НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблей ахмадын эрх ашгийг хамгаалах олон улсын өдрийг тогтоосныг санууллаа

Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын Ерөнхий Ассамблей 1991 оны чуулганаар аравдугаар сарын 1-нийг олон улсын ахмадын эрх ашгийг хамгаалах өдөр болгон зарласныг санууллаа. Тус өдөр нь ахмад настнуудын эрх ашиг, хамгааллын асуудлыг анхаарлын төвд байлгах зорилготой гэж ойлгогдоно. Энэ хүрээнд Монгол Улсын ахмадын хүн ам зүйн зураглалыг Үндэсний Статистикийн Хорооны мэдээллээр тодотгож байна.

Үндэсний Статистикийн Хорооны мэдээллээр ахмадууд нийт хүн амын 9.6 хувийг эзэлж байна. Энэ нь ахмадын асуудал дан ганц халамжийн хүрээнд бус, үйлчилгээ, хамгаалал, хүртээмжийн бодлоготой хамт яригдах шаардлага бодитой байгааг харуулж байна. Ахмадын эзлэх хувь өсөхийн хэрээр гэр бүл, орон нутаг, хотын үйлчилгээний системд үүсэх ачаалал мөн дагаад нэмэгдэх төлөвтэй. Тиймээс ахмадын эрх ашгийг хамгаалах олон улсын өдрийг сануулах нь тоон үзүүлэлттэй давхар уншигдаж байна.

Нас, хүйсийн бүтцээр нь авч үзвэл ахмад настнуудын 40.2 хувь нь эрэгтэй, 59.8 хувь нь эмэгтэй байна. Өөрөөр хэлбэл ахмад үеийн дийлэнхийг эмэгтэйчүүд бүрдүүлж байгаа зураглал гарч байна. Энэ төрлийн харьцаа нь ахмадын үйлчилгээ, хамгааллын бодлого төлөвлөлтөнд зорилтот бүлгийн хэрэгцээ ялгаатай байж болохыг сануулна. Үүн дээр нэмээд улсын хэмжээнд хамгийн өндөр настан 108 настай байгаа нь урт наслалтын бодит тохиолдол статистикт бүртгэгдсэнийг илэрхийлж байна.

Ахмадын газарзүйн төвлөрөл ч анхаарал татаж байна. Нийт ахмадуудын 70.8 хувь нь Улаанбаатар хотод, 29.2 хувь нь хөдөө орон нутагт амьдарч байна. Нийслэлд ахмадын төвлөрөл давамгай байгаа нь үйлчилгээний хүртээмж, хамгааллын бодлогыг хотод илүү чиглүүлэх шаардлага нэмэгдүүлж мэдэхээр байна. Нөгөө талаас хөдөө орон нутагт амьдарч буй 29.2 хувьд очих үйлчилгээ, хамгааллын зохицуулалт тусдаа сорилт болохыг үгүйсгэхгүй.

НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблейн 1991 оны чуулганаар тогтоосон аравдугаар сарын 1 нь ингэж тусдаа өдрөөр тэмдэглэгддэгийн цаад утга нь ахмадын эрх ашиг, хамгааллыг тасралтгүй сануулахад чиглэдэг. Монголын нөхцөлд 9.6 хувийн эзлэх жин, 70.8 хувийн нийслэлийн төвлөрөл зэрэг үзүүлэлт нь бодлого хэрэгжих талбар, нөөцийн хуваарилалтын чиглэлийг илүү тодруулж өгч байна. Ахмадын дийлэнх нь хотод амьдарч байгаа тул хотын үйлчилгээний зохион байгуулалт, хамгааллын бодлогын хэрэгжилтээс бодит үр дүн илүү шууд хамаарах дүр зураг ажиглагдана. Иймээс олон улсын өдрийг сануулахтай зэрэгцээд дотоодын статистик нь аль хэсэгт ямар төрлийн анхаарал илүү шаардлагатайг энгийнээр хэлж өгч байна.