Нисэх буудлын хаалганы дэргэд угтах, үдэх боломж АНУ-д дахин сэргэж эхэллээ

АНУ-ын Тээврийн аюулгүй байдлын алба (TSA) энэ долоо хоногт Gateside нэртэй үнэгүй хөтөлбөрийг нэвтрүүлж эхэлснээр нисэх буудлын “хаалганы бүс”-д угтах, үдэх боломж хэсэгчлэн эргэн сэргэж байна. Шалгуур хангасан итгэмжлэгдсэн зорчигчид, тэр дундаа TSA PreCheck гишүүд зорчих тасалбаргүйгээр хамгаалалттай бүсэд нэвтрэх эрхийг хүсэлтээр авч болох юм. Өөрөөр хэлбэл нислэгийн тасалбаргүй ч шалган нэвтрүүлэх цэгээр орж, хаалганы дэргэд очих боломж нээгдэж байна.

Хөтөлбөрийг 13 нисэх буудалд хэрэгжүүлж эхэлсэн бөгөөд үүнд Dallas Fort Worth International Airport, Los Angeles International Airport, Detroit Metropolitan Wayne County Airport, Salt Lake City International Airport багтжээ. Оролцогчид цахимаар нэгээс гурван өдрийн өмнө хүсэлт гаргаж, зөвшөөрөл авсны дараа шалган нэвтрүүлэх цэгээр орно. TSA энэхүү үйлчилгээгээр гэр бүлийнхэнтэйгээ хаалганы дэргэд уулзах, урт дамжин өнгөрөх үед хамт хооллох, мөн нисэх буудлын худалдаа үйлчилгээний бүсэд орох зэрэг уян хатан боломжууд нэмэгдэнэ гэж тайлбарлав.

Нисэх буудлын хамгаалалттай бүсэд зорчигч бус хүнийг нэвтрүүлэх явдал 2001 оны есдүгээр сарын 11-ний халдлагын дараа үндсэндээ зогссон нь энэ өөрчлөлтийн суурь контекст болж байна. Тэр үеэс хойш нисэхийн аюулгүй байдлын дэглэм “хаалганы бүс бол тасалбартай зорчигчийн орон зай” гэх нийтлэг дүрмээр тогтсон. Gateside нь тэр тогтолцоог бүрэн өөрчилж байгаа биш ч, тодорхой хүрээнд зөөлрүүлж эхэллээ гэсэн дохио болж байна.

Сүүлийн үеийн зохицуулалтын өөрчлөлтүүдтэй зэрэгцүүлбэл энэ алхам илүү ойлгомжтой харагдана. Өнгөрсөн жил Дотоодын аюулгүй байдлын яам энгийн шалгалтаар нэвтрэгчдэд гутлаа тайлах шаардлагыг цуцалсан нь “хатуу” протоколын зарим хэсэг шинэчлэгдэж байгааг илтгэсэн томоохон өөрчлөлт болсон. Шингэний журам албан ёсоор өөрчлөгдөөгүй ч зарим шалган нэвтрүүлэх цэгт суурилуулсан шинэ сканнер шингэнээ цүнхнээс гаргахгүй нэвтрэх боломж олгож байгаа нь технологид суурилсан хяналт, урсгалын менежмент нэмэгдэж буйг харуулж байна.

Гэхдээ зорчигч бус хүмүүсийг хамгаалалттай бүсэд оруулах нь өгөгдөл, эрсдэлийн тэнцвэрийн асуудлыг дагуулна. Кийт Жэффрис “Хиймэл оюун байна. Кибер аюулгүй байдлын асуудал үргэлж гарч ирнэ. Дрон бол том асуудал” гэж хэлсэн нь шинэ төрлийн эрсдэлүүд зөвхөн шалган нэвтрүүлэх шугам дээр бус, дэд бүтэц болон мэдээллийн хамгаалалтад ч хуримтлагдаж байгааг сануулж байна. Түүний “Төгс аюулгүй байдлын хавх байдаггүй. Тэр зүйл оршдоггүй” гэсэн үг нь ямар ч шинэчлэл “туйлын аюулгүй”-г амлахгүй, харин бодит эрсдэлийг удирдах логик дээр явна гэдгийг илэрхийлж байна.

Gateside бодитоор хэрэгжих үед аялагчид төдийгүй нисэх буудлын бизнесийн орчинд ч хөдөлгөөн үүсгэнэ. TSA-ийн тайлбарласнаар хооллох, уулзах, худалдаа үйлчилгээний бүсэд орох боломж нэмэгдэх нь зорчих үйл явцыг “нисэхээс өмнөх хүлээлт” биш, гэр бүл, хамт олон оролцсон зай болгон өөрчилж мэднэ. Нөгөө талд, шалган нэвтрүүлэх горимд орж ирэх хүний урсгалын бүтэц өөрчлөгдөх нь дэглэмийн ачаалал, технологийн найдвартай байдал, мөн итгэмжлэлд суурилсан нэвтрэлтийн хүрээ хаана хүрэх вэ гэдэг маргааныг хурцатгана.

Одоогоор TSA хөтөлбөрийг үнэгүй гэж тодотгон, хүсэлт-суурьтай, зөвшөөрөлтэй нэвтрэлтийн зарчмаар явуулж эхэлсэн нь “хаалганы бүс”-ийг шууд нээлттэй орчин болгохоос зайлсхийж буй хэлбэр юм. Гэсэн ч 13 нисэх буудлаас эхэлсэн энэ туршилт цаашид ямар хэмжээнд тэлэх нь, тэлэхийн хэрээр аюулгүй байдал ба тав тухын заагийг хаана татах нь олон нийтийн анхаарал татах асуудал хэвээр байна.