Маржин зээл өсөх нь хувьцааны зах зээлийн уналтыг улам хурцатгах эрсдэлтэй

Хьюстонд амьдардаг жижиглэн хөрөнгө оруулагч Хай Луу маржин арилжаагаар Tesla-д төвлөрсөн байр суурь авснаа, мөн үүнийг өөрөө эрсдэл өндөр гэж хүлээн зөвшөөрдөгөө нуусангүй. Зургаадугаар сард тэрбээр Tesla-ийн 5 call опцион дээр 165,000 ам.долларын эрхээ хэрэгжүүлж, нэгжийг нь 330 ам.доллараар 500 ширхэг хувьцаа авсан байна. Данс дахь бэлэн мөнгийг тооцсоны дараа түүний зээллэг 156,000 ам.доллараас давсан гэж мэдээлсэн. “Би үнэхээр хэтэрхий давраад явчихсан” гэж тэр хэлсэн.

Маржин арилжаа өсөх нь зах зээл савлах үед уналтыг улам хурцатгах эрсдэлийг дагуулдаг гэж зах зээлийн ажиглагчид анхааруулж байна. Financial Industry Regulatory Authority-ийн мэдээлснээр зургаадугаар сард нийт маржин өр ойролцоогоор 1.5 их наяд ам.доллар болж дээд амжилт тогтоов. Маржин дуудлага олширвол албадан зарах дарамт нэмэгдэж, хэлбэлзэл өсөх эрсдэл хөрөнгө оруулагчдад тулна. Өөрөөр хэлбэл өсөлтийн үеийн “хөшүүрэг” ханш уруудах мөчид зах зээлийн дарамт болж хувирдаг.

Энэ чиг хандлага зарим платформуудын үзүүлэлтэд шууд харагдаж байна. Robinhood-ийн маржин зээлийн багц хоёрдугаар улиралд 21.6 тэрбум ам.доллар болж, жилийн өсөлт нь 127 хувь хүрчээ. Robinhood дээр маржин арилжаа хийхэд эрх бүхий хэрэглэгчийн хөрөнгийн багцын үнэ цэнэ дор хаяж 2,000 ам.доллар байх шаардлагатай. Ийм боломж нээгдэх тусам жижиглэн хөрөнгө оруулагчдын эрсдэл авч, байр сууриа томруулах сонирхол нэмэгдэх талтай.

Зөвхөн хувь хүний жишээн дээр тогтохгүй, урт хугацааны өгөгдөл ч давхцаж байна. Fundstrat Global Advisors-ийн өгөгдлөөр 1960 оноос хойш маржин өр сар бүр 45 хувиас дээш жил тутмын өсөлттэй болсон үед зах зээл 6 тохиолдлын 5-д нь буурч байсан байна. Үүн дээр нэмээд, S&P 500 индекс 2026 онд 13 хувиас дээш нэмэгдсэн хэвээр ч, 12 сарын медиан урьдчилсан өгөөж нь 4.2 хувийн уналт гэж тооцоологджээ. Ийм нөхцөлд өрийн хөшүүргээр өсөлт хөөх нь өгөөжийн хүлээлт багасах үед эрсдэлийг улам хөнгөвчлөхгүй.

Зах зээлд маржин зээл ихсэхийг хамгийн түрүүнд мэдрүүлэх зүйл нь албадан зарах давалгаа байж болдог. “Ашиг ашиг дагуулдаг гэдэг нь нэг мөчид алдагдал алдагдал дагуулах болж хувирдаг нь л хамгийн асуудалтай” гэж Хардика Сингх онцолсон. Кевин Дэвис “Маржин бол мөрийтэй адил, өөрт байхгүй мөнгийг зээлж тоглож байна” хэмээн илүү шулуухан тайлбарлав. Өөрөө ч үүнийгээ хүлээн зөвшөөрч, Хай Луу “Хийж байгаа зүйл минь эрсдэлтэй, хэнд ч зөвлөхгүй” гэжээ.

Маржин зээлийн хэмжээ өсөх нь зах зээлийн эрүүл мэнд сайжирсны баталгаа гэхээс илүүтэй, эрсдэлийн хуримтлал нэмэгдсэнийг илтгэх дохио болох тохиолдол бий. Ийм үед хөрөнгө оруулагчид өсөлтийн үеийн ашигтай түүхээс гадна уналтын үеийн механик дарамтыг — маржин дуудлага, албадан зарах, савлагааны огцом нэмэгдлийг — бодитоор тооцох шаардлагатай. Платформуудын өсөлтийн тоо баримт, зохицуулагчдын мэдээлэл, зах зээлийн өмнөх туршлага зэрэг нь нэг зүйлийг сануулж байна: хөшүүрэг хурдан өгөөжөөс гадна хурдан алдагдал ч авчирч мэднэ.