Codelco-ийн El Teniente уурхайд хөрсний нуралт гарснаар Чилийн зэсийн нийлүүлэлтийн эрсдэлийн түвшин дахин төвлөрөв

Төрийн өмчит Codelco компанийн El Teniente уурхайд үхэлд хүргэсэн хөрсний нуралт гарснаар Чилийн зэсийн нийлүүлэлт дахин анхаарлын төвд орлоо. Компанийн мэдээлснээр мягмар гарагт ил уурхай хаалттай хэвээр байсан ч газар доорх олборлолт болон боловсруулах үйлдвэрүүд хэвийн ажилласан байна. Гэсэн ч нэг уурхай дахь доголдол ганцаараа хэмжигдэхээ больж, сүүлийн үед зэрэгцэн гарч буй саатлуудтай давхцах үед зах зээлийн эмзэглэл илүү хурдтай нэмэгддэг дүр зураг ажиглагдаж байна.

Эрсдэлийн зураглалыг тоон үзүүлэлтээр харуулбал, GEM Mining Consulting-ийн тооцоогоор томоохон уурхайнуудын дунджаар 5.2% үйлдвэрлэл эрсдэлтэй гэж үнэлэгджээ. Харин El Teniente-ийг 9% эмзэг гэж тооцсон нь нийлүүлэлтийн тогтвортой байдалд тавих хяналт чангарч болзошгүйг сануулж байна. Чили бол дэлхийн зэсийн гол эх үүсвэрийн нэг тул эндхийн үйл явдал үнэд мэдрэмтгий байх нь аргагүй.

Үүнтэй зэрэгцэн бусад гол үйл ажиллагаанууд ч цаг агаар, хөдөлмөрийн маргаан, аюулгүй ажиллагааны асуудлаас шалтгаалан саатах эрсдэл давхар нэмэгдэв. Лос Пеламбрес болон Касеронес уурхай хүчтэй шуурганы нөлөөгөөр сааталд орсон бөгөөд 2026-27 оны Эль Ниньо ердийнхөөс хүчтэй, түүхэн өндөр түвшинд хүрч болзошгүй гэж таамаглаж байна. Codelco мөн гүний газар хөдлөлтийн эрсдэлийн улмаас Andes Norte төслөө түр зогсоосноор шинэ олборлолтын бүс хөгжүүлэх төлөвлөгөөнд тодорхой бэрхшээл үүсгээд байна. Нийлүүлэлтийн талын энэ төрлийн “жижиг” саатлууд бөөгнөрөх тусам зах зээл түүнийг илүү том эрсдэл гэж унших хандлага бий.

Хөдөлмөрийн маргааны фронтод Antofagasta компанийн Centinela уурхайд бараг долоо хоног үргэлжилсэн ажил хаялт мягмар гарагт хоёр үйлдвэрчний эвлэл хэлэлцээгээ сэргээснээр дуусах төлөвтэй гэж мэдээлэв. Centinela нь Antofagasta-ын Чили дэх дөрвөн үйл ажиллагааны нэг бөгөөд тус компанийн түүхэнд хоёр дахь удаагийн ажил хаялт гэж тэмдэглэжээ. Тус уурхай өнгөрсөн жил 240,400 метрийн тонн зэс үйлдвэрлэсэн нь эндхийн доголдол дан ганц компанийн хэмжээнд бус зах зээлд ч анхаарал татах шалтгаан болж байна.

Нөгөө талд BHP компанийн Escondida уурхайд удирдах ажилтнууд ажил хаялтаас сэргийлэх зорилгоор төрийн зуучлалтай хэлэлцээнд оролцож байгаа аж. Мөн Escondida уурхайд хүний амь нас эрсэдсэн осол гарч, үйл ажиллагаа түр хугацаанд зогссон гэж мэдээлэв. Ийм төрлийн мэдээллүүд зэрэгцэн гарах үед нийлүүлэлт тасалдах айдас бодит хэмжээнээсээ хурдан өсөх нь бий.

Panmure Liberum-ын тооцоолсноор 2025-26 онд дэлхийн хэмжээнд мэдээлэгдсэн саатлууд жилд 350,000-400,000 тонн агууламжит зэсийн хэмжээнд хүрч магадгүй байна. Энэ нь зах зээлд нийтэд нь тооцдог саатлын нөөц боломжийн 30%-50% орчимтой тэнцэх тул бодит алдагдал хүлээлтээс бага хэвээр байж болзошгүйг харууллаа. Тиймээс тус байгууллагын хэлснээр үнийн гол хөдөлгөгч нь магадгүй таамаг-төвтэй санхүүгийн хүчин зүйл байх бөгөөд ханш сэтгэлзүйгээс амархан савлаж мэдэхээр байна.