Трамп дизель түлшний экспортын хоригийг дэмжиж, түлшний үнийн дарамтыг намжаах санаачилга улс төрийн төвд орлоо

Дональд Трамп дизель түлшний экспортын хоригийг дэмжиж, дотоодын шатахууны үнийн өсөлтөд чиглэсэн улс төрийн санаачилга болон хувирав. Тэрбээр “Надад дизель түлшээ гадагшаа гаргахгүй байх санал тавьсан. Бид маш их хэмжээний дизель үйлдвэрлэдэг. Би үүнийг дэмжсэн, өөрийн хүмүүстээ ч хэлсэн” хэмээн байр сууриа илэрхийлсэн байна. Экспортын урсгалыг хязгаарлах тухай энэ яриа нь түлшний үнийн дарамт иргэдийн амьжиргаанд хүчтэй мэдрэгдэж буй үед гарч ирлээ. Үүний цаана бодлогын арга хэмжээ бодитоор хэрэгжих эсэх, хэрэгжвэл ямар үр дагавартай байх талаархи маргаан улам хурцдаж байна.

АНУ-д дизелийн үнэ мягмар гарагт нэг галлон нь 6.53 ам.доллар болж, өмнөх оноос 75 хувиар өссөн нь улстөрчдийн анхаарлын төвд ороход нөлөөлөв. Нийлүүлэлтийн шахалт гадаад зах зээл дээр ч тод харагдаж, Орос, Саудын Араб, Арабын Нэгдсэн Эмират зэрэг үйлдвэрлэгчдийн экспорт буурснаар Европ болон АНУ-д дизель түлшний үнэ түүхэн өндөр түвшинд хүрсэн гэж мэдээлэв. Ийм нөхцөлд экспортын хориг нь дотоодын нийлүүлэлтийг нэмэгдүүлж, үнийн хүлээлтийг өөрчилж болзошгүй гэсэн тооцоолол улс төрийн мэтгэлцээний гол болж эхэлсэн. Гэхдээ энэ нь нэг алхмаар шийдэгдэх энгийн бодлого биш гэдгийг салбарынхан сануулж байна.

АНУ-ын Сангийн яамны сайд Скотт Бессент экспортын хоригийн хувилбаруудыг техник, хүчин чадлын хүрээнд шалгаж буйгаа мэдэгдэв. Тэрбээр “Бид газрын тос боловсруулах нийт хүчин чадлын хувьд энэ нь боломжтой эсэх, бас бүрэн болон хэсэгчилсэн экспортын хориг үр дүнтэй байж чадах эсэхийг судалж байна” гэж хэллээ. Өөрөөр хэлбэл, бүрэн хориг тавих уу, эсвэл хэсэгчлэн хязгаарлах уу гэдэг нь зөвхөн улс төрийн шийдвэрээс гадна боловсруулах хүчин чадал, зах зээлийн урсгал, нийлүүлэлтийн гинжин хэлхээтэй шууд холбоотой. Энэ үнэлгээ гарч дуустал хоригийн бодит үр дүнгийн талаар талууд өөр өөр байр суурьтай үлдэж байна.

Салбарын байгууллагууд харин эсрэг үр дагаврын эрсдэлийг голлон тавьж байгаа юм. Америкийн Түлш, Нефть-Химийн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэгчдийн Холбоо экспортын хориг нь эсрэг үр дагавар авчрах магадлалтайг анхааруулсан гэж мэдээлэв. Экспортын хаалт нь дотоодын үнэ, нийлүүлэлтэд шууд нөлөөлөхөөс гадна худалдааны урсгалыг гажуудуулж, зах зээлийн тэнцвэрт байдалд дарамт үүсгэнэ гэсэн болгоомжлол энд давхар явж байна. Иймээс улс төрийн зорилго нь хурдан ойлгомжтой сонсогдож байгаа ч хэрэгжилтийн түвшинд олон эргэлзээ үлдэж байна.

Гэхдээ Бүгд Найрамдах Намын хүрээнд, ялангуяа амьжиргааны өртөг өссөнтэй уялдуулан экспортын хоригийг дэмжих уриалга нэмэгдэж байгаа дүр зураг ажиглагдав. Айова мужийн төлөөлөгч Эшли Хинсон “Айова мужийн ард иргэд хүнд байдалд байна. Тэд Ираны дайны төлөөсийг шатахуун түгээх станц, эсвэл кассын дараалалд зогсохдоо төлөх ёсгүй. Өндөр үнийн дарамтыг хөнгөвчлөхийн тулд бид боломжтой бүх арга хэмжээг авах ёстой” хэмээн мэдэгдсэн байна. Энэ байр суурь нь түлшний үнэ өсөхийг гадаад хүчин зүйлтэй холбон тайлбарлаж, бодлогын хатуу шийдлийг зөвтгөх улс төрийн хэлбэрийг улам тодрууллаа.

Экспортын хориг бодитоор хэрэгжвэл нийлүүлэлт, үнийн хүлээлт богино хугацаанд өөрчлөгдөж мэдэх ч, үүнтэй зэрэгцэн салбарын анхааруулсан эрсдэлүүд илүү чанга сонсогдоно. Трампын дэмжлэг, Сангийн яамны судалгаа, үйлдвэр холбоодын болгоомжлол гээд олон талын байр суурь нэг дор огтлолцож, асуудлыг цэвэр эдийн засгийн маргаанаас улс төрийн гол сэдэв рүү татаж байна. Одоо гол асуулт нь хоригийн хүрээ ямар байх, бүрэн эсвэл хэсэгчилсэн хувилбар бодитоор үр дүн өгөх эсэх дээр төвлөрчээ. Маргаан үргэлжлэх тусам дизелийн үнэ зөвхөн шахуурган дээрх тоо биш, Конгресс дахь байр суурийн тэмцлийн нэг хэмжүүр болж хувирч байна.