Насжилт, төрөлт бууралт дэлхийн тэтгэврийн тогтолцоонуудын ирээдүйг сорьж байна

Дэлхийн тэтгэврийн тогтолцоонууд хүн амын насжилт, төрөлт буурснаас ирээдүйд тэтгэмжээ тогтвортой олгох дарамтад орж байна. 2026 оны Марш болон Си-Эф-Эй институтийн дэлхийн тэтгэврийн индексийн тайланд хамрагдсан 55 тогтолцооны 43-ынх нь төрөлт нөхөн үржихүйн түвшнээс доогуур байжээ. Энэ нь ирээдүйд тэтгэврийн сангуудад шимтгэл төлөх хөдөлмөрийн насны хүн ам цөөрөх эрсдэлийг нэмэгдүүлж, тэтгэмж авах хүмүүсийн эзлэх хувийг өсгөж байна. Үүний зэрэгцээ тэтгэвэрт гарсны дараах амьдралын хугацаа уртасч байгаа нь сангуудын урт хугацааны үүргийг улам хүндрүүлж байна.

Тэтгэврийн төлөвлөгөө нь үндсэндээ хоёр төрөлтэй. Нэг нь урьдчилан тогтоосон орлого олгодог тодорхой тэтгэмжийн төлөвлөгөө бол нөгөө нь хуримтлал болон хөрөнгө оруулалтын өгөөжөөс хамаардаг тодорхой шимтгэлийн төлөвлөгөө юм. Эдгээрийн аль аль нь хүн амын бүтэц өөрчлөгдөхөд өөр өөр хэлбэрээр дарамтад ордог ч тэтгэмжийг ирээдүйд тогтвортой олгох шаардлага нийтлэг хэвээр байна. Ажиллах хүчний тоо, шимтгэл төлөгчдийн суурь, тэтгэвэр авагчдын тоо зэрэг хүчин зүйлсийн тэнцвэр алдагдах тусам сангуудын төлөвлөлт илүү төвөгтэй болж байна.

Хөгжингүй бүс нутгуудад 65 нас хүрэх үеийн дундаж наслалт 1950 оноос хойш 50.9 хувиар өсөж, тэтгэвэрт гарснаас хойших хугацаа ойролцоогоор 20 жил болжээ. Олон улсын тэтгэврийн менежментийн төвийн Себастьен Бетермье энэ өөрчлөлтийн санхүүгийн үр дагаврыг тайлбарлахдаа, “Наслалт уртсах тусам тэтгэврийн сангуудын хариуцах жил нэмэгдэж, энэ нь шууд нэмэлт өр төлбөр болдог” гэжээ. Тэрбээр мөн “Асуудал асар том бөгөөд цаг хугацаа өнгөрөх тусам улам хурцдаж байна” хэмээн хэлсэн байна. Ийнхүү нэг хүн тэтгэвэр авах хугацаа уртсахын хэрээр сангийн хүлээх төлбөрийн нийт хэмжээ нэмэгдэж байна.

Зарим оронд энэ дарамт аль хэдийн тодорхой хэмжээнд илэрчээ. Америкийн Нэгдсэн Улсын өндөр насны болон тэжээгчээ алдсаны даатгалын итгэмжлэгдсэн сан 2032 оны дөрөвдүгээр улиралд нөөцөө шавхах төлөвтэй байна. Австралийн тэтгэврийн сангуудын гуравны нэг орчим нь гурван жилийн хугацаанд хөрөнгөөс үүсэх цэвэр мөнгөн урсгал сөрөг үзүүлэлттэй байжээ. Энэ нь сангууд төлбөрөө хийхийн тулд хөрөнгийн бүтэц, мөнгөн урсгалын төлөвлөлтөө дахин авч үзэх шаардлагатай болж буйг харуулж байна. Хөрвөх чадварын хэрэгцээг урт хугацааны өгөөжийн зорилготой зэрэгцүүлэн тооцох нь сангуудын хувьд улам чухал болжээ.

Өгөөжөө нэмэгдүүлэхийн тулд тэтгэврийн сангуудын зарим нь хувийн хөрөнгө, дэд бүтэц, хувийн зээл зэрэг илүү эрсдэлтэй хөрөнгө оруулалтад шилжиж байна. Олон улсын тэтгэврийн менежментийн төвийн Жан-Пьер Обри “Хүн бүр боломжтой хүрээндээ эрсдэлийг бага зэрэг нэмэгдүүлж байна. Хүн ам зүйн шилжилттэй холбоотой зардал өсөж байгаа” гэжээ. Гэхдээ өндөр өгөөж эрэлхийлэх алхам нь хөрвөх чадвар, хөрөнгө оруулалтын эрсдэлийн төлөвлөлтийг шинэчлэх шаардлагыг дагуулна. Иймээс тэтгэврийн тогтолцооны ирээдүйн тогтвортой байдал нь зөвхөн хуримтлалын хэмжээнээс бус, урт насжилт, төрөлтийн түвшин, хөрөнгө оруулалтын шийдвэрийг хэрхэн уялдуулахаас шалтгаалах төлөвтэй байна.