Шинжээчид: Д.Трамп Нобелийн энх тайвны шагналын сонголтод нөлөөлж болзошгүй

АНУ Ирантай дайтаж буй нөхцөлд Ерөнхийлөгч Дональд Трамп 2026 оны Нобелийн энх тайвны шагнал авах магадлал бага боловч Норвегийн Нобелийн хороо шийдвэрийнхээ улс төрийн үр дагаврыг тооцохдоо түүний байр суурийг харгалзан үзэж магадгүй гэж шинжээчид үзэж байна.

Таван гишүүнтэй Норвегийн Нобелийн хороо энэ жилийн шагналтныг аравдугаар сарын 9-нд Осло хотод тухайн хотын 11:00 цагт зарлана.

Ослогийн Энх тайвны судалгааны хүрээлэнгийн (PRIO) захирлын үүрэг гүйцэтгэгч Хаакон Гьерлёвын үзэж буйгаар өнгөрсөн жилийн шагналтай холбоотой үйл явдал хорооны энэ удаагийн тооцоололд нөлөөлж болзошгүй.

2025 оны Нобелийн энх тайвны шагналт Венесуэлийн сөрөг хүчний удирдагч Мариа Корина Мачадо 2026 оны нэгдүгээр сард өөрийн Нобелийн алтан медалийг Трампад өгсөн. Гэхдээ Нобелийн хороо шагналтан гэсэн статус шилжих боломжгүй бөгөөд медалийн эзэмшигч өөрчлөгдсөн ч албан ёсны шагналтан Мачадо хэвээр үлдэнэ гэдгийг тухайн үед тодруулсан юм.

Гьерлёвын тайлбарласнаар уг үйл явдал хороог шагналын дараах үр дагаврыг илүү нухацтай авч үзэхэд хүргэж магадгүй. Тухайлбал, сонгосон хүн эсвэл байгууллага Трампын зүгээс улс төрийн шахалттай тулгарах эсэх, шагнал тухайн үйл хэрэгт эерэг нөлөө үзүүлэх үү эсвэл эсрэг үр дагавар бий болгох уу гэдгийг тооцох боломжтой гэж тэр үзжээ.

Нөгөө талд, Нобелийн энх тайвны шагналын түүхийг судалдаг Эйвинд Стенерсен олон улсын өнөөгийн нөхцөлд либерал ардчилал, олон улсын эрх зүй болон хүний эрхийг хамгаалах чиглэлд тодорхой байр суурь илэрхийлэх хүлээлт хороонд үүссэн гэж "Reuters"-т ярьсан байна.

Шинжээчдийн нэрлэсэн боломжит сонголтуудад Пап лам Лео, Олон улсын эрүүгийн шүүх, Олон улсын шүүх болон НҮБ-ын Палестины эзлэгдсэн нутаг дэвсгэрийн асуудал хариуцсан тусгай илтгэгч Франческа Альбанезе нар багтаж байна. Мөн Суданы иргэний дайны үеэр хүмүүнлэгийн тусламж үзүүлж буй орон нутгийн бүлгүүдийн "Emergency Response Rooms" сүлжээ, хүүхэд хамгааллын "Save the Children" байгууллагыг харьцангуй маргаан багатай сонголт байж болохыг шинжээчид дурджээ. Эдгээр нэр нь Нобелийн хорооны албан ёсны богино жагсаалт биш юм.

PRIO өөрийн есдүгээр сарын 22-нд шинэчилсэн боломжит нэрсийн жагсаалтад "Save the Children", Суданы "Emergency Response Rooms", Сэтгүүлчдийг хамгаалах хороо, Олон улсын шүүх болон Олон улсын эрүүгийн шүүхийг мөн багтаасан байна.

Ингэснээр аравдугаар сарын 9-ний шийдвэр зөвхөн хэнийг шагнах тухай бус, Норвегийн Нобелийн хороо өнөөгийн олон улсын нөхцөлд ямар үйл ажиллагаа, институцийг онцлох вэ гэсэн анхаарлыг дагуулж байна.