Трамп Ирантай дахин мөргөлдөөн гарах магадлал бага гэж мэдэгдэв

Дональд Трамп Ирантай дахин мөргөлдөөн үүсэх магадлал тун бага болсон гэж мэдэгдсэн ч хоёр талын хооронд энхийн хэлэлцээ бодитоор урагшилж байгаа эсэх нь тодорхойгүй хэвээр байна. Тэрбээр Ираны удирдагчидтай дахин сөргөлдөх эрсдэл буурсан гэж үзэж байгаагаа илэрхийлжээ. Гэхдээ энэ байр суурь нь зуучлалын үйл явц сэргэсэн, эсвэл тохиролцоонд хүрэх тодорхой зам нээгдсэн гэсэн үг биш байна. Харин Вашингтон эдийн засгийн дарамтаа үргэлжлүүлж, Тегераныг АНУ-ын нөхцөлөөр энхийн хэлэлцээр хүлээн авахад хүргэхийг зорьж буйгаа Трамп дахин харууллаа.

Трамп Ираны эдийн засгийн хүндрэлийг онцолж, энэ дарамт нь тус улсын удирдагчдын сонголтыг хязгаарлан, хэлэлцээний ширээнд буулт хийхэд түлхэц өгөх боломжтой гэж үзэж байна. Гэвч эдийн засгийн дарамтын бодит үр нөлөө нь хэлэлцээний явцыг шууд тодорхойлж байгаа эсэх нь тайлбар шаардсан хэвээр байна. Трампын мэдэгдэлд эдийн засгийн шахалт, улс төрийн тохиролцоо хоёр салшгүй холбоотой гэсэн байр суурь давамгайлж байгаа бөгөөд тэрбээр энхийн хэлэлцээрийг АНУ-ын тавьсан нөхцөлтэй холбон тайлбарлажээ.

Үүний зэрэгцээ Ираны Гадаад хэргийн сайд Аббас Арагчи зуучлагчдын идэвх суларсан талаар мэдээлсэн байна. Түүний хэлснээр энхийн яриа хэлэлцээ түр зогссон бөгөөд талуудын хооронд зуучлалын үйл ажиллагаа өмнөх шигээ эрчимтэй үргэлжлэхгүй байгаа аж. Энэ нь Трампын өөдрөг мэдэгдэлтэй зөрж, мөргөлдөөн дахин гарах магадлал бага болсон гэх улс төрийн үнэлгээ дипломат ахицтай адил түвшинд хүрээгүйг харуулж байна. Өөрөөр хэлбэл, сөргөлдөөний эрсдэл буурсан байж болох ч харилцан ойлголцлыг баталгаажуулах хэлэлцээний механизм одоогоор идэвхгүй хэвээр байна.

Тодорхойгүй байдлыг нэмэгдүүлж буй өөр нэг асуудал нь Иран эрчим хүчний экспортын стратегийн гарц болох Ормузын хоолойг хаасан хэвээр байгаа явдал юм. Тус хоолойн хаалт үргэлжилж байгаа нь дипломат үйл явц зогсонги байгаагийн зэрэгцээ дэлхийн эрчим хүчний нийлүүлэлтэд анхаарал татах нөхцөл бүрдүүлж байна. Хэлэлцээ саарч, гарцын хаалт хэвээр үлдэх тусам Трампын мэдэгдсэн мөргөлдөөний эрсдэл багассан гэх үнэлгээг газар дээрх нөхцөл байдалтай зэрэгцүүлэн авч үзэх шаардлагатай болж байна. Иймээс цаашдын үйл явц зөвхөн улс төрийн мэдэгдлээс бус, зуучлагчдын идэвх болон Ормузын хоолойн асуудлаарх өөрчлөлтөөс хамаарах төлөвтэй.

Одоогоор талуудын байр суурь тодорхой хэмжээнд зэрэгцэн оршиж байна: АНУ-ын зүгээс эдийн засгийн дарамтаа үргэлжлүүлж, Ираны удирдагчдыг өөрийн нөхцөлөөр хэлэлцээрт хүргэхийг зорьж байгаа бол Ираны талын мэдээллээр энхийн яриа түр зогссон байна. Трампын дахин мөргөлдөөн гарах магадлал бага гэсэн мэдэгдэл нь хурцадмал байдал буурч болох тухай дохио өгч байгаа ч хэлэлцээний бодит ахицын баталгаа болж чадахгүй. Харин эдийн засгийн шахалтын үргэлжлэл нь Вашингтон дарамт бууруулах бус, хэлэлцээний нөхцөлийг өөрийн талд бүрдүүлэхийг зорьж байгааг илтгэж байна. Энэ нөхцөлд дипломат гарц тодорхой болох хүртэл Ирантай холбоотой эрсдэл болон эрчим хүчний нийлүүлэлтийн тодорхойгүй байдал анхаарлын төвд хэвээр байх болно.