Нөмрөгийн дархан цаазат газрын түймрийн хохирлыг лабораторийн шинжилгээгээр эцэслэнэ

Эрдэмтэн, судлаачдын баг Нөмрөгийн дархан цаазат газрын хүрэхэд хүндрэлтэй бүсүүдэд хийсэн хээрийн судалгаа, дээж материал цуглуулах ажлаа дуусгалаа. Судалгааны хүрээнд түймрийн байгаль орчинд үзүүлсэн нөлөөг тогтоох зорилгоор талбайн нөхцөл байдалд ажиглалт хийж, шаардлагатай дээжүүдийг цуглуулсан байна. Ингэснээр түймэрт өртсөн бүсийн ургамалжилт, хөрс болон үндэстэй холбоотой өөрчлөлтийг дараагийн шатанд лабораторийн аргаар шинжлэх боломж бүрджээ. Цуглуулсан материалын шинжилгээний үр дүнд үндэслэн түймрийн хохирлын эцсийн үнэлгээг гаргана.

Судлаачид Соёлз уул, Галдастайн гол, Цэцэгт уул, Зараа уул, Бичигт толгой, Орч уул орчмын бүсэд ажилласан байна. Эдгээр бүсэд хээрийн судалгаа хийж, түймэрт өртсөн орчны төлөв байдлыг газар дээр нь үзэж шалгажээ. Хүрэхэд хүндрэлтэй хэсгүүдэд ажилласан нь судалгааны хамрах хүрээг тодорхойлоход чухал болсон байна. Тухайн бүсүүдээс цуглуулсан дээж материал нь түймрийн нөлөөллийг цаашид нарийвчлан тогтооход ашиглагдана.

Хээрийн ажлын явцад тал хээрийн ургамлын дээрх биомассын дийлэнх хэсэг шатсаныг судлаачид тогтоожээ. Энэ нь тухайн бүсийн ургамлын бүрхэвч түймэрт өртсөн байдлыг илтгэх гол ажиглалтуудын нэг болсон байна. Гэхдээ бүх орчны шаталтын байдал ижил байсангүй. Тал хээрийн ургамлын дээрх биомасс их хэмжээгээр шатсан боловч хусан ойд шаталтын эрчим сул, дунд түвшинд байсныг судалгааны үеэр тогтоосон байна.

Хусан ой болон тал хээрийн ургамалд ажиглагдсан ялгааг лабораторийн шинжилгээгээр цаашид нарийвчлан үнэлнэ. Үүний тулд цуглуулсан дээжүүдэд шинжилгээ хийж, хөрсөнд гарсан өөрчлөлт, үндэсний төлөв байдалд үзүүлсэн нөлөөллийг тодорхойлох юм. Мөн экосистемийн нөхөн сэргэх чадавх хэрхэн өөрчлөгдсөнийг тогтоохоор ажиллана. Эдгээр үзүүлэлт нь түймрийн байгаль орчны нөлөөллийг нэгтгэн дүгнэхэд ашиглагдана.

Одоогоор хээрийн судалгаа болон дээж цуглуулах ажил дууссан бөгөөд эцсийн үнэлгээ лабораторийн шинжилгээний дараа гарна. Иймээс түймрийн хохирлын хэмжээг зөвхөн газар дээрх ажиглалтаар эцэслэхгүй, цуглуулсан дээжийн шинжилгээний үр дүнтэй уялдуулан тооцохоор байна. Хөрс, үндэс, экосистемийн нөхөн сэргэх чадавхын өөрчлөлтийг тус бүрд нь тодорхойлсноор нөлөөллийн үнэлгээ илүү нарийвчлалтай болох юм. Эцсийн дүгнэлтэд тал хээрийн ургамлын шаталт, хусан ойн шаталтын эрчим болон лабораторийн үр дүнг хамтад нь авч үзнэ.

Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн яамны мэдээлэлд холбогдох судалгааны ажлын явц, цаашдын үнэлгээний үр дүн анхаарлын төвд байна. Дээжүүдэд хийх лабораторийн шинжилгээ дууссаны дараа Нөмрөгийн дархан цаазат газрын түймрийн байгаль орчны хохирлыг эцэслэн тогтоох нөхцөл бүрдэнэ. Ингэснээр түймэр хөрс, үндэс, ургамлын бүрхэвч болон экосистемийн нөхөн сэргэх чадавхад ямар өөрчлөлт үзүүлснийг нэгтгэн гаргах боломжтой болно. Судлаачдын хээрийн ажлаар эхэлсэн үнэлгээ ийнхүү лабораторийн шинжилгээний үр дүнгээр үргэлжилж, эцсийн дүгнэлтээр дуусна.