‘ЧӨЛӨӨЛЬЕ’ бодлогыг өвөлжилтийн бэлтгэлд бодитоор хэрэгжүүлж, орон нутгийн эрх мэдлийг нэмэгдүүлнэ

Засгийн газар өвөлжилтийн бэлтгэлд “төр бүхнийг шийднэ” гэсэн хандлагыг өөрчилж, орон нутгийн бодит оролцоог нэмэгдүүлэхээр “ЧӨЛӨӨЛЬЕ” үндэсний санаачилгаа энэ чиглэлд хэрэгжүүлэхээ тодотголоо. Ерөнхий сайд Н.Учралын дэвшүүлсэн уг бодлого нь хүнд суртал, давхардсан зохицуулалтыг бууруулах зорилготой бөгөөд өвөлжилтийн бэлтгэлийг улсын төсөвт бүрэн хараат бус, нутаг дэвсгэрийн өөрийн чадавхад суурилж зохион байгуулах зарчим баримтална. Үүний хүрээнд орон нутгийн төсвийн эрх мэдлийг үе шаттай нэмэгдүүлж, шийдвэр гаргах төвшинг аймаг, сум руу ойртуулах арга хэмжээг авч эхэлж байна.

Тодруулбал, ирэх жилээс АМНАТ-ын 10 хувь нь орон нутагтаа үлдэх зохицуулалтыг тусгаж, зарим хөрөнгө оруулалтыг аймгууд өөрийн төсвөөр шийдвэрлэх боломж нээгдэнэ. Энэ нь өвөлжилтийн өмнөх бэлтгэл, шаардлагатай дэд бүтэц, нөөцийн асуудлыг төвөөс “хуваарилалт” хүлээлгүйгээр эрэмбэлж, өөр өөрсдийн нөхцөлд тааруулан шийдэх нөхцөл болно гэж үзэж байна. Мөн энэ өөрчлөлтийг хэрэгжүүлэхдээ орон нутгийн эрх мэдлийн байгууллагуудтай, тухайлбал Иргэдийн төлөөлөгчдийн хуралтай уялдаа холбоог сайжруулах шаардлага дагалдана.

Өвөлжилтийн бэлэн байдлыг газар дээр нь шалгах ажлын хүрээнд Шадар сайд, Улсын онцгой комиссын дарга Н.Номтойбаяр 21 аймагт ажиллаж, 2026–2027 оны бэлтгэл хангалтыг үнэлсэн байна. Шалгалтаар өвсний нөөц, отор нүүдлийн зохион байгуулалт, усны хүртээмж, эрчим хүч, дулаан, түлшний хангамж, зам гүүрийн бэлэн байдал зэрэг гол үзүүлэлтүүдийг багцлан авч үзжээ. Иймэрхүү шалгалтыг нэг удаагийн тайлан болгох бус, шаардлагатай сайжруулалтыг хугацаатай үүрэг даалгавраар хэлбэржүүлж, дахин очиж нягтлах механизмаар үр дүнд төвлөрүүлэхээр төлөвлөсөн байна.

Хяналт шалгалтын арга барилыг өөрчилж, торгууль төвлөрүүлэхээс илүүтэй зөрчлийн шалтгааныг арилгах чиглэлд анхаарлаа төвлөрүүлснийг Засгийн газар онцоллоо. Өөрөөр хэлбэл, “алдаа илрүүлээд шийтгэх” биш “доголдлын уг шалтгааныг олж, дахин давтагдахгүй болгох” зарчим руу шилжих тухай ярьж байна. Цаашид эрсдэлд суурилсан хяналтаар зөрчлийг бууруулж, хэрэгжилтийг талбай дээр дахин шалгах замаар хариуцлагажуулалтыг бодит болгоно гэж үзэж байна.

Энэ өөрчлөлтийн гол үр нөлөө нь өвөлжилтийн бэлтгэлд хүлээлт үүсгэдэг төвлөрсөн шийдвэр гаргалтыг задлах, мөн орон нутгийн түвшинд төсөв, төлөвлөлтийн сахилга хариуцлагыг нэмэгдүүлэх явдал. Бэлтгэл хангалтгүй асуудлыг хугацаатай үүрэг даалгавраар шийдвэрлүүлж, хэрэгжилтийг дахин газар дээр нь шалгана гэдэг нь аймаг, сумын байгууллагын гүйцэтгэлийг цаасан дээр үлдээхгүй гэсэн дохио болж байна. Нөгөө талдаа төр, хувийн хэвшлийн түншлэлээр шийдлийг түргэсгэнэ гэсэн чиглэл нь зарим дэд бүтцийн болон хангамжийн асуудлыг зөвхөн төсвийн шугамаар удаашруулахгүй байх боломж гэж харагдаж байна. Одоо энэ зарчим бодит ажил болж буух эсэх нь аймаг бүрийн бэлтгэлийг тогтмолжуулж, дахин шалгалтын мөрөөр ахиц гаргаж чадах эсэхээр хэмжигдэхээр байна.