборлолтын өсөлтийн 37 орчим хувийг бүрдүүлэхээр тооцжээ.

Хэдийгээр дэлхийн уурхайн үйлдвэрлэл өсөх төлөвтэй байгаа ч боловсруулсан зэсийн зах зээлд нийлүүлэлтийн илүүдэл бага хэвээр байх аж.

Тодруулбал, 2026 онд боловсруулсан зэсийн нийлүүлэлт эрэлтээс 144 мянган тонноор, 2027 онд 215 мянган тонноор давах төлөвтэй байна. Ирэх оны илүүдэл нь дэлхийн хэрэглээний ердөө 0.8 хувьтай тэнцэх юм.

Иймээс томоохон уурхайд үйлдвэрлэлийн саатал гарах, шинэ төслийн хэрэгжилт удаашрах эсвэл эрэлт төсөөлснөөс хурдан өсөх тохиолдолд зах зээлийн бага хэмжээний илүүдэл арилж болзошгүй.

Чилийн зэсийн олборлолт буурсны 77.3 хувь нь гурван томоохон олборлогчтой холбоотой

Чили улс 2026 оны эхний есөн сард 3.63 сая тонн зэс олборлосон нь өмнөх оны мөн үеэс 8.5 хувиар буурсан үзүүлэлт болжээ.

Энэ хугацаанд бүртгэгдсэн олборлолтын цэвэр бууралтын 77.3 хувийг BHP компанийн “Escondida”, “Spence” уурхай болон төрийн өмчит “Codelco” компанийн үйлдвэрлэлийн өөрчлөлт бүрдүүлсэн байна.

Комиссын мэдээлснээр хүдэр дэх зэсийн агууламж буурах, тоног төхөөрөмжийн засвар үйлчилгээ болон үйлдвэрлэлийн тасалдал нь олборлолт, боловсруулалтын хэмжээнд сөргөөр нөлөөлжээ.

Чили улс энэ оны 4.94 сая тоннын олборлолтын төсөөлөлдөө хүрэхийн тулд дөрөвдүгээр улиралд сар бүр дунджаар 434 мянган тонн зэс үйлдвэрлэх шаардлагатай. Энэ нь эхний есөн сарын сарын дундаж олборлолтоос 7.6 хувиар өндөр үзүүлэлт юм.

Харин 2027 онд тус улсын зэсийн үйлдвэрлэл гурван хувиар өсч, 5.08 сая тоннд хүрэхээр тооцсон ч энэхүү өсөлт 2026 онд алдагдсан үйлдвэрлэлийн хэмжээг бүрэн нөхөхгүй юм.

БНХАУ-ын зэсийн импортын нэмэгдэж 205 ам.долларт хүрчээ

Дэлхийн зэсийн хамгийн том хэрэглэгч БНХАУ-ын зах зээлд импортын зэсийн нийлүүлэлт чангарч байгааг Яншань боомтын импортын нэмэгдэл бүхий мэдээлэл харуулж байна.

“Shanghai Metals Market”-ийн мэдээллээр аравдугаар сарын 28-нд Яншаны зэсийн нэмэгдэл импорт тонн тутамд 205 ам.долларт хүрэв.

Энэ нь БНХАУ-ын импортлогчид олон улсын жишиг үнээс гадна биет зэс авахын тулд төлж буй нэмэгдэл төлбөр бөгөөд импортын металлын олдоц, худалдан авах эрэлтийн чухал үзүүлэлт болдог.

АНУ-д зэсийн импортын тариф нэмэгдэх эрсдэлээс үүдэн худалдаачид их хэмжээний металлыг тус улсын агуулахуудад төвлөрүүлсэн нь бусад бүс нутгийн нийлүүлэлтэд нөлөөлжээ.

Үүний зэрэгцээ БНХАУ-ын зэсийн нөөц буурч, боловсруулах үйлдвэрүүдийн үйлдвэрлэл саарсан нь импортын нэмэгдлийг өсгөхөд нөлөөлсөн байна.

Арваннэгдүгээр сарын 2-ны байдлаар Яншаны импортын нэмэгдэл тонн тутамд 200 орчим ам.долларт хадгалагдаж байгааг “Reuters” мэдээлжээ.

Монголын зэсийн экспортод ямар нөлөө үзүүлэх вэ?

Чилийн зэс олборлолтын төсөөлөл буурч, дэлхийн боловсруулсан зэсийн зах зээлд нийлүүлэлтийн илүүдэл бага хэвээр байгаа нь зэс экспортлогч орнуудын хувьд үнийн таатай орчин бүрдүүлэх боломжтой.

Монгол Улсын хувьд зэсийн ханш өндөр түвшинд хадгалагдах нь экспортын орлого, уул уурхайн компаниудын борлуулалт болон төсвийн орлогод эергээр нөлөөлөх төлөвтэй.

Гэхдээ Монголын зэсийн баяжмалын экспортын орлогыг олон улсын цэвэр зэсийн үнээр шууд тооцох боломжгүй. Баяжмал дахь металлын агуулга, боловсруулах зардал, гэрээний нөхцөл болон бодит экспортын хэмжээ эцсийн орлогод нөлөөлнө.

Нөгөө талаас Чилийн Зэсийн комисс Монголыг 2027 оны дэлхийн уурхайн зэсийн олборлолтын өсөлтөд ихээхэн үүрэг гүйцэтгэх орнуудын нэгээр нэрлэсэн нь олон улсын нийлүүлэлтийн төлөвт Монголын үйлдвэрлэлийн ач холбогдол нэмэгдэж байгааг харуулж байна.

Ийнхүү дэлхийн зэсийн олборлолт ирэх онд сэргэх төлөвтэй ч Чилийн үйлдвэрлэлийн бууралт, зэсийн зах зээлийн бага хэмжээний илүүдэл болон бүс нутгуудын нөөцийн тэнцвэргүй байдал нь зэсийн ханш хэлбэлзэх эрсдэлийг өндөр хадгалсаар байх зураглал бий болжээ.