Нажиб Разак авлигын ялын үлдсэн хугацааг гэрийн хорионд эдлүүлэхээр гэртээ ирлээ

Малайзын Ерөнхий сайд асан Нажиб Разак авлигын хэргээр хоригдож байсан шоронгоос гарч, ялынхаа үлдсэн хугацааг гэрийн хорионд эдлүүлэхээр гэртээ ирлээ. Түүнийг шилжүүлэх ажиллагааны өмнө Нажибын харшийг холбооны шорон гэж зарласан байна. Ингэснээр авлигын хэрэгт буруутгагдан ял сонссон улс төрчийн ял эдлэх нөхцөл өөрчлөгдөж, хааны өршөөлийн нөхцөл хэрхэн хэрэгжих талаарх маргаан дахин хурцдав. Малайзын Дээд шүүх гэрийн хориог нэн даруй хэрэгжүүлэхээр мягмар гарагт шийдвэрлэсэн юм.

Мөрдөн шалгагчдын тооцоолсноор 1Malaysia Development Berhad буюу 1MDB сангаас 4.5 тэрбум ам.доллар завшигдсан байна. Энэ хэрэгт Нажибын нэрээс гадна Жо Лоу, Goldman Sachs, SRC International зэрэг хүмүүс, байгууллага, компаниудын нэр холбогджээ. Харин Нажибын үлдсэн ялын хугацаа 2028 оны наймдугаар сард дуусахаар байна. Түүний ялыг гэрийн хорионд үргэлжлүүлэн эдлүүлэх шийдвэр нь хэрэгт холбогдох санхүүгийн хэмжээ, өмнөх шүүхийн шийдвэрүүд болон ял эдлүүлэх нөхцөлийн талаарх анхаарлыг нэмэгдүүллээ.

Нажибын нам хааны өршөөлийн нөхцөлд заасан 12 сая ам.долларын торгуулийг төлсөн байна. Гэвч торгууль төлсөн нь гэрийн хорионд шилжүүлэх шийдвэрийн эрх зүйн үндэслэл болсон эсэх, эсвэл өршөөлийн нөхцөлд ийм зохицуулалт туссан эсэх нь маргааны гол асуудал болжээ. Малайзын Дээд шүүхийн мягмар гарагийн шийдвэрээр гэрийн хориог нэн даруй хэрэгжүүлэх болсон ч уг шийдвэрийн хүрээ, хэрэгжилтийг ямар журмаар хянах нь тодорхой бус хэвээр байна. Энэ асуудал нь ял эдлүүлэх нөхцөлөөс гадна хааны өршөөлийн хэрэгжилтийг тайлбарлах асуудалтай давхар холбогдож байна.

Шүүмжлэгчид Нажибыг гэрт нь ял эдлүүлэх нь авлигатай тэмцэх хүчин чармайлтыг сулруулна гэж мэдэгдсэн байна. Тэд Малайзын хуульд гэрийн хориотой холбоотой ийм зохицуулалт байхгүйг онцолжээ. Иймээс шүүхийн шийдвэр нь зөвхөн нэг хүний ял эдлүүлэх нөхцөлийг өөрчилсөн хэрэг биш, авлигын хэргүүдэд төрийн байгууллагуудын хариуцлага хэрхэн хэрэгжих талаар өргөн маргаан үүсгэв. Ялангуяа 1MDB сангаас завшигдсан гэх 4.5 тэрбум ам.долларын асуудал шийдэгдээгүй мэтгэлцээний төвд хэвээр үлдэж байна.

Нажибын харшийг түүнийг шилжүүлэхийн өмнө холбооны шорон гэж зарласан нь гэрийн хорионы хэрэгжилттэй холбоотой өөр нэг маргааныг бий болголоо. Түүний хувьд ялын үлдсэн хугацаа 2028 оны наймдугаар сард дуусах боловч энэ хугацаанд тавигдах хязгаарлалт, хяналт ямар байх талаар өгсөн мэдээлэлд дэлгэрэнгүй тайлбар алга байна. Шүүмжлэгчдийн байр суурь болон Дээд шүүхийн шийдвэр зэрэгцэн тавигдсанаар өршөөл, ял эдлүүлэлт, авлигатай тэмцэх бодлогын зааг тодорхойлох шаардлага гарчээ. Нажиб гэртээ ирсэн ч түүний хэрэгтэй холбоотой хууль зүйн болон улс төрийн маргаан дуусаагүй байна.